fríggjadagur 24. juni 2005síða 54

38 Nr. 118 - 24. juni 2005 Hon hevur dripið fleiri fólk, enn nakar annar hevur gjørt. Talan er um deyðilig- astu sjúkuna í heim- inum. Eina sjúku, sum er eldri enn sjálv menniskjan Fimmhundrað milliónir menniskju eru smittað við malaria, og nærum tríggjar milliónir doyggja hvørt ár av sjúkuni. Fyri hvørji 30 sekund doyr eitt barn av malaria, og í hundrað lond- um kring heimin liva nær- um helmingurin av íbúgv- unum í støðugum ótta fyri, um tey verða tey næstu, sum verða rakt. Eftir annan heimsbarda hildu vit vestanfyri, at sjúk- an var at kalla útruddað, men nú er hon av álvara á veg framaftur. Tørvandi heilivágur, ferðavinna, skógartýning og sosialir trupulleikar hava lagt trýst á heilsuskipanina í teimum londum, sum eru í vanda- økinum. Malarian er komin aftur til Rusland, til eystara og syðra partin av Europa og eisini til USA. Soleiðis verða nú eini 1.000 ameri- kanarar og 2.000 bretar hvørt ár smittaðir. Var burturbeind Dokumentar-sendingin, sum er framleidd av BBC, og sum er í tveimum pørt- um, sigur søguna um stríð- ið hjá mannaættini móti malaria. Parasittin, sum ber sjúkuna við sær, hevur ófatuliga góð evni til at umstilla seg, so hvørt sum nýggjur heilivágur kemur fram. Støðuga arbeiði undir bretsku kolonialiseringini tóktist tó at bera ávøkst, tá sjúkan varð at kalla burt- urbeind, men tað var tó ikki øll søgan. Samstundis verð- ur nevnliga eisini staðfest, hvussu tað ber til, at sjúkan framvegis finst í Afrika, sum stendur fyri 90% av árligu offrunum. Og kann- að verður eftir, hví sjúkan nú aftur er komin til vestur- heimin. Stríðið fyri kopping Í sendingunum verður mill- um annað tosað við høvd- ingin, Peter Kombo, sum stríðist fyri at bjarga teim- um sjúku í býnum Klak- ware, sum liggur í Kisii há- lendinum í Kenya. Serliga er tað børn og ung, sum eru í vanda, og Kombo roynir til onga nyttu at fáa hjálp frá lokalu myndugleikun- um. Samstundis roynir Jeffrey Sachs, sum er økonomur í ST, at fáa ríku londini at lata meira í neyðhjálp. Og kanska kann óttin fyri egn- ari trygd geva ríku londun- um seinasta skumpið. Í hvussu so er stríðist Gary Goode við at týna malaria-moyggjabitar, tá eitt óvæntað álop av sjúk- uni brádliga er í Palm Beach Califoria. Og so síggja vit eisini Adrian Hall, professara, sum í tíggju ár hevur roynt at finna fram til eitt kopp- ingarevni, og á vegnum til hetta hevur havt bæði sigrar og tap. Í dokumentarsendingini, Kvinnur í Hollywood, sleppa hyggjararnir at hitta nakrar av størstu kvinnu- ligu filmsstjørnunum, sum siga frá, hvussu tað er koma í umskeplaða heimin handan hvíta løriftið. Stór nøvn sum Sharon Stone, Kathleen Turner, Whoopi Goldberg, Sally Field, Glen Close og Kathy Bates siga sína bersøgnu hugsan um nakrar av teimum stóru gjøgnum tíðirnar. Sýnd verða hópin av bæði nýggjum og eldru klippum frá filmsheimin- um, har fokus er sett á konufólk. Marilyn Monroe, Greta Garbo, Ingrid Berg- man, Audrey Hepburn, Katharine Hepburn, Grace Kelly, Mae West, Rita Hayworth og Vivien Leigh eru bara nakrar av teimum, sum verða at síggja. Og tosað verður eisini um avbjóðingina at hava leik- lutin sum ónda kvinnan. Og leiklutir, sum Fatal At- traction og Postboðið ringir altíð tvær ferðir eru góð dømi um hetta. Kvinnur í Hollywood Malaria Hagtølini siga, at fyri hvørji 30 sekund doyr eitt barn av malaria Vána heilsustøðan í stórum part av Afrika hevur gjørt tað nærum vónleyst at stríðast móti Malaria Sharon Stone hevur í fleiri ár verið roknað sum ein av stóru kvinnuligu filmsstjørnunum Og sjálvandi kann ein slík sending ikki gerast, uttan at Marilyn Monroe eisini er partur av henni TvDanmark - Leygardagin kl. 12.50 DR2 - mikudagin kl. 20.30