hósdagur 23. juni 2005síða 11

Annita á Fríðriksmørk, limur í Tjóðveldisflokkinum Anders Fogh Rasmussen hevði eina grein í viku- skiftisbløðunum, har hann takkar og fegnast um arbeiðið, sum hann og danska stjórnin hava gjørt, og sum Løgtingssamgong- an og Fólkatingið hava samtykt. Men hesir afturvendandi setningarnir frá donskum forsætismálaráðharrum um gensidig respekt, ligeværd- ige parter, fælles fremtid og annað gott, sum teir óivað halda rørir hjartastreingir í Føroyum, verður eisini endurtikið upp í saman í greinini hjá Anders Fogh Rasmussen. At vit kenna endurtøkurnar aftur, kemst óivað av, at hann hevur sama Føroyapolitikk og nøkulunda somu embætis- menninar, sum forsætis- málaráðharrarnir undan honum. "Hann" skrivar m.a. at "den nye ordning.... mellem Færøernes landsstyre og den danske regering som ligeværdige parter ". Men hyggja vit so at hesum "nye ordning", so stendur har m.a., at "Kongeriget Dan- mark er ét folkeretssubjekt - én stat". Lógin tosar als ikki um nakrar javnbjóðis partar, sum Fogh fær tað til at ljóða. Men lógin tosar um éitt fólk og éin stat. Fogh leggur eisini dent á í greinini, at føroyingar sjálvir skulu gera av sína framtíð! Hann sigur soleiðis " Jeg går ind for folkenes selvbestemmelses- ret. Det færøske folk kan og skal selv beslutte sin fremtid." Men hvar var hesin vilji Fogh´s, tá eitt einmælt løgting fyri tveimum árum síðani heitti á donsku stjórnina um at arbeiða fyri, at vit fingu sjálvstøðugan limaskap í Norðurlandaráðnum. Góðan karakter í atburði Eitt er, at hann ongastaðni grundgevur fyri sínum sjónarmiðum, men tað sum verri er, er, at hann nýtir sera manipulerandi vend- ingar, og roynir ivaleyst so- leiðis at tekkjast føroying- um. Men hann ger tíbetur so nógv av, at var eg leiðari fyri ein av sambandsflokk- unum í Føroyum, so hevði eg hildið, at greinin var betur óskrivað. Men sum limur í Tjóðveldisflokk- inum vil eg inniliga heita á Fogh um at koma við fleiri av hasum slagnum! Tí júst hasin mátin at skriva uppá, er so deiliga avdúk- andi. Minnir einamest um karakterirnar, sum vit fingu í barnaskúlanum: Vórðu vit fitt, skikkaðu okkum væl, sótu still og aktaðu, so fingu vit góðan karakter í atburði. Anders Fogh gevur landsstýrinum góðan kar- akter í atburði. Landsstýrið hevur jú eisini verið fitt mótvegis donsku stjórnini, skikkað sær væl, sitið stilt og akta. Men hann sigur onki um, hvat hann heldur um politiska hegni teirra og strategiska snildni. Karakterurin í atburði hjá næmingunum segði heldur onki um, hvussu næming- urin annars kláraði seg fakliga. "Jeg og mine embeds- mænd" Og so skrivar Fogh, at "Vi har sammen gennemført". Hann kundi fyri ein ordans skyld skriva aftanfyri orðið "vi": jeg og mine embæds- mænd! Annars kann onkur halda, at Fogh meinar við seg sjálvan og løgmann, tá ið hann tosar um "vi". Men tá ið løgmaður ikki eigur ein einasta bókstav í lógartekstinum, kann orðið "vi" neyvan av røttum sipað til løgmann. Gloymið tað, sum farið er! Fogh sigur eisini í greinini, at hann gongur inn fyri, at Føroya fólk sjálvt skal gera av sína framtíð. Men sigur seg skilja væl, at tað kann vekja kenslur, tað sum hendi í 1946, men so biður hann okkum hyggja frameftir. Eg skilji væl, at hann royndir at fáa fokusi flutt frá fortíðini. Bað hann ikki eisini Thule búgvarnar gloyma, tá danska hervaldið tvangs- flutti thulebúgvarnar, - ikki fyri 400 árum, men fyri 40 árum síðani. Hesi fólkini skulu vist eisini bara gloyma tað, sum farið er og hyggja frameftir. Ella tá ið danskir embætismenn fyri - ikki 50 men fyri 5 árum síðani fyri altjóða sam- felagnum, við vilja søgdu ósannindi um føroyingar. Hetta skal sjálvandi eisini bara gloymast, og er tí ongantíð rættað! Og vit skulu í felag hyggja fram- eftir við gensidig respekt, i en fælles fremtid og som ligeværdige parter. Ikki so! Almanna og heilsu- verkið verður fíggja við føroyskum skatta- krónum! Fogh skrivar eisini, at blokkstuðulin verður brúkt- ur til almanna og heilsu- verkið. Tað er heldur ikki rætt. Tað var hann inntil fyri 17 árum síðani, og var tá kallaður refusión. Nú fer blokkurin (ella endur- gjaldið til føroyska sam- felagið) í landskassan, og er ikki markaður til nakað sum helst. Tað er kanska ikki av tilvild, at hann sigur, at blokkurin fer til almanna og heilsuverkið. Tað hevði jú ikki ljóða líka neyð- synjað, um hann t.d segði: • at blokkurin, sum fer til almennan rakstrarstuðul til vinnulívið, ella • blokkurin, sum ger tað møguligt at geva teimum hægst løntu 240 mió í skattalætta, ella • at sagt sum var, at blokkurin er ikki annað enn eitt endurgjald fyri danskan yvirvaldsrætt í Føroyum Tað ræður jú um at lata sum um, at blokkurin fer til almanna og heilsuverkið. Øll eru jú samd um, at almanna og heilsuverkið er tað mest grundleggjandi í samfelagið okkara. Tí er tað genialt at siga, at blokkurin verður brúktur til almanna og heilsuverk- ið, ergo kunnu vit ikki verða blokkin fyri uttan. Smart! Og so kundi eg hóskandi lagt afturat, at samstundis sum blokkurin lækkaði við einum triðingi fyri 4 árum síðani hækkaði játtanin til almanna og heilsuverkið. Men til síðst vil eg takka Fogh fyri greinina og vóni at handan var bara tann fyrsta í røðini Nr. 117 - 23. juni 2005 11 Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Heri Mohr Við hesari yvirskrift hugleiddi Dimmalætting í oddagrein 13. juni, hvussu SEV kundi gingið á odda í alheims- høpi við einum orkupro- jekti, sum kundi komið nógvum strandalondum kring knøttin til góðar; at oyggjalond kunnu fáa nakra nyttu av hesum projekti, verður tó ikki spátt um. Oddagreinin frøist um, at mastodonturin SEV nú av álvara er far- in at vísa áhuga fyri øðrum viðvarandi orku- keldum enn vatnorku. Vit fáa eisini at vita, at SEV hevur sett á stovn eitt partafelag, SeWave, saman við einum skotskum felagi við kunnleika til tøknina. Hetta partafelagið varð stovnað í oktober 2003 við bústaði á Sandi og við Ólavi Gregersen sum stjóra. Við hálvari millión í partapeningi skal felagið arbeiða við alduorku. Blaðið vil vera við, at hetta alduorkuprojektið kann verða so slóðbrót- andi, at heimurin allur kanska fer at hyggja upp til okkum. Hóast hetta, so er tað ikki heilt av leið at spyrja, um vit ikki tosa um gamalt vín í nýggjum fløskum? Í Final Report SeWave May 2005 framgongur, at síðani oktober 2003 hava The Board of Directors, Steering Comittee (allir 4 parta- eigararnir í P/f SeWave), Projekt Management Team (Ólavur Greger- sen, General Manager) og Advisor (Signar Heinesen) arbeitt saman við Wavegen, SEV, Landsbyggifelagnum og s/pf Data Quality v/ Signar Heinesen við- víkjandi alduorkupro- jektinum. Sambært Final Report (síðu 91) skuldi fyrsti partur PHASE 1 og nakað av PHASE 2 nú verið gjørt, og varð tað í 2004 mett at kosta 4,5 milliónir. Í Final Report sæst ongin kostnaðarmeting við- víkjandi PHASE 2. Og so tað gamla vínið. Í 1979 játtaði løg- tingið 10 milliónir til "SEV í grunn" og í 1980 5 milliónir, eisini til "SEV í grunn", men so broytti løgtingið navnið til "Orkugrunn". Í árunum 1979 - 1991 (einki í 1981) játtaði løgtingið 42,05 milliónir til Orkugrunnin, og í løgmansrøðuni 1980 fingu vit at vita, at eitt orkuráð var farið til verka. Kanningar av vatnbyggingarætlanum vóru í gongd og aðrir alternativir orkumøgu- leikar skuldu kannast. Sum frá leið arbeiddi Orkuráðið við fleiri projektum: Vindorku, vatnmegi, streymorku, árinskanning o.fl.ø. Har- umframt veitti Orku- grunnurin í 1989 20 milliónir í láni til Fjar- hitafelagið, sum skuldi brúka avlopshita frá SEV. Orkuráðið arbeiddi við nógvum projektum (10), men í 1992 varð Orkugrunnurin likvider- aður, og í 1995 varð 20- millióna lánið avskrivað sum tap og fór í sama stóra køst, har 100-tals milliónir av skattaborg- aranna peningi endaðu, við katastrofalum av- leiðingum fyri hvørt hús og heim í Føroyum. Hann, køsturin, varð ongantíð skumpaður og flórurin ikki sópaður. Nú er so fráligið, og - the rest is silence. Men hvussu við Orku- ráðnum, er tað tikið av - og nær? Og hvussu við øllum projektunum hjá Orku- ráðnum, tey kostaðu hóast alt um 12 milliónir pluss umsiting? Varð 10 ára arbeiði fyri skatta- borgaranna pening gjørt til fánýtis? Oddagreinin er av teirri eitt sindur puerilu áskoðan, at alduorku- projektið kann bøta um okkara so trevsuta um- dømi. Er tað nakað, vit treingja til, so er tað tað; men etikkur og moralur kann ikki importerast í projekti við ella uttan spekulatión. Spennandi orkuprojekt Meira av hasum, Fogh! Hjalgrim Samuelsen Jan Müller, blaðstjóri, fer víða um í sínum aftur- svari til lesarabræv mítt um lesaratøl frá Gallup. Alt hetta skal eg ikki gera viðmerkingar til, tí Jan helst er skeivt upp- lýstur av fólkum sínum í hesum málinum, og skal eg tí endurtaka, at: • kanningin, ið greinin hjá Sosialinum byggir á, varð ikki send út fyri góðari viku síðani, sum Jan greiðir frá í síni viðmerking, men fyri meiri enn trimum vikum síðani, tann 27 mai, • kanningin fyri mai, sum Jan heldur vera so feska, at hann einki kann kenna til hana, varð send út av Gallup 9. juni, t.v.s. 9 dagar áðrenn greinin stóð í Sosialinum. Mótálopið hjá Jan gevur tí ikki orsøk til at taka nakað aftur, ið stóð í lesarabrævi mínum. Viðmerking til Jan Müller VIÐMERKINGAR