mikudagur 22. juni 2005síða 26

26 Nr. 116 - 22. juni 2005 UTTAN ÚR HEIMI Aftur vrakaður Enn eina ferð hava demokratarnir í ameri- kanska Senatinum forð- að fyri, at John Bolton verður tilnevndur ameri- kanskur sendiharri í ST. Mánakvøldið at- kvøddi Senatið fyri aðru ferð um at góðkenna Bolton sum ST-sendi- harra. 54 senatorar at- kvøddu fyri og 38 ímóti, men tað var ikki nóg mikið, tí góðkenningin skal hava minst 60 at- kvøður. Tað var í mai, at George W. Bush, forseti, bað Senatið góðkenna John Bolton sum sendi- harra í ST, men teir demokratisku senatorar- nir hava gjørt alt fyri at forða tilnevningini. Teir hava við vitnisfrágreið- ingum avdúkað, at Bol- ton er yvirhøvur illa lýddur ímillum starvs- felagar, tí hann er alt ov snarsintur og harafturat einaráðandi av lyndi. Millum annað tí er hann ikki egnaður at umboða USA í ST, siga demo- kratarnir. Bush heldur tvørtur- ímóti, at hann er júst tann rætti maðurin til at fáa undirtøku fyri ameri- konskum áhugamálum í heimsfelagsskapinum. Átak ímóti mafiuni Spanska løgreglan hevur framt eitt stórt átak ímóti teirri russisku mafiuni, og higartil eru 28 fólk tikin ymsastaðni í Spania. Ímillum tey tiknu eru fleiri ríkis- borgarar úr Russlandi, Ukraina, Moldova og Georgia, men nakrir spaniumenn vórðui eis- ini tiknir í sama við- fangi. Sponsku myndugleik- arnir siga, at nógvir lim- ir í russisku mafiuni hava valt at búseta seg í Spania, har fleiri teirra hava fingið sær hús av tí dýrasta slagnum við Miðjarðarhavsstrondina. Pengarnar fyri húsini hava teir útvegað sær við eitt nú smugling og burt- urflytingum, og í sam- bandi við átakið hevur spanska løgreglan lagt hald á 800 bankakontur umdramt ein hóp av listarverkum, gimstein- um og øðrum virðislut- um. Umleið 400 løgreglu- menn vóru við í átakin- um, sum var í býunum Barcelona, Alicante, Marbella, Fuengirola og Torremolinos. Fleiri doyggja í ferðsluni Kanningar hjá donsku løgregluni vísa, at danir koyra ikki skjótari, sjálvt um politikararnir hava sett hámarksferð- ina á summum teinum úr 110 upp í 130 kilo- metrar um tíman. Kortini vísa tey sein- astu hagtølini, at fimm teir fyrstu mánaðarnar í ár doyðu 15 fólk í ferðsluni á motorvegun- um í Danmark, og tað er eitt meiri enn í sama tíðarskeiði í fjør. Í Dan- mark sum heild doyðu 30 fólk í ferðsluni í mai ímóti 40 í meðal sama mánað tey seinastu fimm árini. Stjórin í Rådet for Større Færdselssikker- hed, René la Cour Sell, sigur við Politiken, at út frá hesum má roknast við, at ferðslan á motor- vegunum fer at krevja væl fleiri mannalív í ár enn í fjør. Dugnaligir leiðarar BusinessWeek hevur gjørt eitt yvirlit yvir teir mest dugnaligu vinnu- lívsleiðararnar í Evropa. Bara tveir norðurlend- ingar eru ímillum tíggju teir dugnaligastu. Annar er aðalstjórin í norska oljufelangum Statoil, Helge Lund, sum sam- bært BusinessWeek er tann næstdugnaligasti vinnuívsmaðurin í Evropa. Hin er stjórin í svensku bilaverksmiðj- uni Volvo, Leif Johans- son. Hann er nummar sjey á listanum. Ímillum teirra kappingarneytar eru stjórarnir í kendum fyritøkum so sum Good- year, Continental og Wolseley. BusinessWeek sigur, at felags fyri teir dugna- ligastu stjórarnar er, at teir eru bjartskygdir og ótroyttiligir, og at teir hugsa øðrvísi enn tað gamla liðið av evrope- iskum vinnulívsleiðar- um. Hóast fýra ár eru lið- in, síðani ameri- kanski herurin rak Taliban frá valdinum í Afghanistan, er rørslan framvegis virkin, og í seinastuni er hon farin at gera vart við seg AFGHANISTAN Árni Joensen fartekst@mail.dk Fyri nøkrum døgum síðani skrivaði afghanska blaðið Erada, at 300 afghanskir stjórnarhermenn vóru rýmdir úr einari legu í Kandahar. Teir vildu ikki góðtaka umstøðurnar, sum herleiðslan bjóðar herinum, og harafturat vóru teir troyttir av teimum áhald- andi álopunum frá Taliban- deildum. Í síðsta mánað segði ein týðandi Taliban-leiðari við pakistanska sjónvarpið, at Osama bin Laden og mullah Omar skipa fyri mótstøðuni í Afghanistan, og at málið er at reka amerikanararnar og hinar fremmandu hermenninar av landinum. Næstan dag- liga frættist frá álopum, sum boða frá, at tann gamli fíggindin er ikki niðurbard- ur, men at hann tvørtur- ímóti ger alt meiri og meiri um seg, skrivar Reuter. Tey flestu álopini hava verið har eysturi í landinum nærhendis pakistanska markinum, og í seinastuni hava minst seks ameri- kanskir hermenn latið lív í Taliban-álopum har. Paki- stonsku myndugleikarnir hava sagt seg vera til reiðar at forða Taliban at ferðast um markið, men sambært Reuter ferðast álopsmenn- inir at kalla ótarnaðir um markið. Rýma úr herinum Í seinastuni er Taliban eisini farið at gera um seg í sjálvum høvuðsstaðnum Kabul. Tann 30. mai brast ein bumba uttan fyri NATO-høvuðsstøðina í býnum, og nakrar dagar seinni doyðu seks fólk av einari aðrari bumbu- spreinging. Fleiri fólk eru eisini burturflutt. Afghanski forsetin, Ha- mid Karzai, hevur sagt, at stjórnarherurin skal berja Taliban niður, men út- lendsk tíðindafólk í land- inum siga, at tað er so sum so við stríðshuginum hjá hermonnunum. Umstøður- nar hjá stjórnarhermonnun- um kunnu als ikki sam- anberast við umstøðurnar hjá amerikonsku og hinum femmandu hermonnunum, og harafturat fáa hermenn- inar ikki løn rættstundis. Tí rýma nógvir úr herinum, og tað gevur Taliban uppaftur rúmari ræsur, siga út- lendsku tíðindafólkini. Fyrrverandi blað- stjórin á Newsweek hevur skrivað bók um Hillary Clinton. Men bókin snýr seg eisini um mann hennara, og alt er ikki líka hug- ligur lesnaður BÓK Árni Joensen fartekst@mail.dk Í bókini, sum eitur "The Truth about Hillary" (Sann- leikin um Hillary) skrivar Edward Klein ymsar søgur um fyrrverandi forseta- frúuna og mann hennara, men fyribils hava teir flestu amerikonsku fjølmiðlarnir gjørt lítið burtur úr inni- haldinum. Kortini hava onkur bløð valt at prenta partar av bók- ini, og tey hava sum vera man lagt seg eftir tí, sum Edward Klein skrivar um samlívið hjá fyrrverandi forsetahjúnunum. Ella kanska rættari sagt tað, sum hendir uttan fyri samlív teirra. Millum annað verð- ur nógv gjørt burturúr, at Bill Clinton hevur sera gott samband við eina fráskilda kvinnu, og at ein bilur hjá Secret Service, sum verjir fyrrverandi forsetan, skal hava staðið uttan fyri húsini hjá kvinnuni minst eina- ferð. Politiskir eygleiðarar í USA halda, at tann nýggja bókin hevur til endamáls at forða fyri, at Hillary Clin- ton verður afturvald til senator í New York í heyst, og at hon skal gerast tann fyrsta kvinnan í ameri- kanska forsetaembætinum. Meiningakanningar hava víst, at meiri enn 50 prosent av veljarunum ætla sær at velja hana, um hon stillar upp á forsetavalinum í 2008. Teir politisku eygleiðar- arnir vísa eisini á, at for- lagið, sum hevur givið bókina hjá Edward Klein út, hevur gott samband við tann erkakonservativa vongin í amerikonskum politikki. Taliban ger aftur vart við seg Nýggj bók um Clinton-hjúnini Afghanskir løgreglumenn uttan fyri eina mosku í Kabul, sum bleiv álopin herfyri Mynd: Reuters