mikudagur 21. september 2005síða 18

18 Nr. 179 - 21. september 2005 Tunglyndi valdar í okkara fiskivinnu Seinnapartin sein- asta fríggjadag skipaði Farec fyri ráðstevnu í út- varpshøllini um oljuprísir undir heitinum, "Olju- prísir – enn ein av- bjóðing" SEMINAR Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað vóru búskaparfrøð- ingarnir, Óli Samró, sum stendur aftanfyri Farec, Teitur Poulsen, sum starvast hjá Faroe Petrol- eum og Magni Laksafoss, sum starvast við Fróð- skaparsetur Føroya, ið viðgjørdu spurningin, hvussu oljuprísirnir kunnu ávirka fiskivinn- una og føroyska búskapin komandi árini. Uppgávan hjá Teiti var at meta um útlitini fyri oljuprísunum í komandi tíðum og helt fyri, at sam- felagið noyðist at laga seg eftir einum høgum olju- kostnaði í framtíðini. Í síni viðgerð lýsti hann útboð, eftirspurning og møguleikarnar at finna nýggjar keldur. Óli Samró kom við sín- um metingum um, hvussu oljuprísirnir fara at ávirka raksturin hjá føroyska fiskiskipaflot- anum tey næstu árini, og við grundarlagi í dátu- grunninum, "Nemo" og roknskapartølum fyri før- oyska fiskiflotan gjørdi hann sínar metingar um úrslitini hjá ymisku veiðibólkunum. Magni Laksafoss, sum í løtuni granskar sam- bandið millum oljuprísir og føroyskan búskap, metti um, hvussu olju- prísurin kemur at ávirka føroyska búskapin. Eftir framløgurnar, hevði Hákun Djurhuus, stjóri á Shell, eina stutta frágreiðing um olju og oljuprísir, og síðan var orðaskifti við Hákuni Djurhuus, Bergi Poulsen, stjóra á Havsbrún og teimum, sum høvdu havt framløgurnar, við pall- borðið. Orðstýrari á fundinum var Jóhan Mortensen, út- varpsmaður. Lítil tillaging Farec, sum skipaði fyri seminarinum, metir, at Føroyar ikki hava lagað seg eftir broyttu umstøð- unum í heimssamfelag- num. - Livistøðið er á veg at lækka munandi, kanska niður í eina helvt av tí í Íslandi og Danmark um fá ár. Farec vísir á, at búskap- arfrøðingar í nógv ár hava tosað um "tillagingar, men lítlar og ongar tillag- ingar eru hendar í nógv ár. - Tey, sum ikki virka í vinnuni, síggja ongar til- lagingar. Tey spyrja, hvar alternativini eru, og hví tey lærdu fólkini ongar tillaging fremja. Farec heldur, at tung- lyndi er yvir fiskivinnuni. Nýggj seminarrøð Í vetur fer Farec undir eina nýggja seminarrøð, har spurningurin um til- laging verður viðgjørdur. Heitið á røðini verður: "Tillaging til heimssam- felagið - eitt gandaorð ella ein trongdur veru- leiki". - Løgmaður hevur sett eina 2015-ætlan út í kortið, har málið er, at Føroyar skulu í fremstu røð. Farec fer at varpa ljós á ávirkanina, sum globali- seringin og broytingarnar í altjóða búskapinum hava á Føroyar. - Hetta er ein stór av- bjóðing, metir Farec. Millum tey evni, sum verða viðgjørd á seminar- unum í vetur, eru hesi: • Hvat og hvørjum liva vit av nú – og hvørjum skulu vit liva av í framtíðini? • Er fiskivinnan liðug? • Hvussu fyribyrgja vit, at livistøðið í Føroyum verður helvtina av tí, tað er í Íslandi og Dan- mark? • Er nakar møguleiki uttan fyri ES – og er EFTA loysnin? • Hava fakfeløg ov stóra makt í mun til politik- arar og vinnulívsfólk? • Kann tann breiðkandi gjógvin millum samfe- lagsbólkar steðgast? • Koma útlendingar at eiga enn meira av før- oyskari vinnu? • Hví hava føroysk virkir lítið og einki virksemið uttanfyri landoddar- nar? - Nei, eg haldi so av- gjørt ikki, at tað bert er vinnan, sum eigur avbjóðingina við øktu oljuprísunum. Gongdin fer eisini at hava ávirkan á rakst- urin av almennum stovnum, bæði við dýrkandi olju og væntandi hægri el- prísum sum frá líður OLJA OG ÁVIRKAN Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Magni Laksafoss, búskap- arfrøðingur, viðgjørdi í síni framløgu fyrst avleiðing- arnar uttanlands av høgu oljuprísunum og nevndi, at inflatiónin í USA er við at veksa, at keypiorkan mink- ar og soleiðis eisini sølan, samstundis sum búskapar- vøksturin minkar. Hann nevndi eisini, at flogfeløg í USA eru farin í gjaldssteðg av hækkandi oljulprísunum. Men tað eru eisini posi- tivar avleiðingar av støðuni, og í hesum sambandi nevndi búskaparfrøðing- urin, at stórar bíleggingar eru av eitt nú vindmyllum. - Í Danmark siga tey, at høgir oljuprísir "ryster ikke supersund økonomi", legði hann aftrat. Um avleiðingarnar av høgu oljuprísunum í Før- oyum, segði búskaparfrøð- ingurin, at eitt vanligt Tað var Farec við Óla Samró, sum skipaði fyri seminarin- um í útvarpshøllini fríggjadagin. – Livistøðið í Føroyum er á veg at lækka munandi – kanska niður í eina helvt av livistøðinum í eitt nú Íslandi og Danmark Mynd: Vilmund Jacobsen Øktu oljuprísirn til vinnuna – me Í vetur fer Farec undir eina nýggja seminarrøð, har spurningurin um til-laging verður viðgjørdur. Heitið á røðini verður: "Tillaging til heimssamfelagið - eitt gandaorð ella ein trongdur veruleiki" Mynd: Jens Kristian Vang