mikudagur 20. juli 2005síða 4

4 Nr. 136 - 20. juli 2005 Størsta útstykkingin í Føroya søgu sæst nú aftur í landslagnum. Mánakvøldið vórðu fyrstu sethúsini á økinum sett upp í Gortrugøtu SETHÚS Snorri Brend Myndir: Bárður Hoyvíkshagin: Enn líkist hetta risastóra økið í Hoy- víkshaganum Suður ikki einum bústaðarøki. Men nú verður ikki leingi aftrat, til fólk kann flyta inn í fyrstu húsini. Mánakvøldið arbeiddi menn frá fyritøkuni »Dygdarhús« við at rigga til uppsetingina av teimum fyrstu húsunum, sum Gunnlaugur Sighvatsson eigur. Fyrrapartin í gjár vórðu skilaveggir og útveggir settir upp, og seinnapartin skuldi miðhæddin eftir ætlan verða liðug. Her er talan um eini eini 88 fermetra stórum húsum, sum verða bygd á eitt 300 fermetra stórt grundøki. Hetta er størsta mát, ið loyvt er at byggja á hesum økinum. Húsini eru 11 ferðir 8 metrar til støddar, og við einum lofti er talan um omanfyri 160 fermetrar í bú-areali. Henda fyritøkan leggur seg eftir at gera eina liðiliga loysn til kundan, soleiðis at hesin hevur stóra ávirkan á tey lyklakláru húsini og eisini á prísin. Tí kundin hevur sjálvur møguleika at gera ávís arbeiði sjálvur. Stutt byggitíð Arbeiðið uppá hesi fyrstu sethúsini í Hoyvíkshagan- um Suður byrjaði fyri ein- um mánaði síðani. Eftir at avtalan var undir- skrivað, varð tilfarið bílagt úr Danmark, og mánamorg- unin kom so alt hetta rúgv- usmikla tilfarið til landið á tveimum trailarum. Eftir varð so hjá monnun- um í Dygdarhúsum at seta øll hesi elementini saman til eini sethús, og tað ar- beiðið byrjaði so mánadag- in. Gongur sum ætlað kunnu tey fyrstu fólkini flyta inn í hesi húsini um ikki so langa tíð. Sambært heimasíðuni hjá Dygdarhúsum er byggi- tíðin fyri lyklaklár hús einans fýra mánaðir. Tá teir eru lidnir við hesi húsini fara teir víðari til næstu uppgávuna, sum er at seta upp eini onnur sethús í Streymnesi. Fyrstu sethúsini í gerð Pætur Hansen (myndin) rekur Dygdarhús saman við bróðuri sínum Boga M. Hansen. Her er hann í ferð við at rætta av, áðrenn húsini verða sett upp Framleiðsla av sethúsum 1. Húsini hjá Dygdarhúsum verða gjørt sum elementir, har vindeygu og hurðar verða ísett. Alt hetta verður gjørt inni á eini verksmiðju undir góðskueftirliti. Síðani verða elementini uppsett saman við innveggum, soleiðis at húsini eru vind- og veðurtøtt eftir bert tveimum døgum. Húsini eru klødd við timbri, har klædningurin er grundmálaður frá verksmiðjuni. 2. Kundin hevur møguleika at hjálpa til at byggja. Tað, sum er eftir at gera, kann kundin sjálvur gera, ella hann kann velja onkra arbeiðstøku burturúr. Í hesum sambandi kunnu teir bjóða tilfar til at gera húsini liðug við. 3. Ynskir kundin tað, kunnu teir eisini gera húsini lyklaklár. FAKTA Hesi fyrstu sethúsini í Hoyvíkshaganum Suður eru 88 fermetra stór. Tey verða neyvan standandi leingi einsamøll, tí arbeitt verður allastaðni í grannalagnum við somu endamálum Føroyskir peninga- stovnar skulu virka eftir somu treytum sum stórar altjóða fyritøkur. Tað setir størri krøv – men gevur eisini størri yvirskot PENINGASTOVNAR Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Føroyskir peningastovnar fáa við ársbyrjan heilt aðrar treytir at virka eftir. Verandi lóg um »finansiel virksom- hed« verður dagførd við kongligari fyriskipan, tá málsøkið er danskt. Dagføringin er komin til Føroya úr Brússel umvegis Danmark. Lógin merkir munandi harðari treytir fyri føroyskar peningastovnar. – Vit skulu virka eftir somu treytum sum stórir altjóða peningastovnar, sum eru skrásettir á parta- brævamarknaði, sigur Janus Petersen, forstjóri fyri Føroya Banka. Flestu týðandi broyting- arnar hava við roknskapin hjá peningastovnum at gera. Eitt minstakrav verð- ur eisini sett fyri, hvussu nógvur peningur skal til fyri at seta ein peninga- stovn á stovn. – Fyri at seta ein pen- ingastovn á stovn skal egin- peningurin vera átta milli- ónir evrur(uml. Seksti mió. Kr., blðm.), men tríggjar av hesum kunnu nýtast til byrja virksemið við, sigur Durita Eliasen, fulltrúi í Fíggjarmálaráðnum. Allir føroyskir peninga- stovnar hava nóg mikið av eginpeningini sambært nýggju lógini. Tað hevði heldur ikki fingið fylgjur fyri ein av verandi peninga- stovnum, um so var, tí treytin um eginpening er galdandi fyri nýggjar peningastovnar. Tað verður danska fíggj- areftirlitið, sum framvegis fer at halda eyga við før- oysku peningastovnunum og átala stovnarnar, tá eftir- litið metir tað vera neyðugt. Lógin varð endaliga ein- mælt samtykt 20. april í ár. Við lógini fylgja ikki færri enn 61 kunngerðir. Lógin kemur í gildi 1. januar 2006, men allar kunngerð- irnar verða ikki settar í gildi fyrr enn árið eftir. Solvens Sambandið millum eina váða meting av aktivinum, t.e. ognir og virði hjá pen- ingastovnunum, og skyld- urnar verður kallað fyri solvensur. Hesin skal í dag í minsta lagi vera átta pros- ent. Allir føroysku peninga- stovnar eru væl omanfyri hetta mark. Í framtíðini skulu peningastovnarnir sjálvir meta um teirra sol- venstørv. Fíggjareftirlitið skal góðkenna solvens- krøvini. Ein váða meting av hvørjum einstøkum við- skiftafólki skal eisini ger- ast. Og hetta setir eisini krøv til peningastovnarnar. – Hetta verður gjørt fyri at fáa eina rættvísa mynd av, hvønn váða peninga- stovnarnir seta sær, sigur Durita Eliasen. Àvirkan Nýggja lógin fær helst størsta ávirkan á Elektron, ið umsitur telduskipanirnar hjá føroysku peningastovn- unum. – Hetta er stórt arbeiði fyri okkum. Vit gera eina skipan til at rokna burtur- leggingar og váða, og tað krevur nógva tíð, sigur Niels Christian Nolsøe, stjóri fyri Elektron. Mett verður ikki, at tann vanligi kundin hjá føroysku peningastovnunum fer at merkja tað nógva til dag- føringina av lógini. Tað er mest innanhýsis hjá pen- ingastovnum, at tað fer at merkjast. – Upp á longri sigt merk- ir hetta nakað fyri kundan, tí peningastovnar fáa nak- rar nýggjar reglugerðir um góðan sið. Men tað merkir ikki tað nógva fyri kundan í fyrstu atløgu, sigur Janus Petersen. Størri yvirskot Dagføringin av lógini merkir eisini, at burturlegg- ingar, t.e. peningur at standa ímóti tapi við, verð- ur skipaður eftir ørðvísi reglum. – Burturleggingar fella burtur, og heldur verður talan um niðurskrivingar. Tað skal vera staðfest, at talan er um eitt tap, áðrenn niðurskrivingin verður framd, sigur Janus Peter- sen. Hetta fer at merkja størri yvirskot til peningastovn- arnar í fyrstu atløgu. Eitt nú vildi Suðuroyar Sparikassi kunnað víst á eitt yvirskot fyri fyrstu seks mánaðirnar av árinum, um burturlegg- ingarnar hjá teimum vórðu skipaðar eftir nýggju lóg- ini. – Eg eri ikki vísur í, at hetta er tann rætti mátin. Føroyski búskapurin er ikki so fjálltáttaður, og kreppur kunnu gera seg galdandi, sum hava stóra ávirkan. Men vit mugu halda okkum til lógina, sigur Janus Petersen Strangari krøv til bankar og sparikassar Strangari krøv til bankar og sparikassar