týsdagur 20. september 2005síða 6

6 Nr. 178 - 20. september 2005 – Tað er ikki uttan orsøk, at spurningur settur við um løg- maður hevur brotið stýrisskipanarlógina. Men hann eigur í mesta lagi at at fáa eina átalu, sigur Bjørn á Heygum, sum var við til at gera stýrisskipanarlógina ÍSLANDSSÁTTMÁLIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað er væl skiljandi, at spurningurin verður reistur um løgmaður hevur brotið stýrisskipanarlógina. Tað heldur Bjørn á Heyg- um, løgfrøðingur, var við til at gera stýrisskipanarlóg- ina. Men hann er eisini púra vísur í, at tað hevur ikki verið við beráddum huga. Tí heldur hann eisini, at tað er heilt burturvið at krevja at løgmaður skal fara frá. – So álvarsligt er eitt møguligt brot á stýrisskip- anina als ikki. Hann heldur tí, at løg- maður kann í mesta lagi fáa eina átalu. Umsitingin ósamd Eftir stýrisskipanarlógin skulu allir týðandi millum- tjóðasáttmálar góðkennast av Føroya Løgtingi. – So er tað sjálvandi ein tulkingarspurningur um hetta er ein týðandi sátt- máli, sigur Bjørn á Heyg- um. Sjálvur heldur hann, at ein sáttmáli, sum setir full- komnan fríhandil í gildi ímillum tvey lond, má sig- ast at vera ein týðandi sátt- máli. Men síðani hendir tað, at løgmaður setir tann partin av sáttmálanum í gildi beinanvegin, sum gevur fríhandil fyri vørur ímillum Ísland og Føroyar. – Tað er í sær sjálvum ein ásannan av, at talan er um ein týðandi sáttmála, sum skal fyri løgtingið, tí annars hevði løgmaður uttan iva sett allan sáttmálan í gildi beinanvegin. – Men við hesm metir løg- maður sostatt eisini, at spurningurin um tollfrælsi er so lítið týðandi, at hann kann setast í gildi uttanum løgtingið. Løgfrøðingurin heldur, at tað er eyðsæð ein tulkingar- spurningur. Kortini heldur hann, at tað er váðaverk at pilka ein sáttmála sundur, tí eftir hansara tykki eigur hann at verða mettur sum ein eind. Og hvat hendir um løg- tingið vrakar sáttmálan, spyr Bjørn á Heygum. Hann heldur, at so hevur løgmaður fingið ein heilt álvarsligan trupulleika við tað, at hann hevur sett ein part av honum í gildi. – Tað er vágaverk av løgmanni at seta ein part av fríhandilsavtaluni í gildi beinanvegin, tí hendir tað, at løgtingið vrakar avtaluna, fær hann ein veldugan trupulleika, heldur Bjørn á Heygum, sum var við til at gera stýrisskipanina Løgtingsskrivstovan heldur, at avtala um fult tollfrælsi millum Føroyar og Ísland er í stríð við stýrisskipan- arlógina. Andstøðu- tingmaður ætlar sær víðari við málinum og mælir til at seta ein kanningarstjóra. Løgmaður heldur seg einki skeivt hava gjørt POLITIKKUR Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Fyrsta frælsið í fríhandils- sáttmálanum millum Før- oyar og Ísland skapar nú trupulleikar hjá løgmanni. Umsitingin í løgtinginum heldur, at heimildirnar neyvan vóru í lagi, tá ið løgmaður gjørdi eina avtalu við íslendingar um toll- frælsið millum Føroyar og Ísland uttan at løgtingið góðkendi hesa avtalu. Andstøðutingmaður heldur, at talan er um eitt álvarsmál, og hann ætlar sær víðari við málinum fyri at fáa tað betur lýst. Løgmaður heldur hin- vegin, at hann hevur einki skeivt gjørt, og at hann kundi gera avtaluna við íslendingar uttan at løgtingið góðkendi hesa avtalu, tí neyðugt var ikki við lógarbroytingum. Tvær avtalur Síðsta dagin í august settu Jóannes Eidesgaard, løg- maður, og Dávið Oddson, íslendskur uttanríkisráð- harri, sínar undirskriftir á ein sáttmála millum Føroy- ar og Ísland. Sáttmálin skal gera Før- oyar og Ísland til eitt bú- skaparøki, og sáttmálin er tann mest víðfevndi, sum føroyingar nakrantíð hava gjørt við eitt annað land. Frameftir skulu vørur, tænastur, kapitalur og fólk hava frítt at ferðast millum Føroyar og Ísland, og við sáttmálanum kunnu før- oyskar fyritøkur uttan trup- ulleikar seta seg niður í Íslandi og øvugt. Longu tveir dagar seinni – tann 2. september – varð ein partur av fríhandilssátt- málanum millum føroy- ingar og íslendingar settur í gildi, tá ið Jóannes Eides- gaard og Dávið Oddson skrivaðu undir eina nýggja avtalu, sum setti tað fyrsta frælsið í gildi beinanvegin. Hetta var tollfrælsi fyri vørur, sum ferðast land- anna millum, og meðan bíðað verður eftir, at frí- handilssáttmálin verður settur í gildi allur, sum hann er, verður avtalan um tollfrælsi galdandi. Kannaði heimildirnar Uttanlandsnevndin hjá løg- tinginum var við í arbeiðn- um at fyrireika høvuðssátt- málan við íslendingar, og nevndin viðmælti sáttmál- an, sum løgmaður og íslendski uttanríkisráðharr- in skrivaðu undir tann 31. august. Men avtalan, sum varð gjørd tann 2. september, var ongantíð viðgjørd í uttan- landsnevndini, og tað er hon, sum nú er blivin mið- depil í einum nýggjum politiskum stríði. Johan Dahl, sum er for- maður í uttanlandsnevnd- ini, spurdi løgmann um heimildarnar fyri at seta tollavtaluna í gildi, og tann 8. september fekk hann svar frá løgmansskrivstov- uni, sum grundgav fyri heimildunum at gera av- taluna. Formaðurin í uttanlands- nevndini bæð umsitingina í løgtinginum gera viðmerk- ingar til skrivið frá løg- mansskrivstovuni, og tá ið svarið kom frá Kristinu Samuelsen, skrivara hjá uttanlandsnevndini, varð eldur settur í fjúsið. Ivasamar heimildir Umsitingin hjá løgtingin- um pettar skrivið frá løg- mansskrivstovuni sundur og ger viðmerkingar til 13 viðurskifti í skrivinum. Í viðmerkingunum verður stórt spurnartekin sett við heimildirnar at gera tolla- vtalu við íslendingar, uttan at málið hevur verið fyri í løgtinginum. Løgtingsskrivstovan hel- dur, at løgmaður fyri tað Tollfrælsi setti eld – Eg síggi ongar trupulleikar við, at løgmaður skrivaði undir tollavtaluna við íslendingar, sigur Anfinn Kalls- berg, fyrrverandi løgmaður og limur í uttanlandsnevnd- ini, sum stuðlar av- gerðini hjá løgmanni POLITIKKUR Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo – Tað ber til at vera so formalistiskur, at einki hendir nakrantíð. Tað sigur Anfinn Kallsberg, fyrrverandi løgmaður og limur í uttanlandsnevndini hjá løgtinginum, um toll- avtalvuna, sum løgmaður gjørdi við íslendingar. – Ein samd uttanlands- nevnd tekur undir við sáttmálanum við íslend- ingar, og tollavtalan byggir á hendan sátt- mála. Eg síggi viðgerð- ina í uttanlandsnevndina sum eitt blástempul av sáttmálanum, og tí síggi eg ongar trupulleikar við at seta ein part av sátt- málanum í gildi beinan- vegin, sigur Anfinn Kallsberg. Hann sigur, at løg- maður ringdi til hansara, áðrenn hann skrivaði undir tollavtaluna við íslendigar, og Anfinn Kallsberg tók undir við, at avtalan varð undir- skrivað beinanvegin. – Tað er upp á tíðina, at hesin sáttmálin fæst at virka, sigur hann Anfinn Kallsberg heldur lítið um, at toll- avtalan nú er blivið eitt heitt politiskt mál. – Eg haldi, at ting- menn skuldu heldur brúkt tíðina til okkurt annað enn sovorðið tvætl, sigur fyrrverandi løgmaður. Fyrrverandi løgmaður sær ongar trupulleikar Síðst í august skrivaðu Jóannes Eidesgaard, løgmaður, og Dávið Oddson, íslendskur uttanríkisráðharri, undir Føroyar og Ísland til eitt búskaparøki. Tveir dagar seinni skrivaðu teir undir eina avtalu um tollfrælsi, og miðdepil í einum nýggjum politiskum stríði Løgmaður eigur í mesta lagi at fáa e