fríggjadagur 16. september 2005síða 5

Nr. 176 - 16. september 2005 5 Kári P. Højgaard, løg- tingsmaður Sjálv- stýrisfloksins, vil broyta valskipanina soleiðis, at ting- mannatalið hækkar úr 32 upp í 33 og at valdømini fækka úr sjey niður í fimm VALLÓGIN Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo – Hvussu fáa vit eina rættvísari valskipan, spyr Kári P. Højgaard, sum vegna Sjálvstýrisflokkin fer at leggja uppskot um at broyta vallógina fyri tingið. _ Svarið er ikki einfalt, og meiningarnar eru iva- leyst nógvar, svarar hann sjálvur. Høvuðsbroytingin í upp- skoti Sjálvstýrisfloksins er, at tingmannatalið hækkar soleiðis, at minsta talið av valdum tingfólkum, sum í dag er 27, verður broytt til 28. Hetta eru tey umdømis- valdu tingfólkini. Hægsta talið av valdum tingfólkum, sum er 32 verður broytt til 33, t. v. s. at talið av eyka- valdum tingfólkum verður framvegis fimm. Í veruleikanum kann eitt valúrslit fella soleiðis, at 27 tingfólk verða vald. Men síðani seinastu broytingina í vallógini, sum varð framd fyri løgtingsvalið í 1978, hava allir teir eykavaldu tingsessirnir verið umboð- aðir. Kári P. Højgaard skjýtur upp, at valdømini eisini verða færri. Hann heldur, at Vága Sýslu valdømi og Norðstreymoyar valdømi skulu leggjast saman, og Sandoyar Sýslu valdømi og Suðuroyar valdømi verða løgd saman. Á tann hátt metir hann, at býtið av tíngfólkum fyri hvønn íbúgva verður rætt- ari. Í dag kostar ein ting- sessur í Havn nærum tríggj- ar ferðir so nógvar atkvøð- ur sum á Sandi, vísir Kári P. Højgaard á. Umframt hetta mælir hann til, at roknihátturin verður broyttur soleiðis, at farið verður frá »d’Hondts roknihátti« til »Sainte- Lagües rokniháttin«. Hetta merkir, at í staðin fyri at býta valúrslitini hjá flokk- unum við 1, 2, 3, 4, o. s. fr., so verður býtt við 1, 3, 5, 7 o. s. fr. Á seinasta løgtingsvalið gjørdist Tjóðveldisflokkur- in triðstørstur. Kortini fekk hann flest tingfólk vald, tí býtið av tingsessinum fall so heppið fyri flokkin. Sambandsflokkurin, sum hevði 611 atkvøður - t. e. 2.0% - fleiri atkvøður enn Tjóðveldisflokkurin, fekk ein tingsess færri. Um vallógin varð broytt sambært uppskoti Sjálv- stýrsfloksins - og úrslitið frá 2004 roknað eftir tí, so hevði Tjóðveldisflokkurin fingið eitt tingfólk færri (Finnur Helmsdal í Suður- streymoy) og Sambands- flokkurin eitt fleiri (Bjørn Kalsø í Norðoyggjum). Tingið hevði verið mannað við 32 fólkum. Kári vil broyta vallógina Hóast hann ikki tekur undir við uppskotin- um hjá Kára P. Høj- gaard, so fegnast Jógv- an við Keldu, lands- stýrismaður í inn- lendismálum, at val- lógin verður viðgjørd á tingi. Tað fer at gagna víðari viðgerðini í Innlendis-málaráð- num, heldur hann VALLÓGIN Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo – Eg eri sera fegin um, at vit nú fáa eitt kjak um vallógina, sigur Jógvan við Keldu, innlendismálaráð- harri, sum varðar av val- lógini. Hóast landsstýrismaður ikki vil veita uppskotinum sín fulla stuðul, so heldur hann, at hetta uppskotið hevur nøkur perspektiv, sum fara at ganga viðgerð- ini av vallógini, sum Inn- lendismálaráðið skal í gongd við. - Tað at hann leggur Vága sýslu valdømi og Norð- streymoyar valdømi saman og Sandoyar Sýslu valdømi og Suðuroyar valdømi fer sjálvandi at skapa kjak - og fólk eru ivaleyst ymisk á máli, um hetta nú er ta rætta, heldur Jógvan við Keldu. Landsstýrismaðurin vísir á, at í Sundalagnum hava kommunur í Eysturoy og Streymoy lagt saman í Sunda Kommunu. –– Hetta fer sjálvandi eis- ini at ávirka støðutakan, tá støða skal takast til broyt- ingar í valdømunum, held- ur hann. Hóast Innlendismálaráð- ið ikki enn hevur havt stundir at snikkað til eitt uppskot um broytingar í vallógini, so hevur ráðið fingið ymsar útrokningar og uppgerðir yvir, hvussu broytingar kunnu gerast. - Men tað sum hevur týdning er, at býtið av ting- sessum verður rættvísari. Tað skal verða soleiðis, at tann størsti flokkurin fær størstu umboðanina - ella ta rættvísu umboðanina, so vit ikki aftur fáa somu støðu sum í dag, at triðstørsti flokkur hevur størstu um- boðanina á tingi, heldur Jógvan við Keldu. Landsstýrismaðurin sigur eisini, at býti av tingum- boðum í mun til fólkatalið eigur at verða rættvísari. Men hann heldur als ikki, at Føroyar skulu gerast eitt valdømi. – Eg havi ongantíð verið fortalari fyri einum val- dømi, tí eg haldi ikki, at tað gevur tað mest rættvísa býtið. Eg kann bara vísa á støðuna í Grønlandi, har tey fyri nøkrum árum síð- ani gjørdu landið til eitt valdømi. Har búgva 21 av 31 tingfólkum í høvuðs- staðnum, Nuuk, sigur Jógv- an við Keldu, sum fegin vil gera broytingar í valskipan- ini, sum geva eitt meira rættvíst býti av tingumboð- um millum flokkarnar og millum valdømini. – Tað er ikki gagnlig við nakrari kollvelting á øki- num. Men vit skulu gera tillagingar, sum gagna endamálinum, sigur Jógvan við Keldu, sum ikki væntar, at uppskotið hjá Kára P. Højgaard verður samtykt í løgtinginum. Men hann leggur dent á, at hann er fegin um at málið verður viðgjørt í tinginum, og hann er sannførdur um, at tað fer at ganga víðari við- gerðini av málinum í Inn- lendismálaráðnum. Tørvur á rættvísari valskipan VALLÓGIN Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Við uppskotinum hjá Kára P. Højgaard úr Sjálvstýris- flokkinum um at broyta valskipanina, sleppa ting- fólk nú at viðgera vallóg- ina, hóast einki uppskot er komið frá Innlendismála- ráðnum hesum viðvíkjandi, hóast tað er niðurfelt í sam- gonguskjalið. Jógvan við Keldu heldur ikki, at hetta er júst tann rætta loysnin, men hann er kortini fegin um uppskotið, tí hann heldur, at viðgerðin av hesum málinum á tingi fer at gagna víðari viðgerð- ini í Innlendismálaráðnum. Seinasta broytingin í val- skipanini var gjørd í sjeyti- árunum, og fyrstu ferð roynd í verki í 1978. Tá var talið av eykamandatum minkað niður í 5 og talið av umdømisvaldum hækkað til 27. Síðani tá hevur løg- tingið altíð verið full- manna, hóast valúrslitið í prinsippinum kann fella soleiðis út, at eingi eyka- mandat verða at býta út. Tá hevði tingið bara havt 27 fólk. Næstseinasta stóra broyt- ingin var gjørd í sekstiárun- um, tá farið varð frá at stilla valevni upp í nummarøð til tað skipanina, vit hava í dag. Tá høvdu valfeløgini størri ávirkan á, hvør kom at umboða flokkin á tingi, tí tann, ið stóð sum nummar eitt á listanum hevði fyri- munir fram um hini. Fáa høvi at viðgera vallógina Kári P. Højgaard vil leggja nøkur valdømi saman, so vit tilsamans hava fimm val- dømi – Tað hevur stóran týdning, at vit fáa eitt so rættvíst býti av tingsessum sum gjørligt, heldur Jógvan við Keldu