fríggjadagur 16. september 2005síða 8

8 Nr. 176 - 16. september 2005 Í opna »14 september brævinum« til løg- mann finst ting- bólkur Tjóðveldis- floksins hvassliga at gongdini í sam- felagnum. Tjóðveldistingfólkini vísa á, allir politiskir spurningar í løtuni verða skúgvaði til viks og sjóðaðir niður í landsstýrisfundum, fylgibólkum og leysum framtíðar- ætlanum – og tað elvir fyrst av øllum til eina vandamikla líkasælu millum fólk 14. SEPTEMBER Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Sambært Høgna Hoydal er hendan líkasælan ikki bara hugstoytandi. Hon er bein- leiðis vandamikil, við tað at hon máðar støðið undan fólkaræðinum. – Fólk blanda seg ikki uppí, tí tey vita, at teirra hugsan ikki fær nakra ávirkan allíkavæl. Øll fel- agskensla syndrast, og hvør roynir bara at sæta sær sum best. Støðan minnir mest um orðini hjá Jóanes Patursson »Um vit verða stolin, vit eru líka tolin og hugsa skitt lat gá«. Onga- staðni verður lagt upp til at lata fólk koma framat við sínum sjónarmiðum og lut- taka aktivt í einum kjaki um mál, sum ikki bara koma at fáa langtíðar av- leiðingar fyri okkara polit- isku støðu sum tjóð, men eisini fyri gerandisdagin hjá tí einstaka. Í so máta heldur Høgni Hoydal seg síggja eina óhugnaliga endurtøku av tí sum hendi í 1946, har polit- isk stórmál verða tikin av politiska pallinum og parkeraði í fylgibólkar og nevndir, uttan at fólk verða kunnaði um, hvat víðari hendir. Semja uttan endamál Hyggja vit at politisku samansetingini eftir sein- asta løgtingsval, kann tað ikki undra, at líkasælan, sum frá er liðið, mest sum er vorðin eitt eyðkenni, hel- dur Høgni. Ein samgonga, sum ikki hevur annað enda- mál enn at halda øðrum úti fyri at vera sitandi, kemur at virka sum ein afturlatin klubbi, sum tekur avgerðir fyri fólk. – So seint sum í gjár legði løgmaður áherðslu á, at uppgávan hjá politikar- um er at taka avgerðir fyri fólk. Eftir mínum tykki er tað fullkomiliga avsporað at halda, at eitt val fjóðra hvørt ár gevur tær Carte blanche til at gera sum tú vilt. Okkara politiska skip- an byggir á fólkaræði, og grundarsteinurin undir fólkaræðinum er orðaskifti, har øll eiga at sín sjálv- sagda rætt til at taka lut, sigur Høgni. Sambært Høgna verða fólk, sum er, hildin í óvitinheit – og vit mugu so bara gita okkum til, hví. Hví var yvirtøku- lógin hurrað ígjøgnum, áðrenn fólk fingu møgu- leika at kunna seg um, hvat gekk fyri seg, og hvørja avleiðingar tað fór at fáa? Hví fara einskiljingar fram fyri milliarda upphæddir, uttan at kunnað verður um, hvørjar treytir fylgja við?, spyr hann. Fólkaatkvøðu Ì brævinum til løgmann skýtur tingbólkurin hjá Tjóðveldisflokkinum, sum eitt tað fyrsta, upp, at leggja donsku ríkislógirnar um yvirtøku og uttanríkismál til fólkaatkvøðu – og lata fólk taka avgerð um vit skulu ganga móti fullveldi ella nýggjum heimastýri. – Vit í tjóðveldisflokkin- um eru ikki bangin fyri eini fólkaatkvøðu, sum onkur vil verða við. Tvørtímóti. Vit vilja heldur enn fegin síggja tann fólksliga eld- hugan og tað aktiva orða- skiftið, sum sást í 1946, og sum vit hava sæð, hvørja ferð uppskot um fólka- atkvøðu hava verið frammi síðani. Høgni Hoydal minnir á, at føroyingar hava í veruleikanum bara eina ferð verið eftirspurdir um landsins politisku framtíð. Tann møguleikan skulu teir fáa aftur, har teir verða tikinir í álvara. – Tað var ikki tjóðveldis- flokkurin, men fólkarættur- in hjá øllum føroyingum sum varð skúgvaður til viks 14. september 1946. Tí er tað óforsvarligt at skúgva haldið av degnum burtur sum sentimentalan tjóð- veldisromantikk. Vit skulu minnast til, at tað var sam- bandsflokkurin og danska stjórnin, sum skundaði undir fólkaatkvøðuna. At teir so ikki tordu at síggja úrslitið og veruleikan í eyguni, tá avtornaði, er tí- verri ein partur av søguni hjá øllum føroyingum, ikki bara tjóðveldisfólkum, sig- ur Høgni. Høgni Hoydal: Líkasælan máðar fólkaræðið burtur Ingi Hansen úr Vági hevur verið við skúlaskipinum Danmark. Vanligt er at velja besta skipsfelagan og í ár gjørdist tað næm- ingur nr. 65, nevniliga Ingi Hansen. Eftir lokna tænastu umborð varð hann kosin til ársins kammerat SKÚLASKIP Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Blaðið Søfart hevur 9. sep- tember eina grein, har greitt verður frá, at skúla- skipið Danmark er komið aftur av ferð í USA og ann- ars skjótt verður lagt fyri veturin. Men greinin greiðir eisini frá, at ársins kamme- ratur í 2005 er valdur mill- um næmingarnar umborð og tað gjørdist næmingur nummar 65, og næmingur- in við hesum nummarinum er Ingi Hansen úr Vági. Hann fekk heiðurin at verða kosin ársins kamm- eratur av skipsfelagum sín- um. Sum tekin um hetta fekk Ingi handað eitt arm- bandsur við áskrift, ið boðar frá kjósanini. Tað var formaðurin fyri skúla- skipafelagið, fyrrverandi skipslæknin Dan Folke Larsen, ið handaði Inga heiðursgávuna. Blaðið sigur, at Ingi gav framúr góðu lærarunum umborð heiðurin fyri, at alt gekk so væl umborð á ferðini. Ingi er ársins kammeratur At minnast úrslitið av fólkaatkvøðuni í 1946 er ikki sentimentalur tjóðveldisromantikkur, men ein veruleiki, sum søgan hjá øllum føroyingum hevur verið merkt av síðani, sigur Høgni Hoydal