hósdagur 5. oktober 2000síða 4

6 7 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 191 - 5. oktober 2000 Nr. 191 - 5. oktober 2000 JOHN JOHANNESSEN Tað skal gerast bíligari hjá vanliga føroyinginum at búgva í Føroyum. Hetta hevur Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, sett sær fyri. Hann fer í næstum saman við samgonguni at viðgera, hvussu skatturin kann lækk- ast, soleiðis at borgararnir við lægru inntøkunum fáa ágóðan. Loysnina roknar lands- stýrismaðurin við at finna einaferð í 2001. Men hann vil ikki hangast upp á eina dagfesting. Lækka meirvirðisgjaldið Hvussu farast skal fram, hevur Karsten Hansen enn ikki gjørt sær greitt. Men hann vísir á, at embætisfólk í løtuni arbeiða við hesum. Til dømis situr ein bólkur og viðger skipanina við meirvirðisgjaldi. Ætlanin er, at øll undantøkini í skipan- ini skulu takast burtur, so- leiðis at meirvirðisgjald verður lagt oman á allar vør- ur. Samstundis skal sjálvt meirvirðisgjaldið lækka. Hetta, heldur Karsten Hansen, ger skipanina meira rættvísa. Tí verður skipanin broytt, skulu øll gjalda fyri allar vørur, sam- stundis sum gjaldið verður lægri. Oman á tað heila, roknar landsstýrismaðurin við, at hetta fer at gera, at meira peningur kemur í landskass- an, sum síðani kann brúkast til at lætta um skattatrýstið hjá lágløntu borgarunum. – Avgjaldsskipanin er í ávísum førum ein betri skip- an enn persónsskattaskip- anin. Tí avgjøld eru øll noydd at gjalda. Eisini sjó- menninir, sum sigla úti og ikki rinda skatt, sigur Karst- en Hansen. Oljuavgjaldið verður verandi Samgonguumboðini í løg- tinginum vrakaðu týsdagin uppskot frá andstøðuni um at lækka avgjaldið á brenni- olju. Hetta varð gjørt við teirri grundgeving, at um oljuavgjaldið verður tikið av, verður hetta til størstan fyrimun fyri tey, sum frammanundan eru væl fyri og brúka nógva olju. Samgongumenn vístu á, at samgongan í løtuni ar- beiðir við skattaspurning- inum í breiðari høpi, so- leiðis at tey, sum ikki eru so væl fyri fáa størsta fyri- munin. Spurningurin til lands- stýrismannin í fíggjarmál- um er tískil, um tað at lækka meirvirðisgjaldið ikki eisini í mestan mun er til fyrimuns fyri tey, sum eru væl fyri og tískil keypa nógv. Men tað heldur Karsten Hansen ikki. Tí tey, sum Fáa skattalætta komandi ár Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum fer nú saman við samgonguni at viðgera, hvussu hann kann gera tað bíligari at vera føroyingur. Úrslitið, ætlar hann, at vit skulu síggja í 2001 fara at keypa meira, rinda eisini meira í landskassan, og hesin peningur skal brúkast til at lætta um hjá teimum, sum ikki eru so væl fyri. Hvussu hetta skal ger- ast, vil landsstýrismaðurin ikki koma nærri inn á. Betur enn lønarhækkan Lønarsamráðingar millum Starvsmannafelagið og Fíggjarmálastýrið verða í vár. Í hesum sambandi held- ur Karsten Hansen tað vera ein betur loysn at lova løn- móttakarunum skattalætta, heldur enn at hækka lønina. Men Karsten Hansen vísir samstundis á, at fak- feløgini fyrr hava víst hon- um á, at hann er vælkomin at lækka skattin, men at hetta einki hevur við lønar- samráðingar at gera. – Eg skal tó ikki siga, at ein skattalækkan ikki hevði tikið broddin av harðastu lønarkrøvunum, sigur landsstýrismaðurin í fíggj- armálum. Um Karsten Hansen fer at leggja fram eitt uppskot um skattalætta undan lønar- samráðingunum ella talan verður um nakað heilt ann- að, dugir hann ikki í verandi støðu at siga. Men alt bendir á, at tað í øllum førum ikki verður uppskotið hjá Fólkaflokk- inum um at hækka botn- frádráttin, sum verður Karsten Hansen ætlar, at tað skal gerast bíligari at vera føroyingur næsta ár. Men nær og hvussu vil hann enn ikki útrgreina Mynd: Jens Kristian Vang loysnin hjá landsstýris- manninum. – Uppskotið hjá Fólka- flokkinum leggur upp til botnfrádrátt til øll, og er harvið til størstan fyrimun fyri tey, ið vinna nógv. Vit skulu hava eina skipan, sum verður góð fyri øll, og til størstan fyrimun fyri tey, ið vinna lítið, sigur Karsten Hansen. – Men tað er týdning- armikið, at fólk gera sær greitt, at hetta ikki merkir, at tey skulu skunda sær at keypa ferðaseðlar til Mallorca komandi summar, ávarar Karsten Hansen. Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum hevur í fíggj- arlógaruppskotinum ikki tikið hædd fyri skattalætta. Men hetta er tí, at inntøku- síðan er løtt at broyta seinni, sigur hann. Tað fløðir meiri, bæði í landskassan- um og í kommunukassunum kring landið. Átta teir fyrstu mánaðirnar æí ár hevur skattainntøkan verið 10% hægri enn sama tíðarskeið í fjør Hava goldið 10,9 % meiri í skatti ÁKI BERTHOLDSEN Tá ið tað regnar á Palliba og Marsannu, dryppar eisini á Karsten. Í blaðnum í gjár greiddu vit frá, at higartil í ár, hava føroyingar forvunnið væl meiri í løn, enn teir høvdu gjørt um somu tíð í fjør. Hetta sæst sjálvandi eisini aftur í skattinum. Tær fesk- astu samanteljingarnar hjá Hagstovu Føroya, vísa, at átta teir fyrstu mánðirnar í ár, hava føroyingar goldið 10,9% meiri í skatti, enn teir gjørdu átta teir fyrstu mán- aðirnar í fjør. Her er bæði talan um A og B skatt. Frá januar til og við aug- ust í ár hevur skattainntøkan hjá landi og kommunum verið 1.249 milliónir Hetta er 10,9% meiri enn skattainntøkan var átta teir fyrstu mánaðirnar í fjør, tí tá var hon 1.124 milliónir. Í alt 1999 betaltu føroy- ingar 1.752 milliónir í skatti og í 1998 var gjaldið 1.592 Hendan talvan vísir gongdina í skattainntøkunum hjá landi og kommunum frá 1998 fram til síðst í august í ár. Afturat hesum skulu leggjast nakrar milliónir, sum eru goldnar í Arbeiðsmarknaðarftirlønargjaldið og til ALS 1998 Vøkstur % 1999 Vøkstur % 2000 Vøkstur % (jan-aug) Kommunuskattur 781 7,0 834 6,7 589 9,4 Landsskattur 811 10,0 918 13,3 660 12,3 Tilsamans 1.592 8,5 1.752 10,0 1.249 10,9 milliónir. Sostatt er skattainntøkan hjá landi og kommunum al- samt hækkað tey seinastu árini. Afturat hesum tølunum, skulu leggjast tað, sum før- oyingar hava goldið til ALS og til Arbeiðsmarknaðareft- irlønina. Besti skattamánaði í ár var mai, tá ið vit betaltu 174 milliónir í lands- og komm- unuskatti. Ringasti mánaði var aftur í ár januar, tá ið skattainn- tøkan var 132 milliónir. Annars gongur tað fram av útrokningunum, at hesi bæði seinastu árini er tað, sum landskassin fær, og tað, sum kommunurnar fáa av tí samlaða skattinum, for- skotið eitt lítið sindur. Í 1998 fingu kommunur- nar 45,9% av samlaða skatt- inum og landskassin fekk 47,6%. Í 1999 fingu kommunur- nar 44,8% og landið 49,4. Og átta teir fyrstu mán- aðirnar í 2.000 fingu komm- unurnar 44,8% av skattin- um og landið 50,2%. Lesarin hevur ivaleyst lagt til merkis, at her mangla nøkur fá prosent. Tað eru upphæddirnar, sum fara til ALS og til ar- beiðsmarknaðareftirlønar- grunnin.