týsdagur 20. september 2005síða 7

Nr. 178 - 20. september 2005 7 fyrsta ikki hevur ráðført seg við uttanlandsnevndina um tollavtaluna, og fyri tað næsta kann uttanlands- nevndin ikki taka støðu vegna løgtingið, tá ið av- talur eru tengdar at luttøk- uni hjá løgtinginum ella eru av týdningarmiklar. Sambært stýrisskipanar- lógini skulu allar týðandi millumtjóðaavtalur góð- kennast av løgtinginum, áðrenn tær verða settar í gildi. Um lógarbroytingar eru tengdar at avtaluni, skal løgtingið verða við, og tað sama er galdandi um avtal- an verður mett at vera týdn- ingarmikil. – Metingin av, um ein sáttmáli er týdningarmikil í s t ý r i s s k i p a n a r l i g u m týdningi, liggur í fyrstu syftu hjá løgmanni og í síðsta enda í løgtinginum, skrivar Kristina Samuelsen, nevndarskrivari, í sínum viðmerkingum. Mælir til kanningarstjóra Løgmaður metti ikki, at talan var um eina so týdningarmikla avtalu, at hon skuldi leggjast fyri løgtingið at verða góðkend, áðrenn hon kundi koma í gildi. Harafturat heldur løgmaður heldur ikki, at neyðugt er við lógarbroyt- ingum. Løgmaður spurdi Toll- og Skattstovuna um hetta, og svarið frá Toll og Skatt var, at tað er ikki neyðugt við lógarbroytingum fyri at seta tollavtaluna í gildi. Løgtingsskrivstovan hel- dur hinvegin, at tað er sera ivasamt, um landsstýris- maðurin í fíggjarmálum hevur heimild at gera fyriskipan um at taka av tollin á til dømis mjólk, ið verður innflutt til Føroya úr Íslandi, fyrr enn sáttmálin um frælsa flyting av vørum er lagdur fyri og góðkendur av løgtinginum. Hergeir Nielsen, løg- tingsmaður fyri Tjóðveld- isflokkin, heldur, at talan er um álvarsligt mál, og hann segði í gjár við Útvarpið, at hann ætlar sær víðari við málinum. Hergeir Nielsen helt, at frægasta loysnin var at seta ein kanningarstjóra at kanna heimildirnar hjá løg- manni. Fyri at løgtingsfor- maðurin skal seta ein kann- ingarstjóra skal ein áheitan koma frá tveimum fimta- partum av løgtingslimun- um. Bjørn á Heygum heldur ikki, at tað kundi gingið hampiliga skjótt hjá løg- manni at lagt málið fyri tingið og tryggja sær tings- ins góðkenning. – So hevði løgmaður loyst allar trupulleikar og hevði tryggjað seg ímóti mistøkum. At pilka ein sáttmála sundur, soleiðis, sum løgmaður hevur gjørt í hesum føri, er eitt ógvuliga vandamikil leið at koma inn á. – Tað hevði verið rættari av løgmanni at handfarið málið soleiðis, at tað ikki bar til at sáa iva um manna- gongdina. Neyðugt við greiðum mannagongdum Bjørn á Heygum vísur á, at hetta málið vísir, at ósemja er ímillum umsitinginia hjá løgmanni, sum tilkar málið so, at hann hevur heimild- ina og so umsitingina hjá uttanlandsnevndini, sum setir spurnartekin við tað. – Tað rættast hevði kanska verið at lagt málið fyri landsstýrismálanevnd- ina, sum so kundi komið til eina niðurstøðu. Í øllum førum heldur Bjørn á Heygum avgjørt ikki at eitt møguligt mistak er so stórt, at tað eigur at fáa avleiðingar fyri løg- mann. – Hetta er framvegis ein tulkingarspurningur og vit kunnu vera rættiliga vís í, at tað er ikki við beráddum huga, at løgmaður kanska hevur sett stýrisskipanina til viks, so linnandi um- støður eru eisini í málinum. Tí kann tað í mesta lagi enda við eini átalu. Hinvegin heldur løgfrøð- ingurin at tað hevur sera stóran týdning, at stýris- skipanin verður hildin. Tí heldur hann, avgjørt, at løgtingið eigur at taka málið upp og gera greiðar mannagongdir fyri, hvussu slík mál skulu avgreiðast. – Onki samfelag kann liva við, at ivi í heilum verður skal vera sáddur um, antin stýrisskipanin er brot- in ella ikki og tí eiga greið- ar mannagongdir at verða gjørdar, heldur Bjørn á Heygum. d í fjúsið Hjá mær er málið avgreitt og nú stend- ur tað til løgtingið at gera av, hvørja lagnu tað skal fáa, sigur formaðurin í uttan- landsnevndini ÍSLANDSSÁTTMÁLIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eg geri ikki meiri við málið. Skal meiri gerast við tað, má løgtingið gera tað. Johan Dahl, formaður í uttanlandsnevndini, sigur, at hjá honum er spurning- urin um heimildirnar hjá løgmanni í sambandi við íslandssáttmálan, avgreitt. – Vit hava gjørt okkara so nú stendur tað til løgtingið at gera av, um nakað meiri skal henda i málinum, sigur hann. Hann heldur annars, at løgmaður eigur at leggja íslandssáttmálan fyri løg- tingið, so at tingið kann viðgera hann. – So er málið avgreitt og meiri havi eg ikki at siga um hann. – Eg havi gjørt tað, sum formaðurin í uttanlands- nevndini eigur at gera og tað er at fáa tað lýst. – Nú hava løgtingslimir so fingið úrslitið og so stendur tað til teir, um meiri skal gerast við tað. Kortini ásannar hann at hann veit ikki, hvat sátt- málin frá 2. september um tollfrælsi fyri vørur, skuldi til, tí tað er eisini umfatað av tí fyrra sáttmálanum og løgmaður eigur at leggja hann fyri tingið og at fáa málið avgreitt, sigur Johan Dahl. Liggur í hondunum á løgtinginum Løgtingslimir hava fingið eina lýsing av málinum og hjá mær er málið avgreitt, sigur Johan Dahl r ein viðfevndan sáttmála, sum skulu gera tað er hendan avtalan, sum nú er blivin Stýrisskipanarlógin § 52. Landsstýrið hevur málsræði í førum, sum heimastýrinum er heimilað at tingast við og gera avtalur við onnur lond. Stk. 2. Uttan samtykki løgtingsins kann landsstýrið tó ikki gera avtalur, sum krevja luttøku løgtingsins fyri at verða útintar, ella sum annars eru týdningarmiklar. Stk. 3. Samstundis sum slík avtala verður løgd fyri løgtingið til góðkenningar, boðar landsstýrið frá, hvørjar løgtingslógir og hvørji ríkislógartilmæli, neyðug eru, til tess at millumlandasáttmálin kann verða útintur. eina átalu