týsdagur 3. oktober 2000síða 3

EYÐUN KLAKSTEIN – Tær almennu rakstrarútr- eiðslurnar vaksa við himm- alrópandi ferð, og tað er full-komiliga burturvið, heldur formaðurin í Sam- bandsflokkinum. – Tað er ørskapur at lata almennu rakstrarútreiðsl- urnar vaksa so nógv, tá pri- vata vinnulívið og handils- lívið hevur tað gott, sigur Edmund Joensen. Hann vísir á, at vøksturin í rakstrarútreiðlunum er ein- ar 400 milliónir í ár, og tá tað eisini verið tikið við í myndina, at landskassin er sloppin undan rentuútreiðsl- EYÐUN KLAKSTEIN - Tað er óført, at tað ber til at koma við einum fíggjar- lógaruppskoti, sum stað- festir ein framhaldandi vøkstur í føroyska búskap- inum. Tað fegnast vit eisini um, sigur Jóannes Eides- gaard, formaður í Javnað- Gongdin er hættislig Edmund Joensen kallar stóra vøksturin í almennu rakstrarútreiðslunum fyri ørskap, og heldur búskapargongdina verða hættisliga um í sambandi við banka- málið, er talan um ein vøkstur upp á næstan 600 milliónir. – Hetta má verða størsti vøksturin í Føroya søgu og boðar frá eini hættisligari búskapargongd. Her eru ongar sparingar í rakstrin- um, men til dømis bara ein støðug hækking av útreiðsl- unum til umsitingina, sigur Edmund Joensen Eingin uppsparing Hóast seinastu fíggjarlóg- irnar hava givið fitt yvir- skot, saknar Edmund Joen- sen at síggja nógv umtalaðu uppsparingina hjá lands- kassanum. – Innistandandi í Lands- bankanum er vaksið við umleið 250 milliónum síð- ani hetta landsstýrið tók við í 1998, og tí má eg spyrja, hvar uppsparingin, sum skuldi verið gjørd í hesum gullárunum hjá føroyska búskapinum, er. Edmund Joensen heldur, at landsstýrið roynir at fáa fíggjarlógina at síggja betri út, enn hon í veruleikanum er. – Avlopið verður sagt at verða 481 milliónir, men tað er áðrenn avdráttir, og tí er veruliga avlopið 347 milli- ónir. Tá vit so av royndum vita, at landsstýrið støðugt kemur við eykajáttanarlóg- um gjøgnum árið, er mynd- in ikki so ljósareyð, sum landsstýrið vil gera hana til, sigur Edmund Joensen. – Tá vit so eisini hugsa um, at landsstýrið ætlar at loysa og avskaffa ríkisveit- ingina, ber til at staðfesta, at so er liðugt við vælferð- arsamfelagunum og íløgum í tunnlar og annað. Tað prógvar hetta fíggjarlógar- uppskotið. Edmund Joensen stúrir fyri búskapargongdini í Føroyum. Hann heldur, at talan er um ørskap at lata almennur útreiðslunar vaksa nógv Fegnast um búskaparvøksturin Formaðurin í Javnaðarflokkinum fegnast um framhaldandi búskaparvøkstur í Føroyum, men er ivasamur mótvegis stóra avlopinum á fíggjarlógaruppskotinum arflokkinum um fíggjarlóg- aruppskotið hjá landsstýr- inum, sum varð almanna- kunngjørt fríggjadagin. – Roknað verður við um- leið 5 prosentum í búskap- arvøkstri komandi ár, og tað er gott. Hinvegin kunnu vit so staðfesta, at sjálvt í so góðum tíðum ber tað ikki til hjá okkum at klára okk- um uttan ríkisveitingina úr Danmark, tí verður tann lítla milliardin í blokkstuðli frároknað, er talan um eitt hall upp eina hálva milliard. Jóannes Eidesgaard held- ur, at samgonguflokkarnir, sum vilja av við ríkisveit- ingina, hava nakað at hugsa um, tá føroyski búskapurin sjálvt í góðum tíðum hevur blokkstuðilin fyri neyðini. Taka nógvar pengar frá fólki Landsstýrið roknar við ein- um avlopi upp á ein hálva milliard á fíggjarlógini næsta ár. – Tað eru nøkur ting í samfelagnum, sum hava verið forsømd seinastu árini, og har neyðugt er við stórum íløgum. Eitt nú tá talan er um Landssjúkra- húsið og eldraøkið, og tí kanst tú ivast eitt sindur í stóra avlopinum, heldur for- maður Javnaðarfloksins. – Tað er púra rætt, at allar íløgurnar kunnu ikki gerast í senn, tí búskapurin skal ikki hitast enn meira, men Jóannes Eidesgaard ivast í, um tað er rætt at taka so nógvar pengar frá fólki í skatti og avgjøldum, tá avlopið á fíggjarlógini framhaldandi er so stórt tað eru nakrar av íløgunum, sum verða gjørdar uttan- lands, og tí ikki seta meira ferð á føroyska búskapin. – Harafturat er tað eisini eitt sindur ivasamt, um tað er rætt at taka so nógvar pengar frá fólki í skatti og avgjøldum, tá avlopið fram- haldandi er so stórt, sigur Jóannes Eidesgaard. 4 5 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 189 - 3. oktober 2000 Nr. 189 - 3. oktober 2000 EDVARD JOENSEN Fuglafirði: Enn ein tunnil er liðugur inni í berginum við havnarlagið í Fuglafirði. Høllin, sum nú er sprongd, er tann fjórða og kostar um- leið hálvasættu millión krónur. Grótið, sum komið er úr tunnlinum, er brúkt til víðk- an av havnarlagnum í Fuglafirði. Havsbrún hevur júst bygt nýggjar fóðursiloir og goymsluhøll, og er hetta sett á økið, sum er planerað við tunnilsgróti. Ætlanir eru um ein tunnil aftrat, sigur Pætur Joensen, býarverkfrøðingur í Fugla- firði. Og tað grótið skal so aftur nýtast til ífyllu undir nýggjari útbygging hjá Havsbrún. Fuglafjarðar Kommuna manglar bæði goymslurúm og havnarøki, sigur Pætur Joensen. Tá grótið verður brúkt til útfylling í havnini, fæst umleið sama økið, sum fæst av gólvvídd inni í fjall- inum. Nýggja høllin inni í berginum er umleið 2.300 fermetrar, og tað fæst sama vídd av havnarøki, tá fylt verður út. Soleiðis fær kommunan dupult burtur úr at spreingja hol inn í bergið. Tað fáast umleið 26.000 kubikmetrar av gróti burtur úr einum slíkum tunnli. Fuglafjarðar Kommuna ger arbeiðið, sigur býar- verkfrøðingurin í Fugla- firði. Kommunan leigar am- boð og fólk frá landsverk- frøðinginum. Hetta er fólk, sum hevur arbeitt við tunn- ilspreinging og tí kennir til arbeiðið. Fuglafjarðar Kommuna eigur goymsluhølini inni í berginum, men leigar tey út til felagið Bergfrost, sum Enn ein tunnil í Fuglafirði Goymslurúmið í berginum við havnarlagið í Fuglafirði økist, samstundis sum fylt verður út í sjálvari havnini. Tá tunnil verður sprongdur inni í berginum, verður grótið nýtt til undirlag á sjónum Grótið úr tunnlinum verður brúkt til undirlag undir útbyggingini hjá Havsbrún Mynd: Edvard Joensen umsitir økið. Hetta felagið leigar so aftur til onnur, sum hava brúk fyri eitt nú frysti- rúmum ella vanligum goymslurúmum, sum eisini eru inni í berginum. Eitt nú alifóður verður goymt har inni, sigur Pætur Joensen. Umhvørvisliga hevur tað eingi árin, at sprongt verður inn undir bygdina, sigur Pætur Joensen. Frástøðan millum hallirnar er so stór, at tað er als eingin vandi fyri, at tað sjunkar ella í ringasta falli søkkur saman. Fólk eru ógvuliga tolin og hava vant seg við, at tað ristir eitt sindur, tá sprongt verður. Eisini verða tey ávarað hvørja ferð, sigur hann. Av øðrum arbeiðum, Fuglafjarðar Kommuna er í ferð við, nevnir býarverk- frøðingurin, at vegur verður gjørdur Vesturi í Bø. Har eru nøkur hús, sum ongan veg hava, og samstundis verður nýggj útstykking gjørd við umleið átta grund- stykkjum. Kostnaðurin fyri ta verkætlanina liggur um einar fýra-fimm milliónir. Pætur Joensen sigur, at eftirspurningurin eftir grundstykkjum í Fuglafirði er stórur. Talan er í stóran mun um burturfluttar fugl- firðingar, sum koma aftur, sigur hann. Fólk, sum ar- beiðir í Fuglafirði og helst vil búgva á staðnum. Vatnverkið í Fuglafirði er útbygt, men neyðugt verður at fáa eina vatngoymslu, sum helst má gerast í fjøll- unum onkustaðni. Men enn er tann ætlanin ikki komin longur enn til umhugsunar, sigur býarvekfrøðigurin. Kommunan hevur nýliga gjørt nýggja brandstøð og nýggj læknahøli eru eisini innrættað. Úti á Kambdsali er planerað og gjørt klárt til ein bygning, sum elektrik- aravirki í Fuglafirði fer at byggja. SVEINUR TRÓNDARSON Fólk á Saltnesi vaknaðu við kaldan dreym um fýratíðina sunnumorgunin. Uttanfyri hoyrdist gresj av mettali, sum fór singlandi eftir veg- num, eftir at hava tikið knappar fjøruti metrar av stakitti við sær á vegnum. Talan er um ein bil, sum var á veg úteftir. Stutt eftir svingið úr Runavík hevur bilførarin, sum var einsa- mallur í bilinum, eftir øllum at døma mist tamarhaldi á bilinum. Eftir bremsispor- unum á vegnum at døma, hevur hann roynt at bremsa, men tað hevur einki hjálpt. Bilurin er síðani farin inn í ein garð, sum hann hevur jarðlagt, so gott sum allan. - Hann hevur kvett einar 19 pelar av og skrætt alt stakitti niður, sigur vakthav- andi á løgreglustøðini í Runavík. Sum skilst á løgregluni, so er tað eitt harrans undur, at maðurin, sum var einsa- mallur í bilinum er á lívi. Bilurin er so illa farin, at løgreglumenninir, ikki sóðu, hvat slag av bili talan var um. - Nei, hann var ótrúliga ljótur at síggja til. Og tað er ófatuligt, at førarin, sum er ein 30 ára gamal maður, er komin frá óhappinum við lívinum, sigur vakthavndi. - Bilurin var snøgt sagt í smasta smildi, leggur hann afturat. Sum skilst, so er førarin helst slongdur úr bilinum, sum er rullaður runt fleiri ferðir áðrenn hann er steðg- aður. Tá fólk kom á staðið, lá maðurin frammanfyri bilin, og hann var illa at holdum komin. Boð vórðu send eftir sjúkrabili alt fyri eitt, og tí kom maðurin skjótt undir læknahond. Ov nógv ferð og rús- drekka hava eftir øllum at døma verið orsøkin til ferðsluóhappi. Vakthavandi á støðini í Runavík sigur, at sporini í vegnum — og garðurin, sum hann sá út aftaná — geva ábendingar um, at bilurin hevur koyrt heilt óvanliga skjótt. - Vit hava eisini mistanka um, at bilførarin hevur verið ávirkaður av rúsdrekka. Tí er blóðroynd tikin av hon- um, sigur vakthavandi í Runavík, sum eins og eig- ararnir av húsunum, bilurin fór skreiðandi framvið, var skelkaður av hendingini. Tað er nú ikki so løgið heldur, tí umframt at hava skrætt stakitti niður, er ein partur av tí slongdur inn gjøgnum gongsvindeyga. So tað er ikki so løgið, um tey hava fingið sær ein skelk. Bilurin í smæsta smildri Tað var eitt Guds undur, at bilførarin ikki lá eftir á, tá hann knústi sær bilin á Saltnesi sunnunáttina, sigur løgreglan í Runavík So ótrúligt tað enn ljóðar, so slapp bilførarin við lívinum, tá hesin bilurin varð smildraður sundur á Saltnesi um fýratíðina sunnunáttina. Bilførarin, var einsa- mallur í bilinum, var helst slongdur úr bilinum. Mynd: Jens Kr. Vang