leygardagur 17. september 2005síða 31

Nr. 177 - 17. september 2005 31 gur, hvør er hóttanin? narleiðarafundurin í ST so er at hini londini, sum veita sínum stuðul eisini gera tað. Fyri at fáa eina betri heimshandils- skipan og fríhandil, bleiv heitt á WTO um at koma við eini grein- ing av hvat skal til, og at WTO fundurin í vetur skal loysa málið. Brasilski forsetin Lula vísti á, at tað er burturúr vón og viti, at seks reisurnar tað upphædd, sum er mett neyðug fyri at røkka millenium goals málinum fyri at steðga hungri, verða brúktir til landbúnaðarstuðul í ríku londun- um. Henda útsøgnin sigur helst nógv um hvussu vit í ríkara partinum av heiminum í veru- leikanum raðfesta. So er spurningurin um størsta hóttanin er yvirgangur ella hungur, tí eitt nú USA og Rusland meta at ljósið skal varpast á yvirgang, meðan eitt nú danski forsætis- ráðharrin metir at HIV/AIDS eigur verða raðfest hægst. Egin áhugamál Bush vísti við síni røðu at ST fyri USA er fyri at ansa eftir egnum áhugamálum, men sam- stundis legdi hann í røðuni dent á tørvin í menningini av fátæk- um londum, eisini sum ein partur av stríðnum ímóti yvirgangi. Hesin toppfundurin vísti at arbeiði í ST enn í stóran mun er um at tryggja egin áhugamál, sum aftur ger tað so torført at fáa semjur, sum øll vita gagna heim- inum. ST er onkursvegna fakfe- lagið hjá heimsins fullveldis- londum og tey ansa eftir sínum áhugamálum. Broytingarnar hesa ferð eru ikki nóg stórar, men ein tilgongd við broytingum er sett í gongd. Stóri spurningurin er um broytingarnar steðga her, ella hetta er byrjanin til eina altum- fatandi bygnaðarbroyting í ST? Tað vita vit ikki fyrrenn um nøkur ár. Tann semjan sum und- an toppfundinum fekst millum limalondini, kann ikki sigast at vera nøktandi, og tí fæst ikki eitt nøktandi úrslit av toppfundinum, og tí fær ST í hesi setuni ikki sett skjøtil á tær umfatandi broyting- arnar í felagsskapinum, sum m.a. Aðalskrivarin Kofi Annan hevði vónað. Men broytingar eru har. Londini eru samd um at arbeiða fram eftir 2015 málunum, semja er um at mannarættindaspurning- urin skal loysast ørðvísi, semja er um at leggja størri orku í at fyribyrgja fólkamorðum og semja er um at fáa eina heims- handilsskipan, sum gevur 3. heimslondunum størri møguleika at klára seg. Frameftir, men… Nakað er komið av skafti. Langt er eftir at røkka tí máli, sum Kofi Annan setti fram í vár í ætlanini "In Larger Freedom", sum hann hevði vónað at fingið samtykt í ár. Hinvegin skal altíð nógv leggjast fyri, soleiðis at ein samráðingarsemja kann røkkast. ST er farið eitt vet frameftir, men als ikki nóg mikið. Kom- andi árini verða avgerandi fyri um vit fáa eina líðandi menning og broyting av felagsskapinum, ella at hetta eru broytingarnar vit skulu liva við nógv ár frameftir. Fáa vit ikki størri broytingar enn hesar, verður ST verandi ein tung og ótíðarhóskandi skipan, sum ikki fær styrkt sín leiklut sum alheimsfelagskapurin. Ein broyt- ing í ST er, at trygd og stabili- tetur er gott, men tíðin er komin til at rættvísi eisini skal inn í skipanina. Tí er neyðugt at broyta Trygdarráðið, fáa eina nógv betri arbeiðgongd um mannarættindini og eina rætt- vísari heimshandilsskipan. Smáar broytingar eru, og bert um Aðalfundurin megnar at gera eina dynamiska semju um mannarættindi og WTO um handilin, so kann sigat at tað gongur rætta vegin. Kanska ikki í nóg stórum, men tó í nøktandi fetum, um so er at broytingarnar eru partur av eina áhaldandi tilgongd. . Russland heldur serliga fast um sín leiklut í Trygdarráðnum og vil ikki geva nakað vald frá sær. Er kanska seinasta restin frá stórveldisdøgunum. Er heldur ikki fegin um at broyta Trygdarráðið, enn í hvussu so er. Gongur tó inn fyri at taka av landbúnaðarstuðulin. Lula hevði vóna at fingið sess í nýggja Trygdarráðnum, men hartar annars ríkaru londini fyri ikki at arbeiða nóg mikið við fátækraspurninginum