hósdagur 22. september 2005síða 6

6 Nr. 180 - 22. september 2005 El&tele eisini við bíligum breiðbandi BREIÐBAND - Sum ein liður í okkara støðugu stremban eftir at veita kappingarførar tæn- astur á øllum teimum økj- um, el&tele veitir tænastur á. (el-tele og internet), eru vit nú komnir við nýggjum breiðbandstilboðum til privatkundarnar, sigur Ras- mus Magnussen, stjóri í el&tele í tíðindaskrivi. - Vit hava lagt dent á at hava teir bestu prísinar til tey, sum hava eina skyn- sama internetnýtslu, sigur hann. Í internetpakkunum frá el&tele eru stórar mongdir av fríari ferðslu, og so verð- ur tað ókeypis hjá teimum størru pakkunum at verða á netinum frá leygardegi kl 14 til mánamorgun kl 06. Tann minsti pakkin kost- ar 195 kr um mánaðin við 275 MB fríari ferðslu og tann størsti kostar 575 kr við 5000 MB fríari ferðslu. Nærri fæst at vita á www.eltele.fo - Breiðbandstænastan hjá el&tele eitur ET-Net, og veita vit tænastur í Tórs- havn og pørtum av Skála- fjørðinum, sigur Rasmus- sen. Fyrilestur um giktsjúkur Í vetur hevur Giktafelag Føroyatvey tiltøk á skránni. Tann 22. september kl 19 verður skipað fyri einum fyrilestri við danska ser- læknanum Karsten As- mussen. Fyrilesturin verður í MBF húsinum á Ìs- landsvegi 10c. Hann fer at greiða frá ymsum gikt- sjúkum og viðgerðarhætt- um. Felagið vónar, at nógv- ir limir møta til hetta tiltak. Tað næsta verður árligi vikuskiftistúrurin hjá fe- lagnum. Vikuskiftið 15. og 16 oktober verður skipað fyri árliga túrinum, har limir í Giktafelagnum møt- ast til gamans og álvara. Vikuskiftið byrjar leygar- dagin 15. oktober kl. 11, tá øll møta á Gjáargarði. À skránni henda dagin eru smáir fyrilestrar um al- ternativa viðgerð, og um viðgerðarmøguleikan í Føroyum. Um kvøldið verður døgurði, undirhald og felagssangur. Sunnudagin 16. oktober verður Turkalands túrurin umrøddur og eftirmettur. Limir í Giktafelagnum gjørdu á páskum ein túr saman til Turkalands, har tey keyptu sær eitt við- gerðaruppihald á kenda viðgerðarstaðnum Balcova. Hetta høvið er gott at eftirmeta um nyttuna av viðgerðini, og um hetta skal endurtakast aftur eina aðru ferð. Fríggjakvøldið skipar felagið »Náttarravn- arnir í Tórshavnar Kommunu« fyri fundi í læraraskúlahøllini undir heitinum »Eg vil liva lívið«. Enda- málið við fundinum er at fáa orðaskifti í lag um ungdóm og rúsevni UNGDÓMUR OG RÚSEVNI Við á fundinum verður m.a. Lene Risberg, fyrrverandi rúsevnamisnýtari úr Dan- mark. Hon greiðir frá egn- um royndum sum rúsevna- misnýtari, og hvørjar av- leiðingar tað hevur havt fyri hana – eitt nú tað, at hon ikki kann fáa børn. Tey ungu vilja út at liva lívið. Er nakað nýtt ella skeivt í tí? Nei, sjálvandi ikki. So- leiðis hevur tað altíð verið. Tey ungu hava áræði. Tey vilja slíta seg leys, gera sínar egnu royndir, royna alt, flyta mørk. Tey seta seg ikki niður at grunda um, hvøjar avleiðingar hetta ella hatta møguliga kann hava. Soleiðis hevur ungdóm- urin altíð verið, og soleiðis eigur tað at vera. Vit »gomlu« hava kanska lyndi til at stúra ov nógv. Vit hoyra, at nú er nógv ecstasy og onnur rúsevna- sløg í landinum ... at ung heilt niður í 12 ára aldur ganga og mala full úti um náttina ... at so gott sum hvørja ferð dansur er fyri tey ungu, má eitt ella fleiri koyrast á sjúkrahús til útpumpingar. Er tað løgið, at nógv for- eldur eru rødd? Vit vilja hava okkara ungu livandi heimaftur, tá tey hava verið úti. Hvat skulu ella kunnu vit gera? Summi lata bara eyguni væl aftur og krossa bara fingrar fyri at einki skal henda, og tað kann jú held- ur ikki vera rætt. Nei, vit skulu hava eyg- uni opin og fylgja við í, hvussu tey ungu hava tað, og saman skulu vit royna at gera umhvørvið trygt. Fríggjakvøldið 23 sept kl. 19.00 skipar felagið »Náttarravnarnir í Tórs- havnar Kommunu« fyri áhugaverdum fundi í lær- araskúlahøllini undir heit- inum »Eg vil liva lívið«. Endamálið við fundinum er at fáa orðaskifti í lag um ungdóm og rúsevni. Við á fundinum verður millum onnur Lene Ris- berg, fyrrverðandi rúsevna- misnýtari úr Danmark, sum er ein royndur fyrilestra- haldari. Hon greiðir frá egnum royndum sum rús- evnamisnýtari, og hvørjar avleiðingar tað hevur havt fyri hana. Millum annað at hon ikki kann fáa børn. Luttakandi á fundinum eru: Umboð fyri Tórshavnar Kommunu Erik Thorsted stjóri fyri náttarravna landssekretari- atinum í Danmark Lene Risberg (Stuðlað av Føroya Sparikassa) fyrr- verandi rúsevnamisnýtari www.risberg.dk Umboð fyri Løgregluna Hans P. Strøm Lands- stýrismaður í almanna og heilsumálum Sjálvandi skulu tey ungu út at royna flogið. Men vit skulu royna at tryggja, at tey koma heimaftur. Klókari, sterkari, meira ment og búgvin og fyrst og fremst livandi. Hevur hetta tín áhuga og/ella hevur tú okkurt gott hugskot, so hittast vit í Læraraskúlahøllini 23 sept. Kl. 19.00. Líka so lítið, sum læknarnir vita um evnið ecstasy otg tað, sum verður latið í tað lika so lítiið vita teir, hvørjar skaðar, tað elvir til í heilanum og restina av kroppin- um, sigur Lene Ris- berg, fyrrverandi ecstasy-misnýtari MISNÝTSLA – Summarið 2000 varð eg spurd, um eg vildi halda fyrilestrar um ecstasy og onnur líka skaðaelvandi evni við støði í mínum egnu royndum, og tað játt- aði eg, sigur Lene Risbjerg, fyrrverandi evnismisnýtari. Fimm ár eru nú liðin, og áhoyrararnir hava nú verið meir enn 150.000 ung fólk, foreldur, og ikki minst folk, sum dagliga arbeiða mill- um ung. – Eg fortelji um mínar upplivingar í og aftan á ecstasymisnýtluna, mínar fyrstu upplivingar við evn- unum, og teir næstu 12 mánaðirnar, meðan eg so við og við gjørdist verri og verri fyri, uttan at eg visti hví, til eg brádliga ein dag- in stóð á 16. hædd og ætlaði at gera enda á mær... Og so alla søguna um, hvussu misnýtslan ógvus- liga broytti tey næstu 10 árini av lívi mínum - og framhaldandi fer at merkja restina av lívinum. Tí líka so lítið læknarnir vita um evnið ecstasy og tað, sum verður latið í tað, líka so lítið vita teir, hvørjar skað- ar, tað elvir til í heilanum og restini av kroppinum, sigur Lene Risberg. Meira fæst at vita um hana og misnýtsluna á www.risberg.dk Kaj Klein hevur givið út fløgu við føroysk- um slagarum, sum hann hevur sett út av nýggjum. Úrslitið er einastandandi FLØGUUMMÆLI Meinhard Jensen Síðan Tutl góvust við plátu- handlinum, hevur saknur verið í einum handli við tónleikaligum gullgrevstri, far from the madding crowd. Men handlarnir, sum eru, hava altíð okkurt forvitnisligt. Tað var, með- an eg vitaði, hvat tey hava av etniskum tónleiki hjá HCW Tórgarð, at eg bara hálgvum gav mær far um tann góða tónleikin, tey høvdu frá. Eftir eini fimm løg, vaknaði eg úr svøvni. So gott føroyskt hevði eg ikki hoyrt leingi. Tey for- taldu mær, at tað var Kaj Klein, sum sang. Fløgan æt "Hálvt frá hálsi" og vísti seg at vera spildurnýggj. Mangur tónleikaáhug- aður í Føroyum man javnan spyrja, hvat gerast kann við tónleikastøðuna hjá Út- varpi Føroya og fjølmiðlum annars. Fløgan hjá Kaj Klein minnir okkum á, at í smala høvuðsrákinum rek- ast stórir sangir, tey bestu løgini, meistaraverkini í føroyskum tónleiki. Men tað er langt ímillum, at tað rínir við. Sangirnir hava brúk fyri nýggjum klangi, upptøkum, kenslum, tank- um, upplivingum, søgum og øllum tí nýggja, sum kann bjarga einum sangi frá deyðanum. Og tað hevur Kaj Klein gjørt. Ikki púra einsamall- ur, tí hann hevur fólk aftur- at sær, men tað er hansara fløga. Hann hevði tó ikki maktað uppgávuna uttan tónleikarar, sum vita, hvat teir gera. Tað gera hesir. Og teir svinga, og tað ljóðar væl. Ljóðblandið er lýta- leyst. "Tú og eg á ástartingi," "Eg siti so eina," "Ras- mus," "Eitt sunnukvøld í plantasjuni" og "Gullkálva- valsurin" eita sangirnir m.a. Útsetingarnar eru í slekt. Okkurt er meira rokk, annað meira blues. Tón- leikurin er eitt slag av norðurlendskum vísutón- leiki. Ljóðførini eru trummur, bass, gittar og hammond umframt mando- lin, saxofon og trompet á onkrum løgum, og so eru góðar bakgrundsrøddir. Sangurin hjá Kaj Klein er skyldur við Leonard Cohen og Nick Cave og serliga Tom Waits. Tað er tó ikki herm og riggar væl. Tað kann vera freistandi at hugsa sær ein bodegadám í løgunum, men tað haldi eg ikki er rætt. Tað rætta er at síggja støðuna, sum sang- urin lýsir. Tá kann sangurin fáa ein nýggjan høvuðs- persón, sum vit ikki eru von við. Tað er ikki Kaj Klein sjálvur, haldi eg, men tann syngjandi menskan, sum "reið sær avstað til Texas bý." Hann er tann, sum "aftan fyri tey lá eitt sunnukvøld í plantasjuni." Sangirnir fáa spildurnýggj- ar dimensjónir, tí tað fják- uta kann gerast óhugnaligt, meðan tað lættsinta kann gerast sera álvarsamt. Ironiin í "So langt eg kann minnast" fær eisini annað ljóð. Tað ljóðar ikki bara sum spei. Sangurin er um Satan, sum fór út úr hjartanum, tá Mammon flutti inn. Hann er ein parodi av einum sálmi, men tað er ikki gott at vita, hvør adressan er í dag. Hon kann vera tey, sum sungu hendan sangin fyri tretivu árum síðan. Hvussu er og ikki, so verður hesin sangurin, sum summi fara at leypa um, tí hann hevur ikki tann friðin yvir sær, sum hinir hava. "Rasmus" er tað lagið, sum minst hendir við, meðan "Eg siti so eina" gerst ein heilt onnur søga. Hvussu er hesin endaður í Texas? Er hetta ein dráps- vísa ella er longsulin púra reinur? Sama kann sigast um "Eitt sunnukvøld í plantasjuni." Hvat ger ein maður við sovorðnari rødd í plantasjuni sunnukvøld? Ætlanin við fløguni man vera at gera góðar upptøkur av góðum sangum. Øll løgini eru landaplágur, og tað er eitt genialt konsept. Onki hevur so nógv brúk fyri einum avsmurningi sum ein landaplága. Og onki er so býtt sum at skriva egin løg, tá so nógv onnur løg hava so nógv betur uppiborið at verða spæld. Tónleikararnir eru danir fyri tað mesta, eftir nøvn- unum at døma. Tað er gott, tí at roknast kann við, at teir kenna ikki so væl upp- runaupptøkurnar. Úrslitið er ein fløga, sum verður ring at taka. – Eg vil liva lívið Lene misnýtti ecstasy Besta fløga í ár: Kaj Klein Lene Risberg, fyrrverandi rúsevnamisnýtari úr Dan- mark, greiðir frá egnum royndum sum rúsevnamis- nýtari