leygardagur 6. august 2005síða 25

Nr. 147 - 6. august 2005 25 øroyska lyndinum byrjanin til enn eina føroyska innrás í hennara lív, men um framtíðar maður hennara um hetta mundið hevði fingið gott eyga á henni og var farin at leingjast, er ikki heilt ósannlíkt. - Um okkurt annað lá aftanfyri óseku heilsan hansara, veit eg ikki, sigur Renate, meðan hon flennir so hjartaliga. Í øllum før- um fekk lítla fjarritið avleiðing- ar, tí eftir hetta gjørdi Renate ikki mætari enn at bjóða Sigurdi til Italia í aftursvari sínum. - Mær tykti satt at siga synd í fyrrverandi stjóra mínum. Hann gjørdi eitt so stórt arbeiði fyri føroyska ferðavinnu, men sam- stundis hevði hann sjálvur einki sæð av verðini og hevði ferðast sera lítið. Tí bjóðaði eg honum til Rom, uttan at eg á nakran hátt hevði væntað, at hann fór at koma. Men hann kom, og vit ferðaðust saman víða, minnist Renate aftur. Tá Sigurd fór heim, spurdi hann Renate, nær hon aftur fór at koma til Føroya, og av tí at tað var farið at ganga skeiva vegin á fyritøkuni í Rom, sá Renate aftur ein møguleika at leita sær norð- ureftir. Hon gjørdi av at flyta til Føroya á heysti í 1966, og stutt seinni gjørdust Sigurd og Renate par. Tey giftust í heimbygd henn- ara í Sveits tvey ár seinni og búsettu seg síðani í Føroyum, har tey hava verið síðani. Frælsir føroyingar Sum fastur íbúgvi í Føroyum frá 1966 varnaðist Renate skjótt, hvussu øðrvísi føroyska lyndið var samanborið við hennara bakgrund í Sveits. Víst hevði hon verið í Føroyum fyrr, men nú upplivdi hon, hvør munur var á lísvhátti føroyinga samanborið við lívið á europeiska megin- landinum. - Føroyingar eru hundrað prosent náttúrufólk. Tit eru spontan, impulsiv, fleksibul og á ein hátt sera elastisk. Føroyska lyndið gevur altíð rúm fyri broyt- ingum og óvæntaðum viður- skiftum, og hetta er eftir mínum tykki ein fantastiskur eginleiki, sum virkaði heilt øvugtur fyri mær, tá eg av fystan tíð kom til Føroya, greiðir Renate frá. - Ja, onkuntíð kundi eg gerast heilt forvirrað, leggur hon flenn- andi afturat. Hon sigur, at sam- anborið við føroyingar vaks hon sjálv upp í einum fastlæstum mentaliteti. Hennara bakgrund var eyðkend av, at alt skuldi leggjast til rættis út í æsir. Lívs- hátturin í Sveits var eyðmerktur av, at tað ikki var rúm fyri yvir- raskilsum, og alt var fastlagt í føstum karmum. - Tí var størsta broytingin fyri meg, hvussu frælsir og spontanir føroyingar eru. Hesir eginleikar hava eina frígerandi ávirkan, og tað hevur verið áhugavert at upp- liva tveir so ymsar hættir at liva sítt lív uppá, sigur Renate Simonsen. Og Renate hevur eisini hug at nevna aðrar dygdir við føroyska samfelagnum, sum hon ikki upp- livdi í ymsu samfeløgunum, hon hevur verið partur av í Europa. - Bæði í Italia og Sveits var fyribrigdið status altavgerandi. Tín persónur og títt lív varð definerað út frá, hvør støða tín var á arbeiðsmarknaðinum. Í Fø- royum upplivdi eg harafturímóti, hvussu menniskjaligu og per- sónligu eginleikarnir í nógv størri mun verða virðismettir. Jú minni samfelagið er, jú tættari verða sosialu relatiónirnar, og jú meiri koma persónligu dygdirnar til sín rætt. Tí verður tú í Føroy- um vurderaður meiri sum menniskja og minni sum út frá status-kriterium, sigur Renate Simonsen. Samstundis sum sosialu relatiónirnar eru størri í einum lítlum samfelagi, verður mangan ført fram, at sosiala kontrollið eisini er størri. Lokalsamfelagið loyvir ikki sínum borgarum tann anonymitet, sum stórbýurin hevur at bjóða, og spurd, um eitt lítið samfelag sum Føroyar ikki eisini kann virka avmarkandi og bindandi fyri sínar íbúgvar, er Renate greið. - Víst er sosiala kontrollið sterkari í lokalsamfelagnum, men mín niðurstøða er fram- vegis, at tú hevur betri fortreytir fyri at liva eitt erligari lív í Før- oyum, tí føroyingar vilja vita, hvør tú ert, áðrenn teir vilja vita, hvat tú gert. Í teimum mentan- um, eg havi livað í, er tað um- vent, sigur Renate, sum vísir aftur, at hetta eru ov grovar generaliseringar. - Sjálvsagt kann alt ikki sker- ast yvir ein kamb, men gjøgnum míni mongu ár á europeiska meginlandinum havi eg tó ongantíð upplivað tað, eg hitti í Føroyum. Tí var hetta ein broyt- ing fyri meg. Føroyar hava tí lært meg ein nýggjan hátt at liva mítt lív uppá, ein erligari, meiri ein- faldan og meiri menniskjaligan lívshátt, sum eg virðismeti og eri glað fyri at hava kent í so mong ár, sigur 70 ára gamla Renate Simonsen úr Sveits at enda. - Víst er sosiala kontrollið sterkari í lokalsamfelagnum, men mín niðurstøða er framvegis, at tú hevur betri fortreytir fyri at liva eitt erligari lív í Føroyum, tí føroyingar vilja vita, hvør tú ert, áðrenn teir vilja vita, hvat tú gert. Í teimum mentanum, eg havi livað í, er tað umvent, sigur 70 ára gamla Renate Simonsen úr Sveits, sum hevur búð í Føroyum seinastu 39 árini Mynd: Bárður Lydersen Næstu ferð: Kate Sanderson