mikudagur 29. juni 2005síða 10

10 Nr. 121 - 29. juni 2005 DAGSINS MEINING Sosialurin Tey eldru VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Bjarki Skúvadal Er tú greiðir um, hvat tú hevur gjørt? Veitst tú, at tú púra hevur oyðilagt gleðina hjá tveimum menniskjum um at hava klár,a eina fyri tey, so sera stóra avbjóð- ing? Hugsa tær, tey koma hagar fyri nøkrum fáum árum síðani, púra ókunnug við fólk og mál, men settu sær fyri, at gera eitt átak, fyri at gerast ein virðiligur og dugnaligur partur av hesum samfelagnum, og tey megnaðu at læra seg hetta fremmanda, torføra málið og taka læraraprógv uppá mettíð. Hava tey uppiborið at fáa hesa lortaspannina niður yvir seg? Áttu vit ikki heldur at takka teimum, ja, hildi veitslu fyri teimum og víst teimum, hvussu glað vit eru, at tey vilja og tíma? Vit vestmenningar eru í hvussu er sera ernir av, at tey vilja vera ein partur av okkum. Tú eigur at koma við eini umbering ella sleppa tær úr hesum setrin- um tú situr í, tú hevur ikki víst tey sum ein virðiligan umboðsmann fyri okkara land. Í Vestmanna hava vit ikki bara hesi bæði fólkini, tú oyðilegði tann stóra dagin fyri, her eru nógv onnur fólk úr øðrum londum, sum øll gera Vest- manna eitt meira áhugavert stað at búgva í, og sum gera sítt ítartsta fyri at teirra íkast til samfelagið ikki skal liggja eftir. Hvussu heldur tú, tey hava tað nú? Tey kenna seg óynskt! Hvørja ferð okkurt verður sagt, sum kann bendast á tann bógvin, at tey eru óynskt, so koma tíni orð í huga teirra. Heldur tú, tað man vera stuttligt? Hvussu við tær? Hevur tú ongantíð verið av landinum í skúlaørindum? Ella kenn- ir tú ongan? Ella eigur tú ongan? Er tú ikki trúgvandi maður? Eg havi hoyrt teg tala á møtum! Fanst tú hasar tankarnar í Bíbliuni? Hans Jensen, Hvalvík Men Dronningen og co har besøgt Færøerne, har det pisseregnet og blæst så meget, at dronningen flere gange har mistet både hat og briller. Mary fået øde- lagt mascaraen og Henrik og Frederiks sildesalat er løbet ud i en udefinerbar grød. Vor Herre har pisket landet med ild og skorp- ioner, men Høgni har kunnet sidde lunt inden- døre og surmule uden at blive forkølet. Så snart Dannebrog kastede trosserne lod Gud igen sit milde åsyn lyse på øerne og lod solen skinne fra en skyfri himmel, således at Høgni igen kunne komme ud i den friske luft uden at skulle tåle royale fornærmelser. Et tegn fra oven, der skulle få selv den mest slatne sambandsmand til at pisse glasskår. Palli Dalsgaard Tað hevur altíð verið og er ein frøði hjá teim allar flestu, tá kongavitkjan er her hjá okkum. Tað er ein stuttleiki at síggja tey, og at síggja tey sum taka ímóti teimum. Eisini nýta vit gott av øllum tí, sum verður fríðka og gjørt í stand framman undan til tey skulu koma. Henda Drottningavitjan- in var nakað serligt, við tað at Fredrik, krúnprinsur og Mary, krúnprinsessa, vóru við. Tey settu sín serliga dám á vitjanina. Mátin prinsessan heilsaðu børn- unum var so hjartaligaur, at børnini fingu mót til at tosa, bæði við prinsessuna og við tíðindafólki. Hvat taluni hjá Drott- ningini í Norðurlandahús- inum viðvíkur, eri eg ikki førur fyri at ætla um, men eitt gott var í hvussu er við taluni, hon gav tjóðvelis- fólkunum nakað av tilfari at skriva og tosa um, kanska klaga um eisini. Síðan yvirtøkulógirnar báðar vóru viðtiknar á Løgtingi og í Fólkatingin- um, er tilfarið hjá Tjóð- veldinum fari at tinnast, og tað er alt annað enn gott. Um hesar lógir er so nógv tosað og skrivað, at munnu ikki tey allar flestu vera troytt at hoyra meira um tær? Til Jógvan við Keldu Drottningarvitjan Guð er tjóðveldismaður Tað eru ikki hugalig ella tespilig tíðindi, sum berast í hesum døgum, um umstøðurnar hjá okkara gomlu. Tilhaldini kring landið, sum eru ein sera týðandi partur av lívinum hjá eldri fólki, standa nú og rilla, tí Almannastovan hevur gjørt av at skerja játtanina til raksturin. Hetta m.a. tí at peningurin skal býtast út til fleiri enn áður, og tí verður minni í part til hvørt Tilhald. Eitt nú verður Tilhaldið í høvuðsstaðnum skert við nærum helvt av stuðlinum, og hetta ger, at umhugsað verður at stongja stovnin. Nevndin í Tilhaldinum skuldi hava fund um málið í gjárkvøldið. Hetta kemur sera ávart á tey gomlu, sum hava gjørt tilboðini Tilhaldini veita teimum, til ein týðandi og livandi part av teirra lívi. Tey , sum hava fylgt við mongu tilboðunum og tí nógva virkseminum eitt nú í Tilhaldinum í Havn, vita, hvussu stóran týdning hesin stovnurin ella heimið hevur fyri tey eldru. Tað er tí rætt, at tað verður gjørt vart við støðuna í miðlunum. Spurningurin er so, hvat kann gerast. Tað skal í hvussu er vera okkara inniliga áheitan á landsins myndugleikar ikki at skerja hesi ómetaliga góðu tilboð til okkara gomlu. Um landsmyndugleikarnir ikki fáa gjørt hetta øðrvísi, so mugu kommunurnar og onnur spjaða meira til. Væl vitandi, at kommunurnar longu gera sítt, so átti kortini at borið til hjá kommunalu myndugleikunum at raðfest soleiðis, at pengar vórðu tøkir til raksturin av Tilhaldunum. Talan er eisini um raðfesting. Landsins størsta kommuna hevur júst avgjørt at seta eitt "Eldraráð". Hetta er eitt frálíkt tiltak. Gott í tykkum. Kanska kundi tað verið ein tann fyrsta uppgávan hjá ráðnum at sannført politikarnar í býnum um at seta fleiri pengar av til virksemið hjá Tilhaldinum. Tað skal vera okkara vón, at politikararnir í Tórshavnar Býráð vilja vera við til at ítøkiliggera arbeiðið hjá "Eldraráðnum" við eitt nú gjøgnum tað at kanalysera pengar til Tilhaldið í býnum. Men tað eru tó enn størri ávaringartekin at hóma, tá tað snýr seg um tey eldru. Mánakvøldið var "kreppufundur" á røktarheiminum Lágargarði í Havn, har leiðslan og avvarðandi tosaðu um álvarsligu støðuna á stovninum, har tað skal sparast millum hálv og heil mill. kr. í rakstrinum í ár. Sum støðan er ber ikki til at áleggja starvsfólkinum fleiri uppgávur ella renna skjótari, tí tey longu hava alt ov stórar arbeiðsbyrðu, eitt nú við niðursettari tíð til røkt av búfólkunum vegna sparingum, sum longu eru gjørdar. Sum skilst skuldi Stýrið fyri heimið hava fund í gjár, har álvarsliga støðan skuldi takast til viðgerðar. Tað er greitt, at alt hetta kemur í kjalarvørrinum á einum veikari búskapi. Ráðini eru ikki tey somu, sum tey vóru tey góðu árini. At nærum 400 mill. kr. vórðu kutaðar av blokkinum úr Danmark má sjálvandi eisini merkjast í samfelagnum hvørt ár, og her ber m.a. til at finna eina av orsøkunum til, at minni er til ikki bert tey eldru men til allar tættir í samfelagnum. Gjørt er gjørt og her vendist ikki aftur. Tí er tað kanska meira enn nakrantíð týdningarmikið hjá politikarunum at raðfesta rætt. Vónandi verður raðfest soleiðis, at tey eldru ikki verða við skerdan lut.