fríggjadagur 29. september 2000síða 4

Magnus Dam Keypmannahavn Ta› er veljarakanningin hjá TV2, sum var› almanna- kunngjørd klokkan 13 í gjár, sum hevur fingi› ø›i í donsku flokkarnar. Politikk- ararnir halda, at TV2 er fari› út um út um marki› fyri, hvat er etiskt rætt. Veljarakanningin hjá TV2 var ein sokalla› exit-poll. Ta› vil siga, at hon er gjørd á valstø›um kring landi›. TV2 spurdi meira enn 10.000 veljarar, sum høvdu veri› inni og atkvøtt, hvar teir settu krossin. Ta› er ongantí› hent á›ur í Dan- mark, at úrsliti› av einari exit-poll er almannakunn- gjørt, á›renn valhølini eru latin aftur. Fleiri serfrø›ingar halda eisini, at ta› er skeivt at al- mannakunngera slíkar kanningar, á›renn valhølini eru latin aftur, tí tær kunnu ávirka veljararnar, sum ikki enn hava veri› á vali. Noy›ast at lóggeva Politiken og Jyllands Posten skriva›u í gjár, at fleiri flokkar leggja upp til at broyta vallógina. Danska Innanríkisrá›i› seg›i fyrra- dagin, at ta› ikki er brot á vallógina at almannakunn- gera eina exit-poll sjálvan valdagin, men Innanríkis- rá›i› heldur, at ta› er ney ›- ugt at endursko›a verandi lóggávu. Ulla Tørnæs, politiska framsøgukvinnan hjá Vinstra, harma›ist í Jyllands Posten í gjár um, at TV2 ikki hevur tiki› atfinningar- nar til eftirtektar. – Hetta noy›ir okkum at umhugsa ein lógarbroyting. Fari› er út um mítt etiska mark, tá i› úrsliti› av tílík- um kanningum ver›ur al- mannakunngjørt, á›renn valhølini eru latin aftur, seg›i hon. Bendt Bendtsen úr Kon- servativa Fólkaflokkinum er samdur. – Vi› hesari exit-poll kanningini fer TV2 langt út um ta› moralskt forsvarliga. Kanningin kann ávirka bæ›i valluttøkuna og úrsliti› av sjálvum valinum. Skilir TV2 ikki eina grei›a áheitan frá Christiansborg, so mugu vit lóggeva, seg›i Bendt Bendtsen. Forma›urin í Sosialist- iska Fólkaflokkin, Holger K. Nielsen, sigur, at hann fer leggja fram uppskot um eina lógarbroyting, um TV2 ikki av sínum eintingum gevst vi› slíkum kanningum. – Hetta kann als ikki gó›- takast, sigur hann. Teir einastu flokkarnir, sum ikki taka undir vi› ein- um beinlei›is banni, eru danski Javna›arflokkurin og Eindarlistin. Men bá›ir flokkarnir finnast kortini hvassliga at TV2. Flyta fokus Kanningin hjá TV2 hevur eisini fingi› politikkararnar at hyggja at øllum ø›rum veljarakanningum, sum ver›a almannakunngjørdar upp undir og sjálvan valdag- in. Bendt Bendsten seg›i vi› Politiken í gjár, at tær mongu veljarakanningarnar flyta fokus frá tí veruliga kjakinum. Saman vi› SF mæla teir konservativu til, at veljara- kanningar ver›a banna›ar nakrar dagar upp undir sjálvan valdagin. SF mælir til, at ta› ikki skal ver›a loyvt at almannakunngera veljarakanningar tveir dagar á›renn sjálvan valdagin. Í fleiri londum finst eitt tílíkt evstamark, og í nøkr- um londum er ta› banna› yvirhøvur at gera veljara- kanningar. Veljarakanningar skulu avmarkast Fleiri danskir flokkar taka undir vi› at avmarka tali› á veljarakanningum upp undir og sjálvan valdagin. Tær eru oy›ileggjandi fyri demokratii›, siga flokk- arnir John Johannessen Rættarnevndin tók í gjár undir vi› eini áheitan frá løgmanni um broyta dagfestingina fyri kom- andi kommunuvali so- lei›is, at vali› ver›ur 21. november. Í broytingaruppskot- inum til løgtingslógina um val til allar føroyskar kommunur stendur, at vali› skal fara fram ann- an t‡sdag í november. Men hetta heldur løg- ma›ur vera ov tí›liga í ár, av tí at lógin um kommunuvali› skal l‡s- ast seks vikur framman undan valinum. Ta› vil siga, at lógin skuldi ver- i› l‡st í seinasta lagi 3. oktober. Og tá hevur tingi› ikki havt stundir at havt uppskoti› til a›ru og tri›ju vi›ger›ar. Hesum tekur rættar- nevnin undir vi›, og mælir í áliti sínum løg- tinginum til at skoyta upp í lógina, at fyrsta vali› eftir n‡ggju lógini fer fram t‡sdagin 21. november. Ta› loypti ø›i í fleiri politikarar á Christiansborg, at danska sjónvarps- stø›in, TV2 al- mannakunngjørdi eina stóra exit poll veljarakanning mitt undir evruvalinum í gjár Kommunu- vali› ver›ur útsett Rættarnevndin mælir eftir áheitan frá løgmanni løgtinginum til at útseta kommunuvali› til 21. november 6 7 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 187 - 29. september 2000 Nr. 187 - 29. september 2000 Sosialurin - 311820 Tórshavn - Tlf. 218500 - hallo@hallo.fo ERICSSON • Lítil, gul og cool • Innbygda antennu • Vibrator • SMS • 4 spøl kr. 1.999,- Keyp tá ið tygum hava tíð... Vit hava opið nú og 24 tímar um døgnið - hvønn dag á www.hallo.fo Bílegg on-line á www.hallo.fo ella ring tel. 218500 3210 M35i V.2288 internethandilin www.hallo.fo • Innbygt FM radio • v/ stereo headset • SMS • Sera nemt at skifta front, ið fæst í fleiri litum • 2 frontar fylgja við kr. 2.299,- • Innbygda antennu • SMS • 3 spøl • Sera nemt at skifta front, ið fæst í fleiri litum kr. 1.599,- Edmund Joensen heldur ikki, at vit hava nakran annan møgu- leika, enn at fylgja dønum, tá ta› ræ›ur um gjaldoyra samstarv John Johannessen Vit skulu fylgja Danmark í gjaldoyraspurninginum. Hetta heldur Edmund Joensen, forma›ur Sam- bandsfloksins. Edmund Joensen vísir á, at Føroyar ikki kunnu hava sjálvstø›ugt gjaldoyra. Tí mugu vit hava eitt gjald- oyrasamstarv vi› anna› land, og besta møguleikan heldur hann vera, at vit samstarva vi› ES gjøgnum Danmark. Edmund Joensen heldur, at onnur smærri gjaldoyru fara at vikna, tá evran ver›ur veruleiki, og tí er ney›ugt, at vit eru vi› í einum samstarvi, har evr- an er gjaldoyra›. Og at Danmark fer upp í evrusamstarvi›, fatar Ed- mund Joensen sum naka› heilt náttúrligt. Edmund Joensen heldur tó, at vit mugu fáa eitt veruligt kjak í lag í Føroyum um evru- spurningin. – Eitt kjak er jú altí› til fyrimuns, vísir Edmund Joensen á. Forma›ur Sambands- floksins heldur einasta vansan vi› evruni vera, at føroyingar skulu læra seg at hugsa í n‡ggjum gjald- oyra. Men hetta heldur hann avgjørt vigar upp móti handilsligu fyrimun- unum. Sámal Petur í Grund heldur ta› ikki vera rætt, at danir skulu gera av, um gjald- oyra› í Føroyum skal vera evra ella okkurt anna›. Tí heldur hann, at vit eftir evruvali› mugu fáa í lag eitt kjak, um hvat gjaldoyra- samstarv vit ynskja. – Sjálvur havi eg einki ímóti, at Føroyar vera vi› í evrusáttmálanum, tí onnur smærri gjaldoyru kunnu skjótt gerast veik, saman- bori› vi› evruna, sigur Sámal Petur í Grund. Sámal Petur í Grund held- ur ikki, at vit í Føroyum skulu hava eina fólkaat- kvø›u um gjaldoyraspurn- ingin. Hetta heldur hann ikki vera ney›ugt, tá vit ikki hava naka› sjálvstø›ugt, føroyskt gjaldoyra. Jenis av Rana heldur, at vit mugu hava eitt sjálvstø›ugt før- oyskt val um evruna, so hon ikki ver›ur kroyst oman yvir okkum John Johannessen At taka undir vi› evruni er at fara eitt fet nærri ES- limaskapi og eitt fet nærri eini kúgan av fólkaræ›in- um. Hetta heldur Jenis av Rana, forma›ur í Mi›flokk- inum. Jenis av Rana heldur ES vera eina stóra hóttan móti fólkaræ›inum, og tí mugu vit hava eitt grundleggjandi føroyskt kjak um evruna, solei›is at vit vita, hvørjar avlei›ingarnar av henni eru. – At enda skulu vit hava eina sjálvstø›uga føroyska fólkaatkvø›u um evruna, heldur Jenis av Rana. Jóannes Eides- gaard heldur ikki, at ta› hev›i bori› til hjá føroyingum at tiki› stø›u til evrumáli› í gjár. Til ta› hava vit havt alt ov líti› kjak John Johannessen Forma›ur Javna›arfloks- ins heldur ikki, at føroy- ingar høvdu veri› búnir til at tiki› stø›u til evruna saman vi› dønum í gjár. – Vit skulu minnast til, at danir hava havt drúgt kjak um evruna seinastu mongu mána›irnar, tí vóru teir í gjár búnir til at taka stø›u til hetta álvarsmál, sigur Jóannes Eidesgaard. Kanna máli› Jóannes Eidesgaard held- ur, at ta› kunnu bæ›i vera fyrimunir og vansar vi› at fáa evruna sum gjaldoyra í Føroyum. Men ta› er ney›ugt at fáa útgreina› hesar fyrimunir og vansar. Tí heldur Jóannes Eides- gaard, at løgma›ur fyri langari tí› sí›ani átti at havt sett ein bólk av bú- skaparfrø›ingum at greina evruspurningin, solei›is at føroyingar hava fortreytir fyri at gera av, hvat gjald- oyrasamstarv hóskar okk- um best. Har›ar treytir Landsst‡ri› sigur í sátt- málauppskoti sínum í sambandi vi› samrá›ing- arnar um ríkisrættarligu stø›una, at føroyingar ynskja framhaldandi at hava gjaldoyrasamstarv vi› danir. Hetta merkir, at var úr- sliti› av donsku fólkaat- kvø›uni í gjár eitt ja sam- stundis, sum Føroyar framhaldandi skulu hava gjaldoyrasamstarv vi› Danmark, ver›ur evran gjaldoyra í Føroyum. Men at hava evruna sum gjaldoyra setir har›ar treytir til búskaparpoli- tikkin. Treytir, sum vit vi› verandi gjaldoyrasam- starvi sleppa undan. Í hesum sambandi held- ur Jóannes Eidesgaard, at vit eiga at kanna, hvørjar treytir ymisk gjaldoyra- samstarv hava, solei›is at vit hava naka› at taka stø›u út frá. Samanumtiki› eftirl‡sir Jóannes Eidesgaard einum meira djúptøknum kjaki um evruspurningin í Før- oyum. John Johannessen Øll vita at evran kemur at ver›a okkara gjaldoyra fyrr ella seinni. Tí kundu vit uttan hóvasták atkvøtt ja á einari føroyskari fólka- atkvø›u í gjár. Hetta heldur Óli Breck- mann, forma›ur í Fólka- flokkinum. Óli Breckmann heldur, at um vit skuldu havt fólka- atkvø›u, kundi hon eins væl veri› í gjár saman vi› teirri donsku. – Máli› skal jú avgrei›- ast hóast alt, og vit vita, at evran ver›ur okkara gjald- oyra, sta›festir Óli Breck- mann. Karsten Hansen, landsst‡risma›ur í fíggjarmálum, heldur, at vit skulu hava gjaldoyra- samtarv vi› Dan- mark, líkamiki› um ta› ver›ur vi› evru ella krónu John Johannessen Samgongan hevur í ríkis- rættarliga spurninginum sett sær fyri, at Føroyar skulu hava sítt gjaldoyrasamstarv vi› Danmark, um so danir velja evruna ella ikki. Hetta sta›festir Karsten Hansen, landsst‡risma›ur í fíggjarmálum og umbo› fyri Tjó›veldisflokkin í landsst‡rinum. Karsten Hansen vísir á, at hetta merkir, at um danir fara upp í evru samstarvi, koma føroyingar ta› av sær sjálvum – eisini um vit fáa fullveldi. Saknar kjak Karsten Hansen heldur tó, at vit hava havt ov líti› kjak um evru spurningin í Føroy- um. Hann heldur, at máli› átti at veri› umrøtt í tingin- um, men kortini ivast hann í, um ta› hev›i veri› rætt at havt eitt veruligt or›askifti á tingi, um hetta máli›. – Vit sita í løtuni í samrá›- ingum vi› danir, og tí er ógvuliga torført hjá okkum at melda út okkara stø›u til evruna, á›renn danir hava tiki› stø›u, sigur Karsten Hansen. Landsst‡risma›urin í fíggjarmálum vísir á, at melda›u vit út, at vit eru ímóti evruni, hev›i hetta ikki veri› væl móttiki› av donsku stjórnini, og hev›i ta› tí møguliga skatt sam- rá›ingarnar. Serliga heldur Karsten Hansen, at hetta hev›i veri › galdandi, um vit luttóku á fólkaatkvø›uni og úrsliti› gjørdist eitt føroyskt nei til evruna. Tí ivast Karsten Hansen, um ta› veruliga hev›i veri › rætt, at føroyingar í gjár lut- tóku í donsku fólkaatkvø›- uni um evruna. Samstarvi› skal vera vi› Danmark Skulu fylgja Danmark Rætt at velja evru Ov líti› kjak Evran hóttir fólkaræ›i› Bí›a eftir danska úrslitinum Sámal Petur í Grund úr Sjálv- st‡risflokkinum heldur, at vit eftir donsku fólkaatkvø›una skulu hava eitt føroyskt kjak um evruna John Johannessen