fríggjadagur 23. september 2005síða 16

16 Nr. 181 - 23. september 2005 Tað er meira sannlíkt at tú fært eitt gott lív, um tú fært tær eina hægri útbúgving segði danska lestrar guru’in Jakob Lange á kunningarfundi í Miðlahúsinum í Vágsbotni mána- kvøldið ÚTBÚGVING Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Nógv fólk var møtt upp í Miðlahúsinum í Vágsbotni, tá Altjóða Skrivstovan mánakvøldið helt kunning- arfund um útbúgvingar- møguleikar í Danmark og USA. Holger Arnbjerg samskipari av tiltakinum sigur, at bæði Altjóða Skrivstovan og tey sum hildu framløgu vóru sera væl nøgd við tiltakið Fundurin var ein av fýra kunningarfundum, sum vórðu hildnir mánadagin og týsdagin. Hinir tríggir fundirnir vórðu hildnir á stóru miðnámsskúlunum. Á fundinum á Miðlahúsin- um var sostatt eisini møgu- leiki hjá teimum, sum ikki eru á miðnámsútbúgving í løtuni at luttakað. Á fundinum vóru fram løgur við Jakob Lange, lestrarstjóra á Københavns Universitet og leiðara á samskipaðu tilmeldingini til danskar lestrarstovnar, av Hedvig Thomsen úr Danmark-Amerika Fondet/ Fulbright Kommissionen, Malan Ludvíg fyri MFS, Jógvan Mørkøre fyri Søgu- og Samfelagsdeildina á Fróðskaparsetrinum, Bjarki Meitel, ið hevur lisið tón- leik á Berklee College of Music í Boston USA og Maggie Marr frá Shetland College. Lestur er eitt fulltíðarstarv Jakob Lange legði fyri, og greiddi frá um hvør mannagongdin er, tá man søkir inn á skúla í Dan- mark. Hann heitti á fólk um at kanna tingini væl, lesa eitt sindur um útbúgving- ina, soleiðis at man ikki gavst aftur beinanvegin. Hann segði eisini, at man skuldi gera sær greitt, at tað at lesa er eitt fulltíðarstarv. Skal man fáa nóg nógv burtur úr, so er ikki ráðiligt at arbeiða við síðuna av, í øllum førum ikki fyrstu tíðina. Tá man so fær sær eitt starv við síðuna av, skal hetta helst vera eitt starv, ið er viðkomandi fyri lesturin. Hetta gevur samstundis arbeiðsroyndir, og betrar møguleikarnar fyri at fáa eitt starv aftan á loknan lestur. Lange tosaði somuleiðis um týdningin av at luttaka í lestrarumhvørvinum.Tað er týðandi at fáa sær nakrar lestrarvinir, ið man kann gera skúlating saman við, og annars bara tosa við um tey ivamál, ið stinga seg upp. Tær nýtist ikki at brenna fyri tí Malan Ludvíg, ið lesur pedaogik á Universitetinum í Keypmannahavn umboð- aði MFS, og hon tosaði um tað at fara frá miðnámsút- búgving til hægri lestur. Hon segði, at hon hevði nýtt sabbatárini, at fáa sær nakrar royndir innan ym- iskt øki. Hon var á háskúla og hevði ymisk størv, sum hjálptu henni at velja lestur. Jakob Lange segði, at eitt sabbat ár er fínt, tvey eru ok, men so er um at koma í gongd aftur. Tí eldri man gerst truplari er at læra, og longri tíð man er burturi úr útbúgvingarskipanini, meira gloymir man. Hann helt ikki, at tað er neyðugt, at man brennir fullkomiliga fyri útbúgv- ingini, áðrenn man velur hana. Tað kann koma, tá man var farin í gongd. Týdningarmkið er at koma í gongd. Tí við eini útbúgv- ing veksur sambært Lange møguleikin fyri einum góð- um lívi. Upptøkan er ein samráðing Hedvig Thomsen úr Dan- mark-Amerika Fondet/ Ful- bright Kommissionen og Bjarki Meitel BA í tónleiki av Berklee College of Music í Boston tosaðu um útbúgvingar í USA. Nógv varð tosað um munirnir í útbúgvingarskipanunum í USA og um okkara leiðir. Eitt nú er upptøkan á hægri skúlar í USA, nakað ið mest líkist samráðing. Tú skalt skriva eitt persónligt umsóknarbræv, fáa við- mælir frá lærarum og onk- untíð fara upp til nakrar upptøkuroyndir. Harum- framt skalt tú vanliga lata nógvar rættuliga persón- ligar upplýsingar. Ein annar munur er, at ein BA útbúgving vanliga tekur fýra ár í USA í mun til trý ár í Evropa. Eisini varð tosa um teir góðu stuðulsmøguleikarnar, ið eru. Bjarki Meitel greiddi frá hvussu væl stuðulin hjálpti, og at hann ikki hevði kunnað tikið útbúgv- ingina, um hann ikki hevði fingið hendan stuðul. At lesa í egnum grannalagi Jógvan Mørkøre greiddi frá um møguleikarnar at lesa samfelagsligan lestur á Fróðskaparsetrinum og vísti á hendan møguleika at fáa sær útbúgving í Føroy- um. Maggie Marr úr Shetland College var í Føroyum og heldur eina framløgu á fundinum um handaligt arbeiðið í Norðurlandahús- inum mikudagin. Hon lut- tók tí eisini á fundinum í Miðlahúsinum, har hon greiddi frá um Hetland sum lestrarland. Hon vísti á góða sjóvegis sambandið millum Føroyar og Hetland, og undraðist á at eingin føroyingur lesur í Hetlandi. Hon umboðaði skapandi útbúgvingarnar á Shetland College, men greiddi frá at tilber at lesa innan nógv onnur øki eisini. M.a. bjóða tey eina fyrireikandi út- búgving til lestur á uni- versitetum í Bretlandi. Her fær tann lesandi neyðugu fakligheitina, innan júst tað økið, ið viðkomandi ætlar sær at lesa. Holger Arnbjerg vísir á, at hann heldur tað verða eitt sindur løgið, at so fáa fólk lesa í londum sum Hetlandi og Íslandi, sum liggja so tætt Føroyum. Tað lesa um- leið líka nógvir føroyingar í Avstralia og New Zealandi sum tað gera í Íslandi, og hetta er hugvekjandi. Nógvir spurningar Tey, ið høvdu lagt fram, býttu seg síðan upp, og til bar at práta við tey, hetta høvið nýttu nógv av teim- um, ið vóru á fundinum og spurnigarnir vóru nógvir og ymiskir. Holger Arnbjerg sigur, at hugurin var nógv størri at spyrja í Miðlahús- inum enn á miðnámsskúl- unum, men heldur hetta vera rættuliga sjálvsagt, tí her er talan um sjálvboðna luttøku. Væl nøgdir fyriskiparar Holger Arnbjerg sigur, at Altjóða skrivstovan er væl nøgd við øll fýra tiltøkini. Tey vóna, at tiltøkini hava sett tankar í gongd í høvd- unum á teimum ungu. Tí tað er ongantíð ov tíðliga, at hugsa um víðari lestur. Hann vísir á at hægri rað- festing av útbúgving er eitt mál sum er uppi í øllum heiminum, og at tað er orsakað av hesum, at man er farin undir at rekruttera ung á hendan hátt. Hann heldur ikki, at ynskini hjá Landstýrinum um at skapa eitt gransking- arumhvørvi eru høvuðs- endamálið við hesum til- taki. Men eingin ivi er um, at fara fleiri undir lestur, so eru sannlíkindi fyri at fleiri føroyingar fáa PHD størri. Høvuðsendamálið er, at fáa fleiri føroyingar at lesa, og at spreiða lesturin út á nógvar útbúgvingar í nógv- um londum. Næsta tiltak av hesum slagi verður í november. Tá verða tað umboð úr Noregi og Bretlandi sum halda framløgur. Útbúgving er lykilin til eitt betri lív Fleiri áhugaverdir fyrilestrarhaldarar vóru á fundinum. Felags fyri tey var, at tey løgdu dent á týdningin av at seta seg væl inn í tingini, tá farið verður undir víðari lesna Mynd: Jens Kr. Vang Holger Arnbjerg, sum var ein av fyriskiparunum, staðfesti, at Altjóða skrivstovan er væl nøgd um framdu kunningartiltøkini Mynd: Jens Kr. Vang Skal útbúgvingin ganga fyri seg í Danmark, Usa ella onkra heilt aðrastaðni? Mynd: Jens Kr. Vang