fríggjadagur 19. august 2005síða 11

Nr. 156 - 19. august 2005 11 Bjørn Harlou Landsdyrlæge På vegne af styrings- gruppen I et interview med Dagur og Vika d. 16.08.2005 gav Herman D. Oskarsson, bú- skaparfrøðingur, blandt andet udtryk for, at mar- kedskræfterne ville sørge for, at udenlandsk kapital og know-how af sig selv ville komme til Færøerne for at forske, hvis den så nogen basis herfor - under- forstået at der ikke på Fær- øerne er nogen basis for er- hvervsrettet forskning - og at det i øvrigt ikke er en of- fentlig opgave at drive er- hvervsrettet forskning in- den for bioteknologi og bioinformatik. Tilsvarende synspunkter fremføres af Johnny í Grótinum, for- maður í Búskaparráðnum, i en artikkel i Sosialurin d. 17.08.2005. Det anføres blandt andet, at det offen- lige skal holde sig fra at styre og finansiere er- hvervsforskning. I stedet for skal myndighederne op- lyse om mulighederne på Færøerne og skabe gode rammer for forskning og så overlade det til erhvervet selv at finansiere og afgøre hvad der skal forskes i. Den nævnte kritik af situ- ationen for den erhvervs- rettede forskning på Fær- øerne rammer plet og deles fuldt ud af den styrings- gruppe, som har stået for udarbejdelsen af "Frágreið- ing og tilmæli í sambandi við stovnsetan av gran- skarapark". Det er et pro- blem, at der stort set ikke foregår erhvervsrettet forskning på Færøerne, som kan tiltrække uden- landsk kapital og know- how. Der er ingen grund til at forvente at udenlandske investorer og forskere af sig selv skulle få øje på mulig- hederne på Færøerne, når der i forvejen findes andre lettere tilgængelige og mere attraktive forsknings- miljøer i Europa, USA og Japan. Men styringsgruppen har den opfattelse, at der kan og bør gøres noget ved pro- blemet, hvis Færøerne ikke skal fortsætte med at være leverandør af uforædlede bulkvarer. Efter styrings- gruppens opfattelse vil en forskerpark kunne med- virke til at løse problemet ved at skabe de fysiske rammer for opbygning af et vidensmiljø inden for bio- teknologi og bioinformatik, og hermed sætte Færøerne på landkortet. Forskning - både grund- forskning og anvendt forsk- ning - forudsætter tilstede- værelsen af brains, briks and capital. Hvis der ska- bes gode fysiske rammer (laboratoriefaciliteter) og gode finansieringsmulighe- der (privat og offentlig ka- pital) vil det være muligt at tiltrække højt kvalificerede forskere (know-how) også til Færøerne. Forskerparkens opgave er at tilbyde gode faciliteter (laboratorier og kontorer) for forskere og virksomhe- der, som har ideer der kan kommercialiseres. Forsker- parkens opgaver kunne bil- ledligt sammenlignes med Norðlandahúsið. Det er ikke Norðlandahúsið, som fremfører symfonikoncer- ter, opfører skuespil eller maler udstillede malerier, men Norðlandahúsið dann- er den fysiske ramme for symfonikoncerter, skuespil, udstillinger og andre kul- turarrangement med både færøske og udenlandske medvirkende. Uden Norð- landahúsið ville kulturelle arrangementer have van- skeligere vilkår, og det ville være svært at tiltrække større udenlandske kultu- relle arrangementer til Fær- øerne. Forskerparken skal ligesom Norðlandahúsið stå for de fysiske rammer for forskningen, men ikke selv udføre forskningen i laboratorierne. I "Frágreiðing og tilmæli í sambandi við stovnsetan av granskarapark" forslås det, at der ansættes tre in- ternationale anerkendte forskningsprofessorer ind- en for henholdsvis human genforskning, industriel bioteknologi og dyregen- forskning. Formålet med de tre forsknings-professora- ter er, at de skal medvirke til kickstarte forskningen i forskerparken. Når der læg- ges vægt på, at de tre forsk- ningsprofessore skal være internationale kapaciteter inden for deres områder, er det for at sikre, at de for- uden deres færøske forskn- ingsmidler kan tiltrække udenlandsk kapital og know-how til deres forsk- ningsprojekter og herigen- nem skabe spinoff til det færøske forskningsmiljø. Det forslås, at de tre forsk- ningsprofessorater gøres tidsbegrænset til 5 år, hvor- efter det forventes, at det færøske forskningsmiljø i og omkring forskerparken er blevet så velrenommeret også internationalt, at det i stor udstrækning selv er i stand til at tiltrække risiko- villig kapital og forskere fra både Færøerne og ud- landet. Forskerparken opgave er således at skabe nogle gode fysiske rammer, som det offentlige stiller til rådig- hed for forskningen, der skal betale for leje af labo- ratorielokaler og kontorer og for andre service ydel- ser, som forskerparken kan tilbyde på markedsvilkår. Finansieringen af den forskning, som skal foregå i forskerparken, kan være offentlig eller privat af- hængig af om det drejer sig om grundforskning eller anvendt forskning. Det er således misforståelse, når forskerparken opfattes som offentlig erhvervsforsk- ning. Det er ligeledes en mis- forståelse, når forskerpark- en opfattes som et ønske om offentlig styring af den erhvervsrettede forskning. Der er tale om en offentlig prioritering forskning in- den for disse fagområder, fordi Færøerne har nogle naturlige ressourcer - hu- mane gener og fisk - som har et potentiale for komm- ercialisering i bioteknolog- isk sammenhæng. Indhol- det og styringen af den forskning inden for bio- teknologi og bioinformatik, som skal foregå i forsker- parken, vil suverænt være bestemt af de forskere og de virksomheder, som etab- lere sig i forskerparken. De fysiske rammer - laborato- rier og kontorer i forsker- parken - stilles af det offentlige til rådighed for forskningen på markedsvil- kår. Ledelsen af forsker- parken vil ikke få nogen indflydelse på forskningen udover at sørge for at udlej- ningen foregår til projekter inden for områderne bio- teknologi og bioinformatik. Forskerpark i Færøerne VIÐMERKINGAR Sólvit Simonsen Tað bleiv ringt til mín úr Vági og boðað mær at koma við sluppi til Torleiv- havn í Íslandi. Síðani bleiv boðið mær at eg kundi taka nakrar menn við, og hetta tilboðið endaði við at týs- dagin 2. august fóru fýra glaðir sandingar og ein glaður skúvoyingur á ferð suður til Vágs at fara til Ís- lands við Johannu. Vit fóru í Kioskina á Smyrli og keyptu okkum ferðaseðil, tey hugdu við, tí allir hesir skipsmenninir høvdu hálva pensionistabil- ett. Vit komu til Vágs, har bussurin koyrdi okkum líka á keiina til Johannu, har ein blíður og týður skipari tók ímóti okkum. Nú fingu vit at vita, at tað var ikki heilt greitt við íslandstúrinum, men vit skuldu ikki verða við sviðusoð, tað skuldi verða ein túrur álíkavæl. Út á seinnapartin miku- dagin kom beskeð, at nú var greitt at fara, og so bleiv beinanvegin gjørt klárt at fara. Segl blivu heisað, olja, vatn og proviantur tikin og sjóklárt bleiv gjørt, og síð- an sigldu vit mikukvøldið. Vit fóru norð eystan fyri og steðgaðu á á Kirkjubønesi, har ein bátur kom av Havn- ini við einari telefon. Síðan bleiv hildið norð- urum, og tá ið klokkan var farin av midnátt, vóru vit komnir norður um Mjóva- nes, og tá tók okkara vakt við. Siglt bleiv norður ígjøgnum Djúpini, men tá ið vit komu norður um lá hann tráður av útnyrðingi, so vit máttu viðganga, at gott var við einum stýrhúsi. Men vit vistu eisini, at Jo- hanna skuldi síggja út sum tá ið hon kom til Føroya fyri 120 árum síðani; men longu fyrstu frívaktina hjá okkum var vindurin blivin rúmari, seglini stóðu væl og froyurin stóð frá bógnum, ja, hon kom heilt upp á 10 míl. Hetta var ein havnafest, vit vóru bodnir til, sum byrjaði fríggjadagin fimta august. Eg legði til merkis, at lugarprátið kom beinan- vegin í hæddina sum í gomlum døgum, og har bleiv tosað bæði um mann- fólk og konufólk, og eisini funnu vit útav, at miðalald- urin á manningini var 67. Vit náddu ikki inn fríggjakvøldið, men vóru út fyri havnini kl. 07.00 leyg- armorgunin, fingu seglini niður, og tá ið vit høvdu lig- ið uttan fyri havnina komu vit inn kl. 10.00. Har vórðu vit varugir við beinanvegin, at har var gjørt burturúr, menninir, sum høvdu fyri- reikað, vóru í seyðalitaðum troyggjum og høvdu før- oyska húgvu á høvdinum. Vit fingu at vita, at vit skuldu gera minst tríggjar túrar út um at sigla við fólki og vísa teimum skipið. Men tað mátti avlýsast, tí vit høvdu ikki meira enn bund- ið, tá brann hann á við ódn- arveðri, so har gjørdist onki uttan at seta allar endar á land og vera glaður, at man lá í tryggari havn. Har bleiv so gjørt upp á tann mátan, at ein góður landgangur bleiv lagdur umborð, og fólk vóru væl- komin um borð at síggja skipið. Eitt lítið beløb varð tikið fyri tað, hetta ornaðu íslendingarnir, tí teir høvdu leigað skipið. Síðani blivu vit um kvøldið bodnir til eina grillfest uppi í býnum, men har gjørdi ódnarveðrið eisini um seg, so vit endaðu inni í einum stórum bil- skúri. Men har manglaði onki, hvørki til matna ella at drekka. Og so var tað havnafestin á keiini. Har skuldi stórt bál tendrast, men tað bleiv avsligið vegna storm. Men teir settu tveir stórar trailarar til lívd, soleiðis at orkestrið og sangarinnan stóðu inni og fólki royndi at vera í lívd so frægt sum tilbar. So kom tørnið til okkum at dansa føroyskan dans. Tað var ikki bara sum at siga tað, í styrki 30 og úti. Men vit bóru okkum ikki undan, vit løgdu fyri, og stórur partur av íslendingunum kom uppí. Teir vóru skjótir at koma eftir stevinum og hildu tað vara ógvuliga stuttligt. Sunnudagin vóru vit bodnir á ráðhúsið at síggja film og til gott kaffi. Ráð- húsið átti kommunan. Har var baðstova, matstova og ballsalur og ymiskt annað. Mánamorgunin var okk- ara góði vinur Dávid og bjóðaði okkum busstúr. Vit vóru við Geysir og Gullfoss og greiddi David væl frá á øllum túrinum. Tá ið vit komu aftur um- borð, stóðu øll klár, sum høvdu fyrireikað havnafest- ina, og so vit út um at sigla við teimum. Síðan vórðu vit bodnir aftur á ráðhúsið. Har var ikki smávegis blíð- skapur. Har vóru nógvir góðir rættir at eta og tað at drekka, sum tú vildi hava. Meðan vit høvdu verið busstúrin, hevði Rúni Hentze frá Sjómansheimi- num í Reykjavík verið um borð og segði, at hann hevði fegin viljað sæð okk- um á Sjómansheiminum. So sjálvt um tað var seina á kvøldið, tá ið vit vóru lidnir á Ráðhúsinum, ringdu vit til Rúna og hann svaraði: eg eri longu á veg út í bildin eftir tykkum. So vit aftur á Sjómansheimið við Rúna og høvdu eina stak hugna- liga løtu á Sjómansheimi- num, so tað bleiv út á nátt- ina, áðrenn vit komu aftur til skipið við Rúna, og tá var gott at fáa fatur í Jo- hannu og sleppa inn um koyggjustokkin. Kl. 10.00 týsmorgunin gjørdu vit sjóklárt og fóru undir heimreisuna, allir á einum máli um, at blíð- skapurin hjá frændum okk- ara vestan havn hevði verið fyrimyndarligur. Heimreis- an gekk við allarfínasta veðri, so Johanna ordiliga vísti okkum, hvussu góðan frítíðartúr hon kann bjóða eldri sjómonnum. Hóskvøldið á midnátt komu vit aftur á Vág og takkaðu hvørjum øðrum fyri ein minnisríkan túr. Eg vil einaferð enn so hjarta- liga takka skipsfeløgum mínum fyri tann deiliga túr- in. Annars vil eg ráða til at gera eini túr við Johannu. Hon hevur 21 koyggjur og ber tað væl til hjá einum bólki at leiga hana. Á ferð við Johannu