fríggjadagur 22. juli 2005síða 33

Talið á stresstilburð- um á arbeiðsplássum økist alsamt, og nógv bendir á, at arbeiðs- gevarar og leiðslur hava stóran part av ábyrgdini. Men starvsfólkini kunnu eisini gera sítt til at bøta um stressandi arbeiðsumhvørvið. Ein gongd leið er at seta í verk ein stresspolitikk STRESS Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo At kenna seg stressaðan í eitt styttri tíðarskeið kann vera sunt og er ofta ein nátúrligur partur av einum spennandi starvi. Stressaðu løturnar gera okkum meir árvakin, og vit verða før fyri at avrika nóg eftir stuttari tíð - nakað, ið gevur teimum flestu eina góða kenslu av nøgdsemi. Hinvegin er tað vorðið alsamt týðiligari, at eitt áhaldandi stressandi arbeiðsumhvørvi hevur skaðiligar avleiðingar bæði fyri tað einstaka starvsfólkið og fyri úrslitini hjá fyritøkuni sum heild. Jú meir stressandi starvsfólkini kenna sítt arbeiði, jú størri verður sjúkufráveran og effektiviteturin á fyritøkuni minkar samsvarandi. Starvsfólk, ið trívast á sínum arbeiðsplássi, hava hinvegn ikki bara betri lívsgóðsku. Tey eru í allar mátar eisini við til at tryggja framburðin í fyri- tøkuni. Við hesum í huga, seta alsamt fleiri fyritøkur nú í verk ein greiðan stress- politikk, sum virkar á jøvnum føti við eitt nú royki- og rúsdrekkapoltikk á arbeiðsplássinum. Stressandi arbeiðsumhvørvi Ein røð av viðuskiftum kunnu verða orsøk til, at fólk kenna seg stressaði á arbeiðsplássunum. Ofta snýr tað seg um mátan, arbeiðið verður lagt til rættis, har starvsfólkini kenna tað sum, at krøvini eru ov høg, ella øvut, at tey ikki fáa møguleika at brúka síni evni á ein meinings- fullan hátt. Av øðrum týð- andi orsøkum kunnu nevn- ast vantandi samskifti mill- um starvsfólk og leiðslu um arbeiðsgongdir og endmál umframt vantandi trygg- leiki í starvsetanini. Orøkirnar til stress á arbeiðsplássinum eru ikki altíð líka sjónligar, og ofta verða starvsfólk og leiðslur ikki greið yvir, hvør trupul- leikin í grundini er, fyrr enn fólk hokna undir trýstinum. Tí kann tað í fyrsta umfarið bøta nógv um trupulleikan, at leiðsla og starvsfólk bara taka evnið upp og seta orð á tað. Skal nakað munagott spyrjast burturúr, eigur fyritøkan tó at seta í verk ein ítøkiligan stresspoli- tikk. Bæði fyri at orða ein felags hugburð til trupul- leikan og fyri at øll kunnu verða við til at forða fyri hóttandi stressstøður og vita, hvussu tær skulu handfarast í framyvir Nr. 138 - 22. juli 2005 33 Heilsa & lívsstílur Heilsa maggi@sosialurin.fo Stresspolitikkur á arbeiðsplássinum Havútsýni - gott móti stress At hyggja út á sjógv er skjótasti og besti mátin at minka um stress, vísir ein nýgg bretsk kanning. Sambært nýggju kann- ingini verður mett, at stress í gerandisdegnum er ein stórur trupulleiki fyri 30 % av íbúgvunum í einum miðalstórum býi. Heili 84 % vístu tó á, at tað at vera út í náttúruni alt fyri eitt fekk tey at slappa meir av. Av øðrum góðum mátum at forða fyri stress nevndu tey ein spákitúr í parkini, luktin av nýslignum grasi og ljóðið av fuglasangi. Oftast nevndu orsøkir- nar til stress vóru ferð- slan á veg til arbeiðis, sjálvt arbeiðið og at koma upp úr songini. Larmur tykist eisini at vera ein afturvendandi trupulleiki, hjá teimum, ið oftast kenna seg stressaði. Út við ein fjórðingur av íbúgvun- um í London hava ikki upplivað ein løtu uttan larm og óljóð seinastu seks mánaðirnar. Samstundis vísir kanningin, at bara 19% av teimum, sum búgva á bygd, uppliva stress regluliga. Sambært hagtølum arbeiða bretar umleið ein heilan arbeiðsdag í yvir- tíð um vikuna. Hetta meta tey, ið hava gjørt kanningina, vera ein av fremstu orsøkunun til at fólk ikki hava høvi at vera úti í náttúruni og harvið fáa møguleika at slappa av eina løtu. Best móti stress: Havútsýni: 42 % Túrur í parkini: 33 % Hoyra fuglasang: 14 % Luktur av nýslignum grasi: 10 % Kelda: BBC News Health Øll hava ábyrgd fyri, at ein starvsfelagi ikki hoknar undir í einum stressandi arbeiðsumhvørvi Nakrar høvuðsorsøkir til stress á arbeiðsplassinum: • Høgt tempo • Yvirarbeiði • Knappar deadlines • At arbeiða undir eftirliti • Ótryggleiki í setanarviðurskiftum • Einsligt arbeiði • Vánaligur stuðul frá leiðslu og starvsfeløgum • Vantandi ávirkan • Ógreið arbeiðsbýti • Vantandi førleiki ella útbúgving at útinna sítt arbeiði Hvat kann starvsfólki gera? • Lat vera við bara at arbeiða innan títt egna serøki, so tú ikki brúkar somu evni allatíðina. Fá breitt innlit, so tú hevur fleiri møguleikar • Skil arbeiði frá privatlívi. Tak ikki arbeiðið við heim • Fá tær eitt netverk av starvsfeløgum, sum kunnu stuðla tær í trupulum støðum. Royn at fáa stuðul frá leiðsluni • Lat vera við at arbeiða einsamallur • Ver greiður yvir, hvørjar tínar arbeiðsuppgávur í grundini eru, so ongi ivamál eru • Royn at fáa ávirkan á ætlanir og raðfestingar av arbeiðinum Hvat kann leiðslan gera? • Syrgja fyri, at krøvini eru í samsvar við tað, tann einstaki megnar • Sleppa starvsfólkunum undan yvirarbeiði og ov knøppum deadlines • Leggja skiftandi arbeiðstíðir til rættis við minst møguligum náttararbeiði og so ofta frí í viku- skiftinum, sum gjørligt • Leggja skiftandi arbeiðstíðir til rættis í góðari tíð og loyva atlitum til tann einstaka • Tryggleiki í setanarviðurskiftum er umráðandi og starvsáttmalar skulu vera í lagi • Syrgja fyri, at fólk ikki arbeiða heilt einsamøll og at tey hava onkran at styðja seg til • Tryggja, at arbeiðsbýti er greitt og væl definerða • Syrgja fyri, at leiðslan er sjónlig og at starvsfólkini kenna seg trygg við hana Keldur: www.lederne.dk, www.magister.dk