mikudagur 15. juni 2005síða 16

16 Nr. 111 - 15. juni 2005 Um SeWave og Wavegen ALDUORKA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í 2002 gjørdu oljufelagið, ENI, el-felagið SEV og Wavegen, sum telist mill- um fremstu alduorkufeløg í heiminum, eina for- kanning um bygging av einum alduorkuverki í Føroyum. Arbeiðið, sum gjørt varð, tók støðið í a l d u o r k u v e r k i n u m , LIMPET á Islay í Skot- landi, og legði upp til nærri kanningar av møgu- leikunum at spreingja eitt verk inn í bergið. Wavegen og SEV av- gjørdu eftir hesar kann- ingar at fara víðari við verkætlanini og stovnaðu eitt partafelag, har hvør av pørtunum áttu 50%. Hetta felag fekk navnið, SeWave. Høvuðsendamálið hjá SeWave er at menna og byggja eitt alduorkuverk við tunli á hóskandi staði í Føroyum. Felagið hevur annars til endamáls at granska, menna og framleiða aldu- orku, herundir at byggja og reka eitt orkuverk og annars fáast við virksemi, sum á ein ella annan hátt hevur við alduorku at gera. Á tíðindafundi í síðstu viku legði SeWave fram tað, sum komið er burtur úr fyrsta umfari í til- gongdini móti einum tunnils alduorkuverki í Føroyum, sum skal veita orku til føroyska elkervið. Arbeiðið í SeWave hev- ur verið skipað við einum stýrisbólki, einum pro- jektleiðslubólki og einum projektarbeiðsbólki. Før- oysku feløgini, Lands- byggifelagið (LBF) og Data Quality (DQ) hava verið týðandi samstarvs- felagir. Skjøtil varð settur á arbeiði fram ímóti einum alduorkuverki í oktober 2003, og modellroyndir, staðkanningar og annað í sambandi við ætlanina varð liðugt nú í vár. Wavegen Men hvat er so Wavegen, sum saman við SEV eigur partafelagið aftanfyri SeWave? Sum vit nevndu, er Wavegen millum fremstu alduorkufeløg í heimin- um, og hetta er fyrsta fel- ag, sum hevur megnað at menna og byggja eitt landafast alduorkuverk í Islay í Skotlandi, sum hevur fingið navnið, LIMPET. Støðin varð bygd í ár 2000 og er 500 kW. Wavegen hevur eisini sniðgjørt, framleitt og veitt eina 400 kW luft- turbinu til eitt verk í Azorunum. Hetta er so- nevnda PICO-verkætlan- in, sum hon verður rópt. Tunnilsalduorkuverkið er eitt sonevnt OWC verk, har aldan kemur inn í eitt "kamar" og virkar sum eitt stempul. Ein luftturb- ina verður sett við endan av kamarinum, sum so brúkar lufttrýstið at fram- leiða streym við. Turbinan er bygd soleiðis, at tá ið hon er sett í gongd, verður hon drivin við lufttrýstin- um – bæði, tá ið tað trýstir og sýgur. Wavegen hevur soleiðis royndir við einum aldu- orkuverki, sum nú hevur koyrt í nøkur ár, eins og felagið hevur amboð til at menna vitanina um, hvussu alduorka kann gagnnýtast. Eitt nú hevur felagið modellbrunn og amboð til royndirnar. Ólavur Gregersen er stjóri í SeWave Mynd: Jens Kr. Vang SeWave ætlar nú at fara undir at byggja alduorkuverk í Føroy- um. Mett verður, at samlaði kostnaðurin fyri eina útbygging við Nípuna í Vág- oynni er umleið 31 miljónir krónur við eini framleiðslu á 1 miljón kWh um árið. Átta eindir, ið kunnu framleiða tilsamans 8 miljónir kWh um ár- ið, verða mettar at kosta 93 miljónir krónur. Mátingar, rakstur, umsiting og aðrar útreiðslur tað fyrsta árið kosta um- leið 9 miljónir krónur. - Tað tekur umleið eitt ár at projektera og fáa øll loyvi til vega, og mett verður, at sjálv byggitíðin tekur um- leið eitt ár, sigur Se- Wave í samandrátti um tunnils alduorku- verk í Føroyum ALDUORKA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Burtur úr tí arbeiði, sum higartil er gjørt fram ímóti einum alduorkuverki í Før- oyum, er ein samandráttur skrivaður, sum vit fara at tríva í. Tekniskt er einki til hind- urs fyri at byggja eitt tunn- ils alduorkuverk í Føroy- um, og í frágreiðingini verður víst á, hvussu eitt royndarverk kann byggjast við Nípuna í Vágoynni. Eitt tunnils alduorkuverk gevur fleiri fyrimunir í mun til aðrar landfastar aldu- orkuskipanir. Hesir fyri- munir fevna um, 1) at bygt verður á landi og ikki úti í briminum og 2) at skipanin hvørki sæst ella hoyrist. Víst verður á, at nógva alduorkan, kenda jarðfrøð- in og fleiri ára royndir við tunnilsarbeiði í Føroyum gera oyggjarnar væl egnað- ar til útbygging av hesi nýggju tøknini, sum eisini kann nýtast í altjóða høpi við røttu staðbundnu eyð- kennunum, sum tikið verður til. Kostnaðurin av tunnils- gerð er væl kendur, og Wavegen hevur royndir í samband við turbinur. Tí eru metingarnar av tekn- isku møguleikunum og kostnaðinum samanumtik- ið rættiliga álítandi. Spurningurin um, hvussu nógva orku til ber at vinna Alduumhvørvið í Føroyum: Eitt av teimum o Mynd av Nípuni. Reyði sirkulin vísir, hvar vatnorkuverkið skal verða inni í berginum