fríggjadagur 12. august 2005síða 9

Nr. 151 - 12. august 2005 9 Nýggja Landssjúkra- húsið er vorðið munandi effektivari. Sjúklingarnir verða innlagdir í styttri tíð, eins og bíðilistin minkar alsamt. – Kanningar vísa eisini, at sjúklingar koma skjótari fyri seg, tess fyrri teir koma út úr sjúkrahúsumhvørvin um, sigur Jóan Petur Davidsen, leiðandi yvirlækni SJÚKRAVIÐGERÐ Snorri Brend Havn: Ein stórur fyrimun- ur fyri tann einstaka sjúkl- ingin. Tað kann av sonnum sig- ast um virksemið í nýggja sjúkrahúsbygninginum, sum var tikin í nýtslu í fjør. Meðan sjúklingar áður kundu liggja inni á sjúkra- húsinum í longri tíð, verður í dag størri orka løgd í, at sjúklingarnir koma út aftur sama dag. Fyrimunir teirra eru, at teir nú fáa styttri sjúkra- legu, og í øðrum lagi eisini styttri bíðitíð eftir sjálva skurðviðgerðina. Meðan ein ta fyrstu tíð- ina kundi taka í miðal 26 dagskurðsjúklingar inn hvørja viku, fara í fram-tíð- ini at koma 40 sjúklingar. – Áðrenn hesa umskip- ingina vórðu hesir sjúkling- ar innlagdir í meiri enn eitt samdøgur ella meiri. Nú er hetta broytt til skurðvið- gerðir sum dagsverk. – Hetta ger longu mun, og vit fara uttan iva eisini at síggja hetta aftur á bíðilist- anum, sigur Margretha Petersen, deildarleiðari á G1 í ársfrágreiðingini um virksemið á Landssjúkra- húsinum í fjør. Umlegging við góðum úrsliti Tá nýggi sjúkrahúsbygn- ingurin varð tikin í nýtslu í fjør, var tað ikki bert ein flyting, sum fór fram, men eisini ein nýhugsan av virk- seminum. Endamálið var at veita eina betri tænastu, og at hava effektivitet fyri eyga. Ein avleiðing var, at stór- ir partar av skurðviðgerð- unum vórðu lagdar um til dagviðgerðir, soleiðis at sjúklingarnir møta á sjúkra- húsinum, og verða við- gjørdir og fara heim aftur ein og sama dag. Sigast kann tí, at umlegg- ingin hevur givið Lands- sjúkrahúsinum eina effektivari nýtslu. Vantandi seingjarpláss til sjúklingar, sum skulu undir skurð, hevur verið ein van- ligur fløskuhálsur á sjúkra- húsinum. Men við at leggja skurð- viðgerðirnar til rættis sum dagviðgerðir verða nú upp til 40 sjúklingar skurðvið- gjørdir um vikuna, uttan at upptaka seingjarpláss í kvøld- og náttartímunum. Koma skjótari fyri seg Tað kann í fyrstu syftu tykj- ast sum ein verri tænasta fyri sjúklingarnar, at hesir verða sendir heim – at kalla so skjótt, teir eru komnir á beinini aftur. Men sambært leiðandi yvirlæknanum á kirurgiska deplinum er tað ikki so. – Kanningar staðfesta, at sjúklingar koma skjótari fyri seg eftir eina skurðvið- gerð, um teir koma skjótt burtur úr sjúkrahúsum- hvørvinum, sigur Jóan Petur Davidsen, leiðandi yvirlækni í ársfrágreiðing- ini. Hetta er somuleiðis ein veruleiki, sum Margretha Petersen kennir aftur frá sínum dagliga arbeiði. Hon er tí ikki í iva um, at nýggja skipanin er ein fyrimunur. – Tað hevur kravt nógva tilvenjing, bæði fyri starvs- fólk og fyri eldru sjúkling- arnar, sum eru vanir við at verða liggjandi á sjúkra- húsinum eftir lokna við- gerð. – Hóast tað kundi vera eitt sindur tungt í byrjanini, hevur tað gingið væl, sigur Margretha Petersen, sum eisini upplivir ein beinleið- is eftirspurning eftir dag- skurðviðgerðum millum teir yngru sjúklingarnar. Yngru sjúklingarnir hava verið fegnir um umlegging- ina til dagskurðviðgerðir, tí teir vilja helst sleppa undan innlegging. Teir hava hvørki hug ella tíð at liggja á sjúkrahúsinum. 40 sjúklingar um vikuna Í kvøld, fríggja- kvøldið, verður heiðurskonsert fyri bretska tónleikaran Robert Oughton KONSERT Í dag, 11. august, hevði bretin Robert Oughton verið 85 ár. Robert Oughton, ella Bob, sum hann var nevndur, var borin í heim í Onglandi í 1920. Oughton-ættin er av kendastu horntónleikara- familjunum í Onglandi. Bob var miðlingurin av trimum brøðrum, sum allir spældu í frægastu hornorkestrunum í Ong- landi, eins og pápi og abbi teirra gjørdu. Bob var ein av hollastu stuðlunum til føroyskan horntónleik í seinnu helvt av farnu øld. Robert Oughton var á fyrsta sinni í Føroyum í 1961 og vitjaði aftur fleiri ferðir til hann doyði í 1995. Umframt, at hann stjórnaði Havnar Horn- orkestri hesa tíðina, stovnaði hann unglinga- orkestrið í Havn. Hann útsetti eina ørgrynnu av føroyskum tónleiki til hornorkestur, og tað var eisini hann, sum byrjaði aftur við útikonsertum hjá Havnar Hornorkestri. Eitt tíðarskeið stjórnaði hann eisini orkestrunum í Vestmanna og Fugla- firði. Í hesum sambandi verður heiðurkonsert fyri Robert Oughton hildin í Listaskálanum fríggja- kvøldið 12. august klokkan 19. Á konsertini verða 10 messingblásarar sum spæla ymiskan horntón- leik og endurminningar verða lisnar um Robert Oughton. Konsertin, sum varðar umleið ein tíma, er ókeypis. Heiðurskonsert fyri Oughton Virksemið á Landssjúkrahúsinum er munandi meiri effektivis- erað síðani flutt varð inn í nýggja bygningin. Eitt gott dømi um hetta er talið av skurðviðgerðum, sum er hækkað munandi BÓKAÚTGÁVA Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út Eg skrivi 4 eftir Gunnvá Dam, lærara, sum er skrivligt føroyskt til miðdeild fólkaskúlans. Edward Fuglø hevur hegn- isliga myndprýtt bókina. Hetta er fjórða bókin í eini røð av mállærubókum við skrivligum uppgávum til miðdeild fólkaskúlans. Mállæruheftini kunnu nýt- ast úr 4. flokki upp í 7. flokk, so sum lærarin held- ur vera hóskandi. Í hesari bókarøðini eru mállæruuppgávur, fyri- sagnir, uppgávur til fyri- sagnir, aftursagnir og yms- ar stuttligar uppgávur. Fyri- sagnirnar eru eisini gjørdar sum innskrivingarfyrisagn- ir á tvinnanda torleikastig- um og eru í einum serstøk- um hefti lagdar hjá útgáv- uni. Vegleiðing er í hvørjari bókini sær. Í vegleiðingini verður greitt frá, hvussu høvundurin hugsar sær, at arbeiðast kann við teimum ymsu síðunum. Endamálið við EG SKRIVI-heftunum er at stuðla og eggja næm- ingunum til at kunna seg væl og virðiliga um tað før- oyska málið, so tað fellur teimum lætt og raðið at orðbera seg á góðum og tíðarbærum máli, b©°ði í talu og í skrift. Føroyaprent hevur prent- að. Eg skrivi 4 er 64 síður og kostar 98,00 kr. BÓKAÚTGÁVA Føroya Skúlabókagrunnur gevur nýggja roknibók út til 1. flokk við heitinum Skygni 1A. Mortan Dals- garð og Edvard Olsen, lær- arar, hava týtt úr donskum og lagað til føroysk viður- skifti. Allan Dalsgarð, Leif Jeppesen og Ingi Joensen hava myndprýtt bókina við litføgrum og frágreiðandi myndum, ið vekja hug barnanna at læra. Stórar broytingar eru gjørdar í mun til fyrru roknibókina til 1. flokk. Uppgávurnar eru umskip- aðar, nýggjar tekningar eru í litum, og haraftrat er eitt støddfrøðiævintýr um fryntarnar í Fryntavík. Ævintýrið stimbrar innlær- ingina og talfatanina hjá børnunum. Nýggja rokni- bókin er fyrsta bókin í eini nýggjari dagførdari røð av roknibókum til fólkaskúl- an, har føroyski gerandis- dagurin er grundstøðið, tá børnini skulu læra talfatan, talfimi og støddfrøðilig hugtøk. Nýggja tilfarið leggur eisini upp til sam- skifti og spurdómar um Skrivligt føroyskt til miðdeild Nýggj roknibók BÓKAÚTGÁVA Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út bókina Stutt mállæra eftir Onnu Mariu Reinert Jensen og Harry Davidsen, lærarar. Fyrra uppgávuheftið til bókina er eisini komið í bókasøl- urnar. Mállæran er fyrst og fremst ætlað at stuðla næmingunum í føroyskari rættskriving, serliga í 8. og 9. flokki. Høvundarnir hava lagt seg eftir at hava alt tað við, sum lesiætlanin krevur av 9. flokki, og sum hevur týdning fyri rætt- skrivingina. Høvuðspart- arnir í bókini eru ljóðlæra, bendingarlæra, orðalags- læra og teknseting. Stutt mállæra kann sjálvandi eis- ini vera hent hjá øllum teimum, sum vilja læra seg at skriva rætt. Til bókina verða gjørd tvey uppgávuhefti, annað til 8. flokk og hitt til 9. flokk. Heftið til 8. flokk er komið út nú, og tað til 9. flokk kemur seinni í skúla- árinum. Í uppgávuheftinum eru 39 mállæruuppgávur. Til tær einstøku uppgávur- nar er greinatal, sum vísir til ta greinina í Stuttari mállæru, sum viðger sama evni. Í uppgávuheftinum eru eisini ymsar orðagátur, ið eru at rokna sum eykatil- far til ítrivs. Harafturat verða uppgávur til mállær- una eisini lagdar út á heimasíðu grunsins, www.fsg.fo. Grafikstudio hevur gjørt sats, uppseting og permu til mállæruna. Bókin er í litum, og rættiliga nógv er gjørt burturúr at fáa eina greiða uppseting. Upp- gávubókin er ikki í litum, og hana hevur Føroyaprent umbrotið. Føroyaprent hev- ur prentað báðar bøkurnar. Mállæran er 56 síður til støddar og kostar 84,00 kr. Uppgávubókin er 56 síður og kostar 64,00 kr. støddfrøðilig evni. Børnini skulu eggjast til at undrast og til sjálv at koma við hugskotum til loysnir, sum tey síðani kunnu royna og at enda greiða flokkinum frá. Skygni 1 A er 80 síður og kostar 72,00 kr. Umframt næmingabókina eru tvey ringbind til læraran, Lær- aramappa og Avritsmappa. Læraramappan er 98 síður og kostar 700,00 kr. Avrits- mappan er 43 síður og kostar 400,00 kr. Føroya- prent hevur umbrotið og prentað. Í næmingabókini er ein myndatalva av Fryntavík, ið børnini kunnu heingja upp heima við hús. Skúlin fær eina størri myndatalvu at heingja upp í skúlastov- uni. Soleiðis kunnu børnini altíð hava hendan ævintýr- heim fyri eyga. Stutt mállæra