mánadagur 31. januar 2000síða 6

11 tíðindablaðið sosialurin Nr. 21 - 1. februar 2000 10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 21 - 1. februar 2000 JAN MÜLLER Frá í dag tekur Dan Nielsen, næstformaður í Tvøroyrar Býráð við sum virkandi bý- ráðsformaður, nú Páll Vang er sjúkrameldaður. Óvist er, nær Páll Vang verður førur fyri at taka við aftur. Tað er eingin loyna, at fáur polit- ikari í Suðuroynni hevur stríðst so nógv fyri at fáa oljuútgerðarhavnina til Suð- uroynna sum júst Páll Vang. Og aftanfyri hann hava staðið mest sum allir pol- itikarar í oynni. Mikudagin fer tingið und- ir 2. viðgerð av uppskot- inum til útbjóðing til olju- boring. Í hesum sambandi hevur Javnaðarflokkurin lagt fram broytingarupp- skot. Flokkurin mælir til, at tað í standarsloyvinum kemur at standa, at komandi oljuvirksemi í Føroyum skal ganga út frá Suður- oynni. Virkandi býráðsformað- urin á Tvøroyri umboðar Tjóðveldisflokkin, og hann Dan Nielsen, virkandi býráðsformaður á Tvøroyri: ber ongan ótta fyri, at løg- tingsumboðið hjá flokki- num í oynni, Hergeir Niel- sen, ikki skal fara og at- kvøða fyri uppskotinum hjá Javnaðarflokkinum. -Eg havi tosað við Her- geir Nielsen og sum eg havi skilt á honum, so hann fer at atkvøða fyri Javnaðar- uppskotinum. -Men hvussu tekur tú tað, um Hergeir Nielsen ikki fer at atkvøða fyri uppskotinum? -Hann er í eini slíkari støðu, at hann er noyddur til at atkvøða fyri uppskot- inum. Sjálvandi fara allir tingmenn í oynni at atkvøða fyri, at ein komandi oljuút- gerðarhavn kemur at liggja her í oynni. Dan Nielsen sigur annars, at spurningurin um oljuút- gerðarhavnina hevur ómeta- liga nógv at siga fyri oynna. -Støðan her í oynni er desperat. Tað nyttar ikki at fara at leika í um eini 10 ár, tí tá er fólktalið minkað so nógv, at oyggin rætt og slætt Bæði lokal- og landspolitikarar úr Suðuroynni hava gjørt nógv burtur úr við at rekla- mera fyri eini oljuútgerðarhavn í oynni. Henda myndin varð tikin á Hotel Hafnia fyri nakað av tíð síðani, tá Drelnesprojektið varð almennakunngjørt. Á myndini er eisini landsstýrismaðurin í oljumálum sum heldur að vera skeivt at lóggeva um, hvar ein oljuúgerðarhavn skal vera Poul Mohr, vinnulívsmaður: Runavíkin vil vera eisini vera við í oljumenningini Sjálvandi atkvøða suðuroyar- tingmenn fyri oljuhavn í Suðri er hildin uppat at virka. Virkandi býráðsformaðurin á Tvøroyri telist eisini millum teirra, sum eru sannførdir um, at byrjar virksemi t.d. á Sundi ella í Runavík, so verður tað verandi har. Hvat viðvíkur spurning- inum um oljuútgerðahavnin skal liggja á Drelnesi ella í Vági, so heldur Dan Niel- sen, at hetta er nakað teir mugu taka upp í oynni eftir at málið er samtykt í ting- inum. Hann ivast ikki í, at tað fer at bera til at finna onkra skilagóða loysn, sum alt oyggjafólkið er nøgt við. Sosialurin hevur roynt at fáa viðmerkingar til hetta málið millum tingmenn o.o. og skilur blaðið, at verður uppskotið hjá Javnaðar- flokkinum felt, tí onkur kanska ikki kann svølgja, at oljuvirksemið verður pla- serað so lokalt sum í Suður- oynni, so kann eitt broyting- aruppskot koma fram, har orðið útjaðarin verður sett ístaðin fyri Suðuroynna. Havi álit á løgtinginum JAN MÜLLER Hóast fleiri stórmál eru til viðgerðar í tinginum hesa vikuna, so munnu mong oyru og eygu verða vend móti tí eina málinum, nevni- liga spurninginum um, antin tað skal lóggevast um, hvar í landinum ein oljuútgerð- arhavn skal liggja. Ein av teimum, sum hevur og fer at fylgja við orðaskiftinum og ikki minst atkvøðugreiðsluni á tingi mikudagin er Poul Mohr, stjóri, ið eisini stendur aftanfyri ætlanina at leggja eina oljuútgerðarstøð á Sundi. Poul Mohr sigur seg hava tað álit á løgtinginum, at tað ikki fer at lóggeva eina ávísa vinnu til bara at kunna virka í einum ávísum øki í landinum. Sjálvur heldur hann, at talan er bara um eitt uppskot, sum hevur til endamál at skaffa einum flokki atkvøður. Hann ivast ikki í, at uppskotið frá Javn- aðarflokkinum fellur, tí tað er eftir hansara metan burt- urvið at gera eina lóg, har tú samtíðis diskriminerar øll onnur øki í landinum. -So kann onkur annar koma við uppskotum sum t.d. siga, at alt, sum hevur við trol at gera skal ganga úr Klaks- vík, alt línuvirksemi skal ganga úr Runavík og hvat man nú kann finna uppá. Poul Mohr vísir annars á, at Smyril slapp ikki at á Drelnesi í ódnarvirkinum í vikuskiftinum, og skipini máttu eisini rýma úr Runa- vík. -Eg var sjálvur uppi á Sundi og hugdi tá, og har var fínt verður sigur ein heldur speirekandi Poul Mohr, sum tó viðgongur, at tað var ringasta ætt í Runa- vík. Poul Mohr ynskir ikki at úttala seg meira um hetta málið og vísir á, at Sund liggur og bíðar. Har liggur longu ein stór íløga. Eingir almennir ella kommunalir pengar skulu brúkast har. Í Runavík eru teir farnir undir at víðka um havnina við 100 metrum av atløgu- síðu og einum øki uppá 10.000 fermetrar. Eisini er ætlanin at gera ein høll har. Við sjónvarpið í farnu viku segði býráðsformaðurin Jákup Lamhauge, at teir gera klárt fyri eini møgu- ligari oljuútgerðarhavn, men verður hon av ongum, so verður útbyggingin brúkt til onnur endamál. Út- byggingin har er metta t kosta einar 12-15 mill. kr. og verður liðug at taka í br´jk um sama mundið, sum oljufeløgini fara at bora við Føroyar. Poul Mohr: Íløgurnar eru gjørdar og Sund liggur bara og bíðar DÁNJAL HØJGAARD -Vit fyrireika okkum í løtuni til sjálvir at umsita løgregl- una. Tað er púra greitt, at tað má vera eitt óheft eftirlit við løgregluni. Hetta sigur Høgni Hoy- dal, landsstýrismaður í lóg- armálum, eftir at Sosialurin leygardagin staðfesti, at Føroyar eru einasta løg- regluumdømi í danska kongaríkinum, har løgregl- an framvegis sleppur at við- gerða kærur móti sær sjálv- ari. Í Danmark varð málið tik- ið úr hondunum á løgregl- uni fyri nøkrum árum síð- ani. Har hava tey eina skip- an við sonevndum politi- kærunevndum, ið skulu tryggja eina óhefta viðgerð, tá fólk kæru framferðina hjá politinum. 1. januar var ein líkandi skipan sett í verk í Grøn- landi. Men í Føroyum er tann gamla skipanin við eini lokalnevnd framvegis gald- andi. Í hesi nevnd, sita m.a. fútin og tvey umboð fyri løgregluna. Og tann skipan- in er als ikki trygg fyri borg- ararnar, vísa advokatar á. Viðgjørt í nevndum Landsstýrismaðurin í lógar- málum sigur, at løgreglan er danskt málsøki, sum lands- stýrið ikki hevur ábyrgdina av. -Landsstýrið er í hesum føri slett ikki eftirlitsmynd- ugleiki. Tað er danski løg- málaráðharrin, sum hevur ábyrgdina av virkseminum hjá løgregluni í Føroyum, sigur hann. Landsstýrismaðurin sig- ur, at fyribils hevur hann ongar ætlanir, um sjálvur at reisa málið um politikæru- skipanina. Hetta tí, at spurn- ingurin uttan iva verður við- gjørdur av nevndunum, sum í løtuni fyrireika føroyska grundlóg og rættarskipan. -Vit hava sett eina rættar- skipanarnevnd, sum eisini viðger leiklutin hjá løgregl- uni, m.a. hetta við at løg- reglan virkar sum ákæru- myndugleiki. -Eg ivist onga løtu í, at tað koma uppskot um at fáa nógv greiðari reglur á økin- um, har ansa verður eftir, at myndugleikar ikki sleppa at viðgerða seg sjálvar, sigur Høgni Hoydal. -Eg fari at bíða eftir úr- DÁNJAL HØJGAARD Samstundis sum tað gjørdist endaliga greitt, at økis- granskingin í Klaksvík verður veruleiki, eru hand- verkararnir um at vera lidnir við arbeiðið, at umskapa politistøðina til gransking- ardepil. Øll miðhæddin er um- væld og innrættað av nýggj- um. Gólv og loft eru skift út, og nýggir skilaveggir eru settir upp, so at hølini hóska til síni nýggju endamál. Ljóst og snotiligt er inni. Tað eru Fuglø Arkitektar slitinum av tí arbeiði, sum verður gjørt undir grundlóg- arnevndini, har allir hesir spurningarnir verða við- gjørdir frá grundini av, sigur hann. Einki kjak Um orsøkina til, at Føroyar eru einasta politiumdømi í danska kongaríkinum, har skipanin við óheftum politi- kærunevndum ikki er sett í verk, sigur Høgni Hoydal: -Tað er galdandi fyri eina rúgvu av donskum lógum, at tær koma ikki í gildi í Føroyum. Prosessin í Før- oyum er øgiliga trek. Tað gongur ómetaliga strilið, at at dagføra ríkislógir í Før- oyum, sigur hann. Í Danmark hevur rættiligt orðaskifti verið um eftirlitið við politinum. Men av tí, at løgreglan er danskt málsøki í Klaksvík sum hava teknað nýggju hølini, sum fevna um tríggjar skrivstovur og eina móttøku.Samstundis sum handverkarar leggja seinastu hond á sítt arbeiði, hava granskararnir sett sjøt- ul á sítt. Tá Sosialurin stakk inn á gólvið á deplinum í síðstu viku var tann fyrsta teldan sett upp og tendrað, og bíðað varð eftir telesam- bandi - og innbúgvi. Granskingardepilin í Klaksvík skal granska møguleikarnar at menna øki í føroyska samfelagnum, sum liggja kring miðjað- aran. Fleiri verkætlanir eru á skránni og virksemi verð- ur eisini aðrasteðs enn í gomlu politistøðini. Løgreglan undir lupp Spurningurin um eftirlitið við løgregluni verður tikin upp í sambandi við arbeiði, at fyrireika eina føroyska grundlóg og rættarskipan, sigur landsstýrismaðurin í lógarmálum hevur einki kjak verið í Før- oyum um leiklutin hjá løg- regluni, vísir Høgni Hoydal á. -Tað er neyvan nakrantíð Landsstýrismaðurin í lógarmálum roknar við, at spurn- ingurin um eina óhefta politikæruskipan verður viðgjørdur í sambandi við grundlógararbeiðið Mynd: Jens Kristian Vang komið fyri, at vit í Føroyum hava viðgjørt spurningin um leiklutin hjá politinum. Spurningurin um hvør ið hevur eftirlit við politinum Granskingarteldan tendrað Granskingardepilin í Klaksvík er farin til verka í gomlu politistøðini í býnum, sum er umvæld innan og innrættað av nýggjum. o.s.fr. man neyvan nakran- tíð hava verið viðgjørdur hvørki á løgtingi ella í landsstýrinum, sigur hann. KÆRUR UM LØGREGLUNA Soleiðis verða kærur móti løgregluni viðgjørdar í Danmark, Grønland og Føroyum Grafikkur Sosialurin 1. Statsadvokaturin Ein statsadvokatur viðgerð kæruna/meld- ingina. Hann savnar upplýsingar í málinum og tekur støðu til hvørt atburðurin hjá politi- num skal átalast ella um ákæra skal reisast. 2. Politikærunevnd Ein óheft politikæru- nevnd, sum er mannað av einum advokati og tveimum øðrum borg- arum, tekur støðu til úrskurðin hjá stats- advokatinum. Er nevn- din ósamd við stats- advokatin kann hon kæra málið til ríkis- advokatin, ið er ovasti myndugleiki í kæru- málum móti politinum. 1. Politimeistarin Politimeistarin ella ein av hansara løgfrøðin- gum viðgera kæru- málið. Politimeistarin savnar upplýsingar í málinum og tekur støðu til hvørt atburðurin hjá politinum skal átalast ella um ákæra skal reisast. 2. Politikærunevnd Ein óheft politikæru- nevnd, sum er mannað av einum advokati og tveimum øðrum borg- arum, tekur støðu til úrskurðin hjá politi- meistaranum. Er nevn- din ósamd við stats- advokatin kann hon kæra málið til ríkis- advokatin í Keyp- mannahavn, sum hevur seinasta orðið. 1. Lokalnevnd Ein lokalnevnd, sum er mannað við fútanum, tveimum løgreglu- fólkum, fýra løgtings- monnum og einum advokati, móttekur kærur um politiið og kannar eftir um málið er nóg væl lýst. DANMARK GRØNLAND FØROYAR