mikudagur 8. juni 2005síða 18

18 Nr. 106 - 8. juni 2005 Suðuroyingar fara nú at biðja Vinnumála- ráðið og Fiskirann- sóknarstovuna um loyvi til at taka toska- yngul av Føroya Banka til aling TOSKAALING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Toskaaling kann gerast ein framtíðar vinnugrein í Før- oyum. Á evnisdegnum hjá Suð- uroyar Sparikassa og Før- oya Tele um menning í Suðuroy metti Hørður Wardum, alifrøðingur, at toskaaling kann gerast eitt lønandi alternativ til laksa- aling í Føroyum. Sjálvur var hann biðin um at siga sína hugsan um aling á harðbalnum sjóøkið eystanfuri Suðuroynna, men hann kom skjótt til ta niðurstøðu, at enn liggur hetta nakað frammi í tíðini. Ístaðin umrøddi hann møguleikan at fara undir toskaaling í Suðuroynni. Nógvir fyrimunir við at ala tosk Hørður Wardum sigur, at tað eru nógvir fyrimunir við at ala tosk framum laks. – Í fyrstu atløgu hóskar hitin í sjónum í Føroyum seg nógv betri til toskaaling enn til laksaaling. – Harafturat ber til at tryggja marknaðinum eina heilt støðuga levering og tað ber til at halda eina javna dygd, tí dygdina ber til at stýra heilt neyvt við tí fóðuri, sum fiskurin fær. Við fóðrinum ber eisini til at stýra fitini í livrini akku- rát sum vit vilja. Hann segði eisini, at Før- oya Banki er rætta staðið at taka yngul, tí toskurin á Føroya Banka hevur heilt serligar vakstrareginleikar og veksur munandi skjótari enn annar toskur. Banka- toskur verður 70 senti- metrar upp á trý ár, men toskur av landgrunninum verður bara 50 sentimetrar upp á trý ár. – Orsøkin til hetta er ikki bara, at bankatoskurin fær meiri at eta, tí royndir vísa, at verða bankatoskar og toskar av landgrunninum sleptur í kør, har teir fáa nágreiniliga tað sama at eta, veksur bankatoskurin eisini skjótari undir slíkum umstøðum. Alifrøðingurinsegði, at harafturat vísir tað seg, at aldur fiskur fær væl hægri prís enn fiskaður fiskur, tí at leveringin og dygdin verða so jøvn og tað eru keypararnir sinnaðir at betala fyri. Hann vísti á, at ein norð- maður alir upsa, sum hann selur fyri heilar 30 krónur fyri kilo. – Tað vísir seg, at kann ein útflytari tryggja støðuga levering og støðuga dygd, fær hann eisini hægri prís. Royndir við toskaaling í Noreg vísa eisini, at tað fáast fleiri krónur meiri fyri kilo av aldum toski enn tað fáast fyri fiskaðan tosk tí at tað ber til at tryggja støð- uga levering. Hinvegin er tað ógvuliga ymiskt, hvussu nógvur toskur er at fáa í vanligum fiskiskapi og tað ger tað torført at gera bindandi, góðar avtalur við keyparar um levering. Harafturat vísti Hørður Wardum á, at sum heild er fiskiskapurin eftir toski í Norðuratlantshavi mink- aður meiri enn eina helvt hesi seinastu árini. Í 1986 vórðu tvær milliónir tons av toski fiskað í Norður- atlantshavi, men í 2002 var tað komið niður á 800.000 tons. Hann sigur, at hetta hevur gjørt sítt til at skunda undir aling av toski. – Samstundis er alitoskur púra óstrongdur, tá ið hann verður blóðgaður og roynd- ir vísa, at tað hevur stóran týdning fyri dygdina. – Somuleiðis er meiri fiskur á tí alda toskinum, soleiðis at úrtøkan er eini 50-60%, afturímóti eini úr- tøku uppá 40-45 % á fisk- aðum toski. Harafturat er sporførið eisini heilt nágreiniligt og tað er nakað, sum keyparar seta størri og størri krøv til. Sjálvur heldur hann, at tað er skilagott, at flaka- vinnan er við í eini slíkari ætlan so at aldi toskurin kann virkast víðari á flaka- virkjunum. – At ala tosk kann hava tvinnandi endamál. Hann kann bæði útflytast bein- leiðis, men hann kann eis- ini vera við til at tryggja flakavirkjunum arbeiði. – Harafturat fæst full nytta burturúr toskinum, tí umframt flakið, kunnu bæði høvd, skræða, inn- vølir, rogn og sil og skrokk- ur nýtast í øðrum fram- leiðslum. Hann segði, at hinvegin er tað ein vansi, at tað kost- ar meiri at ala tosk enn at fiska tosk. – Tí kann aldur toskur ikki seljast á uppboðssølu, tí tá verður prísurin ov ójavnur og vágin verður ov stórur. Kann stuðla uppundir flakavinnuna Samanumtikið helt Hørður Wardum, at vit hava rætti- liga góðar møguleikar ala tosk í Føroyum. Sjálvur metti hann at verður yngulin havdur í kørum til hann er 500 gramm, kemur hann at ganga 10-12 mánaðir í ringum á sjónum og tá hevði tað borið til at ala eini 6000 tons av toski í Suðuroy um árið. – Verður fiskurin koyrdur á sjógv smærri, verður framleiðslutíðin á sjónum longri og tá ber til at ala eini 2000-3000 tons. Annars heldur hann, at tøknin til laksaaling og toskaaling líkist nógv, men vitan má fáast aðrastaðni, bæði av Fiskaaling, men eisini úr Noregi. Hann vísti eisini á, at norðmenn arbeiða hart fyri Ætla at fara undir at ala to Eini 60 fólk vóru á evnisdegi hjá Suðuroyar Spariassa og Føroya Tele um menningarmøguleikar í Suðuroy. fyrimunur er, at hitin í sjónum í Føroyum hóskar seg nógv betri til toskaaling enn til laksaaling