týsdagur 21. juni 2005síða 11

Nr. 115 - 21. juni 2005 11 VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Heðin D. Poulsen Tann nýggji Smyril kemur í ár, og er hetta eitt stórt framstig í tí støðugu út- byggingini av samferðslu- kervinum. Strandfaraskip Landsins, sum hevur rikið Suðuroyafarleiðina, hevur gjørt og ger eitt gott arbeiði fyri at tæna viðskiftafólk- unum undir korum, sum ikki altíð hava verið tey bestu. Politisk uppíbland- ing við mótsigandi krøvum um fleiri túrar, minni út- reiðslur, fleiri ferðafólk og bert hækkandi prísir, kann ikki altíð hava verið lætt hjá Strandfaraskipum Landsins at arbeitt undir. Í eini roynd at betra um tænastuna og minka um politisku uppíblandingina, vísti Jacob Vestergaard á møguleikan at skilja Smyril frá Strandferðsluni og skipa eitt alment partafelag at umsita og reka Suðuroyar- farleiðina. Sum eitt ískoyti til hetta orðaskifti fari eg at koma við einum øðrum uppskoti. Í Føroyum eru nógvir dugnaligir reiðarar kring landi. Reiðarar við roynd- um at umsita skiparakstur, manningaviðurskiftir og marknaðarviðurskiftir. Mítt uppskot er, at landið sum eigari av nýggja Smyrli bjóðar raksturin av Smyrli út til tann best egnaða reið- aran at umsita og reka. Fyri at tryggja eina góða tænastu, gjøgnumskygni og javnbjóðis møguleikar hjá øllum viðkomandi virkjum at bjóða uppá uppgávuna, verður í útbjóðingartilfarin- um ásett treytir og krøv til tænastuna. Reiðarin sum fær uppgávuna, fær skip í leigu í eitt longri tíðarskeið, men kann missa rættin til raksturin um krøvini í út- bjóðingartilfarinum og av- taluni millum eigara og leigara ikki vera yvirhildin. Uppgávan hjá Strand- faraskipum Landsins verð- ur at hava eftirlit við, at tann sum fær uppgávuna yvirheldur sínar skyldur sambært leigusáttmálanum. Tað er eingin loyna, at raksturin av Suðuroyarleið- ini hevur givið undirskot og tí er tað nærliggjandi at hugsa, at farleiðin við nýggja Smyrli heldur ikki fer at geva yvirskot. Tí er tað umráðandi, at rakstrar- kostnaðurin verður so lágur sum gjørligt. Við at bjóða uppgávuna út, kann kapp- ingin hava við sær, at kostnaðarstøðið lækkar samstundis sum tænastu- støðið hækkar. Við hesum leisti fáa reið- arar og feløg í Føroyum møguleikan at skapa privat virksemi við raksturi av einari ogn. Ognin verður framhaldandi almenn, men raksturin verður privatur og ikki er neyðugt at stovna eitt alment partafelag líkt P/F Vágatunnlinum. Har- afturat hevði hetta lætt mikið um umsitingina hjá Strandfaraskipum Land- sins. Hetta gevur eisini møgu- leika til reiðarar og feløg í Suðuroy, at kappast á jøvn- um føti, um raksturin av nýggja Smyrli og harvið fáa fleiri inntøkur til Suður- oynna. Sjálvandi eru tað nógv viðurskiftir, sum skulu fá- ast uppá pláss áðrenn hetta kann setast í gildi, men eg vóni at Jógvan við Keldu landsstýrismaður í inn- lendismálum fer at um- hugsa hetta uppskot og fær møguleikan at venda tað við sína umsiting. Læraraprógvini hjá Rapa hjúnunum í Vestmanna eru eitt skúladømi um væl eydnaða integratión. Tí hava hjúnini uppi- borið eitt herðaklapp og eitt hjartaligt til- lukku frá føroyskum myndugleikum, held- ur enn harmaljóð frá landsstýrismann- inum í útlendinga- málum. John Johannessen, tinglimur fyri Javnaðarflokkin Eitt skúladømi og eitt gott íkast til samfelagið. Hesir vóru tankarnir, ið runnu mær til hugs, tá eg í Degi og Viku fríggjakvøldið sá rumensku Rapa hjúnini í føroyskum klæðum á føroyskum takka fyri og taka ímóti føroysku læraraprógvum sínum. Tí var eg ikki sørt kløkk- ur, tá eg hoyrdi Jógvan við Keldu, landsstýrismannin við ábyrgdini fyri útlend- ingamálum, undrast yvir, at útlendsku hjúnini í Vest- manna vóru sloppin inn á Læraraskúlan. Tað vóru onnur við mær, ið gjørdust kløkk av hesi útsøgn. Í øllum førum starvsbrøður mínir í Javnaðarflokkinum, ið eg tosaði við seinni á kvøldi. Hvør er politikkurin? Landsstýrismaðurin í út- lendingamálum hevur eftir- hondini havt rættiliga nógvar útmeldingar um út- lendingar í Føroyum. Ein útmelding hevur verið, at vit mugu ansa eftir, at landið ikki floymir yvir í ó- útbúnari útlendskari arbeiðsmegi. Hesum ber til at vera samdur í, serliga nú arbeiðsloysistølini kvinka uppeftir. Men ymisku útmelding- arnar bera boð um ógreiðan politikk. Serstakliga eftir útsagnirnar fríggjakvøldið. Í øllum øðrum londum royna tey av øllum alvi at fáa útlendingarnar væl inte- greraðar. Eydnast hetta, so er ongin trupulleiki. Rapa hjúnini mugu sigast at vera eitt skúladømi um full- komna integratión. Tey hava í nógv ár verið ein frá- líkur íblástur til hondbólts- lívið í Vestmanna. Tey hava lært seg føroyskt. Tey hava gjørt stórt ungdómsarbeiði innan ítróttin. Tey liva sum føroyingar. Hava sett búgv her og nú arbeitt seg til eina føroyska útbúgving og fingið fakligt starv. Uttan iva hevði hetta glett ein og hvønn útlend- ingamálaráðharra í einum og hvørjum norðanlandi. Tí er útmeldingin frá okkara landsstýrismanni stórliga at undrast á. Heimføðislig innilokan ella altjóða menning Ongatíð áður hevur al- heimsgerðin havt so stóra ávirkan sum nú. Og júst í hesum tíðum er tað okkara bjarging, at hundraðtals føroyingar hava møguleika at nema sær hægri útbúgv- ingar um allan heim. Enntá bjóða summi lond teimum pengar afturfyri. Men er tað soleiðis, at vit nokta fólki at nema sær út- búgving í Føroyum, bert tí tey hava útlendskan upp- runa, so kann hetta møgu- liga gerast okkum ein stór- ur smeitur. Tori ikki at hugsa tankan, um tað hendi, at útlendsku læru- stovnarnir lokaðu dyrnar fyri øllum føroyingum. Hvar vóru vit tá? Tað ber ikki til at liva av náði frá øllum øðrum og samstundis vera heimføðis- ligur og loka dyrnar fyri øllum, ið ikki hava somu útsjónd, sama mentunarliga bakstøði, somu pigmenter- ing ella sama átrúnað sum tú... Løgtingið hevur "stolið" LÍV, frá 17000 tryggingar- takarum Finnleif Guttesen Tvøroyri LÌV bleiv stovnað í 1966 sum ein sjálveigandi stovnur , og landið rind- aði ikki eitt klovið oyra til endamálið. Bananstatur Sum ein annar banan- statur, ognartekur landið LÌV í 1999, við at lóg- geva og stovna eitt lívs- tryggingarfelag hvørs navn verður PF. Føroya Lívstrygging, og tikið verður 500.000 krónur úr landskassanum, til partapening. Hetta partafelagið hjá landinum, yvirtekur nú allar ognirnar, tað vil siga 1,2 milliard krónur, ið teir umleið 17000 tryggingartakararnir eiga. Selja til ríkfólk Nú ætlar landið at selja hendan partapeningin til stórkapitalin í útlondum, fyri eitt virði millum 20 og 100 milliónir krónur. Tey í keypa hesi partabrøv, vilja sjálvsagt hava vinning av teimum og harvið vil partur av yvirskotinum hjá LÌV verða tikin út úr felagnum. Eitt yvirskot, sum annars hevði komið tryggingartakarunum til góðar. Val av 5 umboðum Málsetningurin hjá hesum umboðum, ið skulu røkja áhugamál tryggingartakarans, kann bert verða eittans, og tað er at arbeiða við hond og fót fyri, at LÌV IKKI verður einskylja, tí annars røkjur tú ikki áhugamál tryggingar- takarans. Atkvøðuseðlar kunnu umbiðjast frá LÌV, til og við hósdagin 23. juni 2005. Hava stolið LÍV Kári P. Højgaard, løgtingsmaður Sjálvstýrisflokkurin tekur fullkomuliga frá- støðu til útsøgnina, landstýrismaðurin í Inn- lendismálum hevði í Degi og Viku um, hví út- lendingar búsitandi í Føroyum skuldu verða slopnir inn á Lærara- skúlan, tí teir tóku pláss frá føroyingum. Í altjóðageringini er tað ein náttúrligur partur av samstarvinum, at vit eisini kunnu bjóða læru- stovnar okkara fram eftir førimuni, tá talan er um víðari útbúgving. Hóast óviðkomandi, so er spurningurin eisini. "Hevur land- stýrismaðurin kannað málið um hjúnini, hann alment umrøddi, hava forða fyri, at nakar før- oyingur er sloppin á læraraskúla" ? Sjálvstýrisflokkurin fegnast um, at Rapa hjúnini hava megna at fingið læraraprógv í Føroyum, og vit ynskja tykkum blíðan byrð og góðan arbeiðshug fram- yvir. Jógvan við Keldu landstýrismaður hevur væl ásannað, at útlend- ingaspurningurin er felagsmál og skal loys- ast tvørpolitiskt. Tí var tað, at ein bólkur um- boðandi allar teir seks politisku flokkarnar bleiv settur at arbeiða við málinum. Tað liggur ein skylda á okkum sum land og tjóð, at geva teimum fólkum, sum hava leitað til Føroyar at arbeiða, eina virðiliga og menn- iskjuliga viðferð. Hesi hava í áravís verið við til at bera samfelagsbyrðar- nar og givið sítt íkast, á jøvnum føti við okkum, til at bøta um vælferðar- samfelagið. Sjálvstýrisflokkurin setur spurningin: "Hvussu nógv sjálvmál kann ein landstýrismað- ur gera, áðrenn tað fær fylgjur"? Vegna Sjálvstýrisflokkin Nógvir góðir reiðarar til Smyril Tillukku Rapa!