fríggjadagur 17. juni 2005síða 14

14 Nr. 113 - 17. juni 2005 Føroysku umboðini á Fólkatingi eru rúkandi ósamd um støðuna hjá Føroyum í málinum um yvirtøku- og heimildarlógina FÓLKATINGIÐ Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Einaferð stóðu teir saman sum ein maður mótvegis donsku stjórnini. Nú standa teir hvør sínu megin røð- arapallin í Fólkatinginum, og neistarnir fúka, nú Fólkatingið viðgerð yvir- tøku- og heimildarlógina. Vit kunnu sostatt staðfesta, at tey føroysku ikki standa saman um støðu Føroya í hesum máli. Genialur hjálandapolitikkur Høgni Hoydal fer enn einaferð at føra tey somu sjónarmiðini fram í dag. – Eg fari enn einaferð at vísa á tann sjónleik, sum fer fram í hesum málinum. Hetta verður sett fram sum eitt nýskipanarmál, ið fer at geva okkum víðari ræsur, men tað einasta, sum hend- ir, er, at danskt vald verður staðfest í Føroyum, sigur Høgni Hoydal undan 3. viðger. Høgni Hoydal vísir á tað paradoksala í, at tað danska Fólkatingið er munandi meira kritiskt mótvegis hesi lógini enn Løgtingið. Hann sipar til støðuna hjá tí danska málinum í ríkin- um, har teir donsku fólka- tingslimirnir vóru skeptisk- ir mótvegis støðuni hjá danska forsætisráðharran- um, sum knýtti tað danska málið uppí ríkiseindina. Eitt annað kjakevni í Fólkatinginum var viðvíkj- andi felagsskapinum NAMMCO, ið er ein alter- nativur felagsskapur til al- tjóða hvalaveiðunevndina (IWC). Í hesum felagsskapi hava Føroyar og Grønland sjálvstøðugan limaskap saman við Íslandi og Noregi. – Hetta eru rættindi, ið vit hava vunnið, men sum vit nú lata frá okkum, sigur Høgni Hoydal, ið leggur afturat, at hetta er væl klár- að av donsku stjórnini, men ein skomm fyri løgtingið og løgmann. – Tað er sera harmiligt, at Anfinn Kallsberg stuðlar tí donsku stjórnini í hennara sjónarmiðum í hesum mál- um, tí hvørja ferð vit vísa á okkara ómissandi rættindi, kann danska stjórnin hin- vegin vísa á, at løgtingið hevur samtykt hetta og har- við sagt hesi rættindi frá sær, sigur Høgni Hoydal. Kallsberg ósamdur Anfinn Kallsberg hevur hinvegin drigið eina heilt aðra línu í hesum málinum, og hann fer »varmt at anbefale« hesa lógina. Hann hevur eina aðra út- legging av argumentinum hjá Høgna Hoydal viðvíkj- andi NAMMCO. – Hetta byrjaði sum ein áhugafelagsskapur, og var ikki ein altjóða avtala at byrja við. Noreg kunn- gjørdi síðani hendan sátt- málan í ST, tá teir aftur fóru undir at veiða stórhval, sig- ur Anfinn Kallsberg. Anders Fogh Rasmussen hevur síðani boðað frá, at hetta er eitt mistak, ið ikki fer at endurtaka seg. So Føroyar skulu ikki gera sær nakrar vónir um at vinna sjálvstøðugan limaskap, eins og vit hava í NAMMCO. – Hetta hevur altíð verið politikkurin hjá donsku stjórnini mótvegis Føroy- um, og í hesum málinum hevur hon ikki verið nóg vakin, ásannar Anfinn Kallsberg, ið annars ikki hevur nakra meining um støðuna hjá tí donsku stjórnini í hesum málinum. Hann leggur afturat, at fatanin av sambandinum millum Føroyar og Dan- mark hevur altíð verið ein stríðsspurningur. – Danir uppfata sam- bandið okkara millum sum eina delegatión, meðan vit uppfata tað sum ein sátt- mála. Vit mugu bara halda fast við, at hetta er ein sátt- máli landanna millum. Fyrrverandi løgmaður vísir eisini á, at løgtingið als ikki hevur góðkent tær donsku viðmerkingar, men bara tær føroysku, og tað fer hann at halda fast við, hóast forsætismálaráðharr- in møguliga sigur nakað annað. Anfinn Kallsberg finst harðliga at Høgna Hoydal og politikki Tjóðveldis- floksins í øllum hesum málinum. – Tað harmar meg almik- ið, at Tjóðveldisflokkurin hevur ført ein kamp við støði í tí donsku útlegging- ini av málinum. Tjóðveldis- flokkurin hevur gjørt seg til talsmann fyri ta donsku fatanina, og tað er skaðiligt fyri málið sum heild, sigur Anfinn Kallsberg at enda. Tað danska parla- mentið fer í dag at viðgera málið um yvirtøku- og heimildarlógina fyri seinastu ferð. Einki broytingaruppskot er á skránni, og tí kemur einki nýtt fram í málinum YVIRTØKU- OG HEIMILDARLÓGIN Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Málið um støðuna hjá tí danska málinum í Føroyum var at kalla einasta stríðs- málið undir 2. viðgerð av lógunum, og spurningurin um sjálvstøðuga limaskap- in hjá Føroyum og Grøn- landi í NAMMCO hevur eisini verið ein av áhuga- verdu spurningunum undir viðgerðini. Fólkatingið ósamt við Fogh Málið viðvíkjandi støðuni hjá tí danska málinum í Føroyum gjørdist eitt mál, sum teir donsku fólkatings- limirnir vóru upptiknir av. Og teir vóru ikki allir samdir við tulkingini hjá forsætisráðhar ranum, Anders Fogh Rasmussen. Forsætismálaráðið hevur knýtt støðuna hjá tí danska málinum at stjórnarskip- anarlógini (statsforfatnin- gen), og tað vóru serfrøð- ingar, ið vórðu kallaðir til opna hoyring í politisku- búskaparligu nevndini, ikki samdir við ráðnum í. Nevndin sendi forsætis- málaráðharranum fleiri spurningar viðvíkjandi hesi lógini, og ein av hesum spurningum snúði seg um tað danska málið í Føroy- um og Grønlandi. Forsætismálaráðharrin varð biðin um at greiða frá, hvussu hann var komin fram til, at nýtsla av tí danska málinum varð knýtt at stjórarskipanarlógini, og at tað ikki kann yvirtakast av føroyskum myndugleik- um. Soleiðis svarar forsætis- málaráðið spurninginum: »Særligt med hensyn til visse sprogforhold har regeringen i lovforslaget lagt den opfattelse til grund, at spørgsmålet om anvendelse af sproget dansk ikke kan overlades til de færøske myndigheder, og at det bl.a. følger af rigs- enheden, at borgerne ikke i visse dele af riget kan af- skæres fra at anvende spro- get dansk i offentlige forhold…« Forsætismálaráðið heldur fast við, at tað danska málið hevur framíhjárætt í ríkinum, og at allir borgarar til eina og hvørja tíð skulu kunna venda sær til mynd- ugleikarnar á donskum. Tí verður hetta málið knýtt at ríkiseindini, og tað kann tískil ikki yvirtakast av føroyskum ella grønlendsk- um myndugleikum. Orðingin viðvíkjandi tí danska málinum í ríkinum stendur annars í viðmerk- ingunum til lógarupp-skot- ið. Viðvíkjandi tí sjálvstøð- uga limaskapinum hjá Før- oyum og Grønlandi í NAMMCO hevur danska stjórnin gjørt greitt, at hetta er eitt mistak, ið ikki verður endurtikið. Hetta er eitt mál, ið Høgni Hoydal fleiri ferðir hevur víst til í sambandi við spurningin, hvørt Føroyar hevur rætt at gera millum- tjóða avtalur. Fólkatingsumboðini rúkandi ósamd Yvirtøku- og heimildarlógin: Seinasta viðgerð á Fólkatingi Anfinn Kallsberg og Høgni Hoydal stóðu einaferð lið við lið mótvegis donsku stjórnini, men nú eru teir rúkandi ósamdir um støðu Føroya í sambandi við yvirtøku- og heimildarlógirnar, ið verða viðgjørdar fyri seinastu ferð á Fólkatingi fríggjadagin