týsdagur 7. juni 2005síða 10

10 Nr. 105 - 7. juni 2005 Í hesum døgum fáa vit forvitnisliga vitjan. Føroyar og Írland skulu mikudagin spæla undandyst í HM kappingini í fótbólti. Men henda vitjan er ikki bara fótbóltur. Tað at írar nú í stórum tali vitja oyggjar okkara er nógv meira enn bara fótbóltur. Tí tey, sum kenna søgu okkara, vita eisini, at tað nettupp vóru írar, sum fyrst bygdu land her í Føroyum. Tí er henda vitjan, henda løtan vit skulu spæla landsdyst, meira enn bara ítróttur. Hon er eisini týðandi søga og mentan. Fyri tey, sum ikki kenna søguna, er at siga, at okkara "irish connection" er 1280 ára gomul. Írski søguskrivarin Dicuil vil vera við, at írskir munkar, Papar nevndir, gjørdu landnám í Føroyum umleið 725 ár eftir Krist. Men teir rýmdu umleið 100 ár seinni, tá víkingarnir komu til oyggjarnar. Hóast ikki nógv er varðveitt frá írsku tíðini í Føroyum, so finnast tó mong staðarnøvn frá hesi tíðini. Nú nærum 1300 ár seinni er aftur ein írsk innrás í Før- oyum. Hesaferð ikki av írskum munkum ella einabúgvum men av stoltum og ernum írum, sum eftir mong harðbælin ár og stríð, hava megnað at byggja upp eina tjóð, sum í dag telist millum tær fremstu í Europa. Vónandi kunnu vit læra nakað av írskum fótbólti, men enn betur, um vit kunnu læra av írska stoltleikanum, treiskninum og dugna- seminum. Hóast vit mikudagin skulu stríðast á vølli, so rætta vit eisini eina vinarhond út móti írska upphavi okkara og biðja til, at henda nýggjasta innrásin kann gagna okkum eisini. Føroyska landsliðið hevur eina stóra uppgávu mikudagin. Enn eitt tap, tó at tað ikki var so stórt, er aftur vorðið okkara lutur. Vit kláraðu okkum væl segði venjarin eftir dystin. Vist vístu okkara menn áhaldni og vilja. Men tað var ikki nóg mikið til at vinna okkum tey so nógv um- bidnu stigini. Vit hava fyrr á hesum stað sagt okkara hugs- an. Og vit skulu endurtaka hana fyri triðju og seinastu ferð, samtíðis sum vit eisini vísa til okkara frægu starvs- felagar í hinum miðlunum. Rámandi orðini hjá útvarpsmanninum sunnukvøldið, tá hann tók til, at Todi eigur at vera á landsliðnum, var enn eitt ekko í tí skara, sum seinastu dagarnar hevur mælt somu orð. Tað hevur víst seg, at so gott sum øll okkara ítróttarpressa stendur sum ein maður og krevur av venjaranum, at Todi skal á landsliðið. Vit ivast onga løtu í, at varð hetta okkara besta álopskort nakrantíð við á miðj- uni og í álopinum móti Sveits, hevði úrslitið kunnað verið betri. Tí er í tøkum tíma, at venjararnir taka hesa niður- støðu til sín. Standa teir kortini við sítt bæði nú og til komandi dystir í heyst, so eru kanska aðrir útvegir. Oftani hava vit sæð, tá uppstilling er til val, at onkur tekur seg aftur, fyri at onkur atkvøðuslúkari, sum hevur staðið á síðulinjuni, kundi koma við á liðið. Hvat nú um onkur annar trekti seg fyri at geva pláss til henda okkara besta málslúkara! So vit fingu 3 stig móti Írlandi mikudagin. DAGSINS MEINING Sosialurin Vælkomnir írar VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Lærarar rýmdir av Handilsskúlanum - hví? Jon Jonsen og Silvia Lauritsen Fyrrverandi datamatikara- lærarar á Føroya Handils- skúla Handilsskúlastjórin hevur alment sagt, at hann ikki vil úttala seg um, hví datamat- ikaralærararnir hava sagt seg úr starvi á Føroya Handilsskúla í Havn. Or- søkin til hetta afturhaldni er, at málið er persónligt, sigur hann. Fyri okkum lærarar er hetta mál als ikki persónligt. Fyri okkum handlar málið um kvalitet í einastu KT-útbúgving í Føroyum. Vit føla tað sum samfelagsskyldu at siga frá, tá vit meta, at hesin kvalit- etur verður misrøktur. Vit loyva okkum tí at svara tí, sum stjórin hevur ført fram alment. Stjórin hevur sagt, at hann ikki hevur hoyrt um trupulleikarnar fyrr enn í fjølmiðlunum. Lærararnir vóru t.d. í arbeiðssteðgi í eina heila viku í apríl mánaði og stjór- in var væl vitandi um støð- una. Stjórin hevur sagt, at samskiftið við lærararnar hevur verið nóg gott. Kann eitt samskifti vera nóg gott, um ikki báðir partar halda tað? Stjórin sigur seg hava tosað nógv við lærararnar. Stjórin hevur ongantíð tosað beinleiðis við lærar- arnar, meðan trupulleikar hava verið. Hann hevur ein- ans sent teimum nakrar teldupostar. Teldupostar sum eru ógvuliga sigandi og sum staðfesta tað lærar- arnir hava lært tey lesandi: at teldupostur er Guðs gáva til vánaliga leiðslu og skaðiligt samskifti. Stjórin skrivar t.d. til lærararnar: "Tað er ófati- ligt, at ein slík útbúgving er er sett í verk á so leysum grundarlag og við almenn- um skattapengum". Hetta talar fyri seg. Tað leysa grundarlagið stjórin sipar til her, er m.a. teir mangl- andi lestrarplanirnir, sum annars eru lógarkrav. Hesir manglandi lestrarplanir er ein av grundunum til, at lærararnir hava sagt seg úr starvi. Skúlin hevur meldað klárt út, at peningur ikki eru til hesar lestrarplanir. Hetta merkir tó ikki, at útbúgvingin altíð hevur virkað undir so leysum grundarlag. Lestrarplanir hava fyriligið til allar flokkar higartil, men ikki til núverandi flokk, sum byrj- aði lesturin samstundis, sum stjórin tók við leiðsl- uni. Fyri nøkrum árum síðani evalueraði tað danska undervísingarministeriið tær donsku datamatikara- útbúgvingarnar, sum tann føroyska útbúgvingin svar- ar til. Teir donsku skúlarnir revideraðu útbúgvingarnar við nýggjum lestrarplan- um, har hædd var tikið fyri teim ráðum evalueringin mælti til. Hesa revidering kennir leiðslan tó onki til, tí at útbúgvingarleiðarin, sum hevði innlit í hetta, bleiv sagdur úr starvi og skúlin gjørdi onki fyri at varðveita nakra vitan um útbúgving- ina. Núverandi leiðsla veit tí onki um datamatikara- útbúgvingar og víðari KT- lestur annars og hvat hetta er og krevur í mun til mið- námsútbúgvingar. Stórsti trupulleikin er tó, at leiðsl- an ikki er greið yvir, at henni manglar vitan. Stjórin hevur sagt, at lærararnir hava fingið allar neyðugar fundir og at skúlin hevur hjálpt lærar- unum at skapa betur um- støður. Eru tað veruliga lærarar- nir sum "fáa" fundir og "skúlin sum hjálpir lærar- um" at skapa umstøður? Er tað ikki skúlin, sum hevur ábyrgd fyri at skapa um- støðurnar og harvið skúlin, sum hevur fundirnar fyri neyðini? Hetta sigur nakað um tann hugburð, sum hevur rátt á skúlanum. Tá lærarar- nir hava gjørt vart við, at tað var neyðugt við einum undirvísingarhøli (ja, tað hevur veruliga verið neyð- ugt ferð aftaná ferð), er tað skúlin, sum hevur hildið seg gjørt lærarunum eina tænastu við at fáa eitt høli til vega. Initiativ til alt tað, sum skúlin hevur ábyrgd fyri at skapa, hevur ligið hjá lærarunum. Hetta gong- ur so leingi, sum leiðslan dugir at siga "takk", men tá tøkkin verður vend til, at lærararnir verða kallaðir krevjandi, er tað ikki stutt- ligt longur. Stjórin hevur sagt, at talan er um ein fastan lærara og ein hjálparlærara. Hetta vísir hvussu lítið skúlin kennir til arbeiðið hjá lærarunum. Lærararnir hava altíð arbeitt sum eitt team við javnari ábyrgd fyri undirvísingini. Lærararnir hava í langa tíð bíða eftir at fingið set- unarskriv sum svara til tveir fastar team-lærarar og ta revideraðu útbúgvingina. Tað nærmasta, sum lær- ararnir eru komnir nøkrum setunarskrivi, er eitt upp- skot frá skúlanum, har allir teigar incl. starvsheitið var fylt út við spurnarteknum. Tá lærararnir siga, at ar- beiðsumstøðurnar ikki eru forsvarligar, er ikki bert talan um ítøkilig materiel ting so sum hølir, lestrar- ætlan og aðrar rammur. Talan er eisini um menn- iskjanslig virði, sum hava verið ógjørlig hjá lærarun- um at fingið eyga á. At hesi virði ikki eru til staðar og onki annað enn pengar og fasada eru huganum hjá leiðsluni, er oyðileggjandi fyri kvalitetin á undirvís- ingini og harvið útbúgving- ini. Hetta er ikki nøktandi í longdini.