týsdagur 21. juni 2005síða 14

14 Nr. 115 - 21. juni 2005 Tær fimm kvinnur- nar, sum reka nýggja handilin Listir, eru væl nøgdar við gongdina higartil. Nógv fólk hava vitjað frá byrjan, og tað merkist væl, at ferða- fólk eru komin til landið LISTAHANDVERK Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Tað gongur strúkandi hjá nýggja listahandlinum List- ir í Bøgøtu í Havn. Handil- in, sum selur ymisk heima- virkað listahandverk, lat upp fyri góðum tveimum mánaðum síðani. Líka frá byrjan hava fólk sýnt handlinum stóran áhuga, og nú støkka eisini alsamt fleiri ferðafólk inn á gólvið Persónligur stílur Tað eru tær fimm, Árna Helmsdal, Jóna Dalsgarð, Guðrið í Stórustovu, Hildur Hermanssen og Elspa Petersen, sum reka Listir. Tær virka allar sjálvar ymisk listahandverk, sum tær eisini sita og arbeiða við í handlinum, so tey vitjandi kunnu fylgja ar- beiðsgongdini. Tær hava sjálvar sniðgivið lutirnar, sum í fyrsta umfari bert verða framleiddir í fáum eintøkum. Og júst hetta tykist vekja stóra áhugan millum fólk. - Fólk vilja vera egin og tykjast at vera troytt av hóp- framleiðslu, tá tað ræður um eitt nú klæðir. Tey vilja fegin hava sín persónliga stíl, heldur enn at líkjast øllum hinum. Og tað vilja tey eisini gjalda fyri, sigur Jóna Dalsgarð, sum tó ikki heldur lutirnir í handlinum vera dýrar. Fólk kunnu bíleggja vør- urnar, tey síggja í handlin- um. Her er tað avgjørt ein stórur fyrimunur, at tað eru listakvinnurnar sjálvar, sum reka handilin, tí á tann hátt kunnu tær greiða fólki frá vøruni niður í minsta smálut, sigur Jóna. Ein av føstu táttunum í Listir eru tær skiftandi gestaframsýningarnar í handlinum. Her hava fólk, sum annars sita heima og virka sínar lutir, høvi at sýna teir fram í eina tíð. Í løtuni eru hesar framsýn- ingarnar at síggja í Listir: Else Gotved Jacobsen, vovnar myndir, Bergljót Jógvansdóttir, turrikløð úr ymsum tilfari, Elisabeth Ellingsgaard, glarlist, Elin Lindenskov, plantulitað tógv og sápur úr nátúrtilfari og Bjørg Mohr Andersen, málningalist. Else Gotved Jacobsen hevur eitt heilt serligt eyga fyri fuglum. Ikki minst fyri at endur- skapa teir í sínum eyðkendu vovnu myndum. Íblásturin fær hon úr føroysku náttúruni, men hug- skotið til sína fyrstu fuglamynd fekk Else eina heilt aðrastaðni frá LISTAHANDVERK Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Mynd: Bárður Lydersen Ein lítil rest av bummull- stógvi, eitt sindur av før- oyskum broddi, ein endi av silki - alt kann brúkast, tá Else Gotved Jacobsen setur seg við myndavevin. Og spakuliga verða tráðir og tógv og litir til eitt av henn- ara eyðkendu listaverkun- um - altíð við fuglinum sum myndevni. Ì løtuni eru nakrar av fuglamyndunum hjá Else at síggja í listahandlinum Listir í Havn Dýrgripir í óruddinum - Jú, tú kanst siga, at eg máli við tógvi. Grundtil- farið spinni eg oftast sjálv úr føroyskari ull og liti tað við plantuliting. Restina finni eg alla møguliga staðni, kanska á botninum í einum útsølukassa, har eitt einsamalt noða liggur og rekst. Oftast enda gamlar restir, sum onkur í familj- uni ætlar at koyra burtur, eisini á borðinum hjá mær, og eg taki meir enn fegin ímóti, smílist Else. Soleiðis verður slíkt, sum ongin annar sær nakað virði í, ofta til dýrgripir í hond- unum á Else. Kanska tørv- aði fuglavongurin júst handan silvurtráðin fyri at fáa tað rætta glitrið. Og kanska var hasin endin akkurát passaliga knorlutur til hasa mosatúgvuna. Men møguliga skal okkurt heilt annað til, og tá aftrar Else seg ikki við at spinna heimalitaðan brodd saman við bummull fyri at raka júst tann rætta strukturin og litin. Men onki er avgjørt frammanundan, tí Else brúkar ikki uppskrift og vevar ongantíð somu mynd umaftur. Hóast fuglurin altíð er í miðdeplinum, fangar myndin hann altíð í eini nýggjari rørslu, einum øðrum ljósi, í einum øðr- vísi huglagi. Og hvørja ferð mugu teknikkur, tilfar og myndevni lagast eftir hvørjumøðrum. Onkuntíð renna tráðirnir upp og niður, onkuntíð tvørturum, alt eftir, hvat reint tekniskt letur seg gera. Men mynda- veving er hvørki tað lætt- asta ella tað skjótasta hand- verkið, tú kanst fara í holt við. - Hetta er øgiliga putlut, og tú skalt vera rættiliga tolin. Men tá eg siti har við einum fjalli av tógvi framman fyri mær og fái hugskot til, hvussu tey kunnu brúkast, hvørvur tíðin bara. Eg havi onga hóming av, hvussu nógvir ymiskir litir fara í eina mynd, tí ofta eru tað tey allarminstu litbrigdini, sum gera munin. Íblástur úr dansiringi Áhugin hjá Else fyri fugl- um er ikki bara av listar- ligum slag. Hon er limur í Føroya Fuglafrøðifelag og hevur eisini væl av meir fakligum innliti í fuglalív og atburð. Saman við tí listarliga eyganum er tað ongin ivi um, at Elsa sær rættiliga nógv meir, enn vit onnur, í hesum væl kenda og heimliga skapningi - Fuglaheimurin er so ótrúliga spennandi og fjøl- táttaður. Hevur tú eyguni opin, leggur tú allatíðina merki til okkurt nýtt. Eg gangi nógv úti í náttúruni, og eri eg so heppin at búgva beint í einum fuglahvílu- plássi í Sandagerði. So íblásturin fái eg allatíðina og allastaðini púra ókeypis, sigur Else. Else hevur búð í Føroy- um í 40 ár, og hon ivast ikki í, at hugurin at brúka fuglar sum myndevni er komin av at síggja teir so tætt at í sínum rætta umhvørvið. Men so løgi tað ljóðar, kom íblásturin til hennara fyrstu fuglamynd eina heilt aðra- staðni frá. - Eg skuldi veva eina mynd av føroyskum dansi til sonin, sum búði niðri. Meðan eg sat og arbeiddi við myndini, kom eg at hugsa um, hvussu nógv dansiringurin minti um fuglar, sum sita á rókini og snara høvdinum og toyggja seg uppeftir og hyggja niður aftur í eini støðugari rørslu. Soleiðis byrjaði tað, sigur Else, sum seinastu 20 árini hevur havt myndavev- ing sum sítt frítíðarítriv. Hóast myndirnar hjá Elsu eru at síggja rættiliga nógva staðni, hevur hon ongantíð gjørt nakað serligt fyri at selja tær, tí so hevði ítrivið líkts ov nóg einum arbeiði. - Eg vil sleppa at hava stundir til at fáa nýggj hug- skot og brúka ta tíðina, tað krevst at gera eina mynd lidna. Tað er tað, sum ger hetta so spennandi og hugnaligt samstundis, sigur Else og kemur í tankar um staran heima í havanum. - Ein vakur stari er farin at reiðrast beint framman fyri køksvindeyganum hjá mær. Hann kemur hvønn morgun, so eg havi góðar stundir at sita og eygleiða hann. Spennandi at vita, hvat hann hevst at, tá eg komi heim, sigur hon og sær heilt spent út. Og hvør veit, kanska verður trúfasti starin við á næstu myndini hjá Else Gotved Jacobesen. Else málar við tógvi Listir góða byrjan - Tað heimavirkaða er er høgt í metum, tí fólk vilja fegin hava sín persónliga stíl, sigur Jóna Dalsgarð, sum er ein av teimum fimm kvinnunum, sum reka nýggja handilin Listir Í løtuni eru nakrar av vovnu fuglamyndunum hjá Else Gotved Jacobsen at síggja í nýggja listahandlinum Listir í Havn Mynd: Bárður Lydersen Á Gluggaglæmu í fjør, høvdu fólk møguleika at síggja, hvussu ein vevað mynd hjá Else verður til (Privatmynd)