mikudagur 10. august 2005síða 7

Formaður Tjóðveldis- floksins, Høgni Hoy- dal, heldur, at ætlanin hjá forsætisráðharra- num Anders Fogh Rasmussen at geva Føroyum og Grøn- landi sjálvstøðugan limaskap í Norður- landaráðnum er tað reina bluff, sum hann málber seg. RÍKISFUNDUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Eitt av økjunum, sum An- ders Fogh Rasmussen, Hans Enoksen og Jóannes Eidesgaard umrøddu á ríkisfundinum í Leynum mánadagin var framtíðar- støðan hjá Føroyum og Grønlandi í Norðurlanda- ráðnum. Á tíðindafundi- num eftir ríkisfundin segði Anders Fogh Rasmussen: -Vit vilja arbeiða fyri, at bæði Føroyar og Grønland fáa eina støðu í Norður- landaráðnum, sum í praksis vil merkja, at londini fara at virka sum sjálvstøðugir limir. Danmark hevur í løt- uni formansskapin í Norð- urlandaráðnum, og vit fara at taka hetta mál upp við hini limalondini. Fleiri eru av teirru áskoð- an, at útsøgnin hjá Anders Fogh Rasmussen viðvíkj- andi sjálvstøðuga lima- skapinum í Norðurlanda- ráðnum prógvar, at danir hava flutt seg í spurningin- um um føroyskan limaskap í Norðurlandaráðnum. Hesum er formaður Tjóðveldisfloksins, Høgni Hoydal, rúkandi ósamdur við Bluff Í 2003 samtykti eitt ein- mælt løgting, at Føroyar skuldu gerast sjálvstøðugur og fullgildiguður limur í Norðurlandaráðnum. Kort- ini vildu danir ikki ganga føroyska ynskinum á møti. Høgni Hoydal heldur tí nýggju ætlanina hjá Anders Fogh Rasmussen vera tað størsta bluffnummar frá forsætisráðharranum nakr- antíð, sum hann málber seg. Hann vísir á, at hann fleiri ferðir hevur sett An- ders Fogh Rasmussen fyri- spurningar á Fólkatingið um støðuna hjá Føroyum í Norðurlandaráðnum. -Ætlanin, hann hevur í hyggju nú, byggir júst á tey svarini, eg havi fingið hvørja ferð á Fólkatingið. Vit hava langt síðan fingið tað, sum Fogh roynir at selja okkum nú. Vit hava í løtuni tvey føroysk umboð í Norðurlandaráðnum, vit hava eisini okkara egnu delegation, umframt at vit eisini eisini hava atgongd til ráðharraráðið, sigur Høgni Hoydal. Hann heldur, at Føroyum einans vantar at gerast full- gildigur limur í Norður- landaráðnum, og tískil er ætlanin hjá Anders Fogh Rasmussen eitt týðandi afturstig. Samfelagsfrøðingur- in, Bogi Eliasen, sigur, at forsætisráðharrin, Anders Fogh Rasmus- sen, bert heldur seg til vanligu spæliregl- urnar í altjóða poli- tikki, tá forsætisráð- harrin vísir á, at Før- oyar mugu yvirtaka nøkur málsøki, áðr- enn limaskapur í EFTA kann gerast veruleiki RÍKISFUNDUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo -Framferðin hjá Anders Fogh Rasmussen í samband við føroyska ynskið um limaskap í EFTA er eftir mínum tykki logisk. Tað er vanlig mannagongd, at lond sum ikki hava fullveldið, mugu yvirtaka neyðugu málsøkini, áðrenn tey kunnu gerast limir í altjóða felagsskapum. Samfelagsfrøðingurin, Bogi Eliasen, er ikki tikin á bóli av útspælinum hjá danska forsætisráðharra- num, Anders Fogh Rasmus- sen, um EFTA á ríkisfundi- num í Leynum mánadagin. Á ríkisfundinum kom fram, at Føroyar millum annað mugu yvirtaka fíggjarmál, loftferðslu og ársroknskap- arlógina, áðrenn ein um- sókn um limaskap kann lat- ast EFTA. Bogi Eliasen metir, at Anders Fogh Rasmussen bert heldur seg til vanligu spælireglurnar í altjóða politikki, tá forsætisráð- harrin vísir á, at Føroyar mugu yvirtaka nøkur máls- øki, áðrenn limaskapur í EFTA kann gerast veru- leiki. -Eg havi sjálvur gjørt kanningar í samband við serritið og í The Right to National Self-Determinati- on, the Faroes and Green- land. Tá setti eg meg í sam- band við fleiri altjóða fel- agsskapir og niðurstøðan var greið. Ein meiriluti av altjóða felagsskapunum loyvir londum, sum ikki hava fullveldi, at hava full- an ella avmarkaðan lima- skap, um neyðugu málsøk- ini eru yvirtikin. Hetta var kortini treytað av, at vilji var fyri tí felagsskapinum og at metropolstaturin ( Í viðurskiftunum millum Føroyar og Danmark er Danmark metropolstatur, blðm) vil, greiðir sam- felagsfrøðingurin frá. Bogi Eliasen leggur kort- ini afturat, at altjóða poli- tikkur snýr seg fyrst og fremst um politiskar semjur heldur enn løgfrøði. Hann vísir á at megna Føroyar, Danmark og lima- londini í EFTA at finna ein felags politiskan leist fyri, hvussu Føroyar kunnu ger- ast limir í EFTA, uttan at øll málsøki eru yvirtikin, kunnu Føroyar gerast limur í EFTA, hóast tað løgfrøði- liga ikki eigur at bera til. Bindir seg Á ríkisfundinum gav An- ders Fogh Rasmussen greitt til kennar, at uttanríkispol- itiska heimildarlógin bert gevur Føroyum heimild til at søkja um limaskap í al- tjóða felagsskapum, sum samstarva um øki, sum Føroyar hava yvirtikið frá dønum. -Eg haldi tú kanst siga, at forsætisráðharrin við hasi útsøgnini bindir seg til, at føroyingar kunnu fara eftir tí, vit ynskja. So leingi vit hava yvirtikið neyðugu málsøkini, kunnu vit søkja um limaskap í teimum al- tjóða felagsskapum, uttan at spyrja danir eftir, heldur Bogi Eliasen, Samfelagsfrøðingurin er kortini skjótur at leggja aft- urat, at talan er ikki um nakra løgfrøðiliga binding, men talan er heldur um eina politiska binding. Nr. 149 - 10. august 2005 7 Rullar inn hjá Kaupthing Kaupthing hevði 3,7 milliónir krónur í yvirskoti fyrstu seks mánaðir av 2005 ROKNSKAPUR Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Kaupthing Virðisbrævameklarafelag hevur økt so mik- ið nógv um sítt virksemi higartil í ár, at tað hevur givið 3,7 milliónir í yvirskoti - áðrenn skatt. Sama tíðarskeið í fjør gjørdist úrslitið eitt undirskot áljóðandi 298 krónur. Tá skattur er farin av fyri fyrra hálvár í ár, so kann Kaupthing leggja tríggjar milliónir afturat sínum eginpeningi. Siga vit, at yvirskotið verður eins stórt fyri juli til desember 2005, so verður eginpeningurin rentaður við 43% fyri alt árið. Eginpeningurn var við árslok smáar seytjan milliónir, og tað gevur tað bestu prosentvísu rentingina av føroysku fíggjarstovunum higartil fyri fyrra hálvár. Økt virksemi - Inntøkurnar vóru 124% hægri enn fyri sama tíðar- skeið í fjør, og útreiðslurnar vóru 32% hægri fyri tíð- arskeiðið, skrivar Kaupthing í tíðindaskriv. Í roknskapinum sæst framgongdin undir teiginum "aðrar vanligar inntøkur". - Vit hava havt eina framgongd á øllum økjum. Tað veri seg bæði økt virksemi innan handil við virðis- brøvum og økt virksemi innan vinnutænastuøkið, sig- ur Peter Holm, stjóri fyri Kaupthing. Vinnutænastuøkið snýr seg um útlán til vinnulív og ymiskar ráðgevingaruppgávur - t.d. í sambandi við handil við fyritøkum, har Kaupthing t.d. stóð fyri keypinum av Kall, sum fyritøkan eisini átti ein part av, men tað ávirkar ikki úrslitið fyri fyrstu seks mánaðir- nar av árinum. - Seinna hálvár verður væntandi eins gott og fyrra hálvár, sigur Kaupthing í tíðindaskri. Tað er íslendski Kaupthing Bank hf., sum eigur Kaupthing Virðisbrævameklarafelag. Kaupthing hevur økt um sítt virksemi, og tað sæst aftur í roknskapinum Føroyar eiga í dag tveir limir í Norðurlandaráðnum. Hesir eru í skrivandi stund Óli Breckman og Kári P. Højgaard. Hesir hava atkvøðurætt í sambandi við av- gerðir hjá ráðnum. Tað er løgtingið, sum velir hesi umboðini. Landsstýrismenn kunnu taka lut í Ráð- harraráðunum. Landsstýrismaður í Norðurlandamál- um er í løtuni Jógvan við Keldu. 18. mars 2003 samtykti løgtingið við 30 atkvøðum fyri og ongar ímóti at søkja um fullan limaskap í Norðurlandaráðnum. Síðani er eingin samtykt gjørd á Føroya løgtingi hesum viðvíkjandi. Ein føroyskur fullur limaskapur merkir Helsinki- sáttmálanum, sum ásetir samansetingini og samstarv millum Norðurlond. At Føroyar ikki hava fullan limaskap í Norðurlandaráðnum merkir eisini, at Før- oyar einki rinda fyri at vera við. FAKTA Størsta bluffnummar nakrantíð Fogh fylgir vanligu mannagongdunum