leygardagur 3. september 2005síða 20

20 Nr. 167 - 3. september 2005 felagið Chevron-Texaco við fylgjandi tekstinum: ''the era of easy oil is over'' og javnan eru greinar í vísindaligum tíðarritum við heitum sum "The end of cheap oil". Íløgubankin Goldman- Sachs hevur júst hækkað sína meting av botninum fyri framtíðar oljuprísinum úr 45 upp í 60 dollarar fyri tunnununa, meðan IMF sigur, at oljuprísurin fer at vera høgur - ikki einans á stutt sikt, men eisini uppá longri sikt. Tekin eru sostatt um, at samfelagið má venja seg við ein munandi hægri orkuprís, serliga tá talan er um olju - (hetta væntast tó at hava smittandi ávirkan á aðrar orkukeldur sosum tungolju, gass og kol). Myndin vísir oljuprísin í tíðarskeiðnum 1946-2005. Svarta linjan (niðara linjan) vísir nominella oljuprísin, meðan reyða linjan (ovara linjan) vísir oljuprísin tá hædd er tikið fyri inflatión- ini. Mynd 2. Sum sæst, var oljuprísurin í 1979 umleið $38 meðan hann í juli 2005 var $52 fyri tunnuna. Vit kundu tí trúð, at oljuprísurin átti at hava elvt til eina búskapar- afturgongd eins og tað sum oljukreppurnar í 70’unum evldu til. Men tá vit taka hædd fyri inflatiónini var oljuprísurin í 1979 $96,81 í dagsins prísum - tvs. at oljuprísurin í dag einans er helvtina av prísinum í 1979 tá hædd er tikin fyri in- flatiónini. Hædd má eisini takast fyri, at búskapar- vøkstur hevur verið, so- leiðis at fólk í dag hava betur ráð til at gjalda meiri fyri oljuna enn í 1970’unum og 1980’unum. Harumframt eru nakrar aðrar orkukeldur komnar til í dag, sum gera okkum minni heft at oljuni. Sam- anumtikið skal oljuprísurin væntandi upp um $100 áðrenn vit kunnu rokna við eins stórari afturgongd sum við oljukreppunum í 1970’unum. Spurningurin er tó, um oljuprísurin fer at falla aftur ella um hann veruliga fer upp um $100. Her er tað at forsagnirnar frá serfrøð- ingunum siga okkum, at vit skulu rokna við einum munandi hægri oljuprísi enn í dag - summir siga at vit um nøkur ár fara at tosa um teir góðu gomlu dagar- nar tá oljan einans kostaði $100 fyri tunnuna. Nógvar ymiskar forsagn- ir eru gjørdar fyri, hvussu ymisku londini fara at merkja vaksandi oljuprísin. Flestu analysurnar taka støði í verandi samfelags- bygnaði og hyggja eftir hvussu einstøku vinnurnar og húsarhaldini verða rakt. Nógvir serfrøðingar meta tó, at talan er um størstu avbjóðing móti heimsbú- skapinum í nýggjari tíð. T.d. sigur oljuserfrøðing- urin Dr. Colin Campbell, at talan er um eina størri avbjóðing enn menniskjan nakrantíð áður hevur staðið yvirfyri. Eingin ivi er um, at flestu vinnurnar í Føroyum verða raktar av høga oljuprísinum - sjálvt um vit sjálvandi mugu vóna, at tað ikki verður eins ringt og ring- astu forsagnirnar leggja upp til. Av tí at talan er um eitt so álvarsligt evnið fyri kom- andi árini, er neyðugt at hyggja munandi betur eftir forsagnunum hjá serfrøð- ingunum um framtíðar oljuprísin og at meta um avleiðingarnar fyri før- oyska samfelagið av vaks- andi oljuprísi. Niðurstøða Vónandi gevur hetta álitið eina fatan av, at undirritaði ikki metir, at viðgerðin hjá Búskaparráðnum av partin- um um búskaparvøkstur í Visjón 2015 hjá Landsstýr- inum er nøktandi og í ávís- an mun gevur eina ráð- geving sum er beinleiðis skeiv. Tískil kundi undirritaði ikki taka undir við frágreið- ingini. Mynd 2 Framhald av síðu 19