mikudagur 18. oktober 2000síða 5

8 9 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 200 - 18. oktober 2000 Nr. 200 - 18. oktober 2000 Kunningarskriv frá P/F Fjarhitafelagnum Innleiðing Við tað at ein ávís ónøgd er komin fram frá Fjarhita- nevndini hjá Eigarafeløgun- um um prísirnar, sum liggja til grund fyri fjarhitaveiting- ini hjá P/F Fjarhitafelag- num, vil nevndin koma við hesum viðmerkingum. Uppruni felagsins stavar aftur frá 1987, tá SEV og Tórshavnar Kommuna stovna eitt felag, ið skal taka sær av fjarhitaveiting frá Brennistøðini á Sandvíka- hjalla og Sundsverkinum til Tórshavnar Kommunu. Hetta var gjørt eftir at Orkuráðið líka frá 1980 hevði arbeitt við málinum í sambandi við ætlaðu út- byggingina hjá SEV og seinni við Brennistøðini. Hetta var mett at verða ein umhvørvisvinarlig skip- an og hava ein landbúskap- arligan týdning sum alterna- tiv til at innflyta olju. Tórshavnar Kommuna samtykti, at fyrst og fremst øki uppi í Hoyvíkshaganum skuldi verða knýtt til hesa skipan. Treytin var, at tað ikki samanlagt skuldi verða dýrari hjá brúkarunum enn, um hesir nýttu vanliga olju- fýrskipan. Hetta felag fór á húsa- gang, tí íløgan var ov stór í mun til tey hús, sum vórðu knýtt at skipanini. Felagið bleiv keypt aftur av Tórs- havnar Kommunu og seinni kom SEV eisini uppí. Hend- an meginregla, at samlaða gjaldið hjá fjarhitabrúkar- unum ikki fer upp um kost- naðin at nýta oljufýr, verð- ur framvegis nýtt. Íbindingargjaldið Endamálið við einum íbind- ingargjaldi er, at brúkarin skal gjalda fyri tann partin av samlaðu íløguni av fjar- hitanetinum, sum hevur við fordeilingina út til brúkar- arnar at gera. Við at áseta eitt íbindingargjald, ávikar hetta ikki nýtslugjaldið. Hevði hendan meginregla verið nýtt í sambandi við útbyggingina av fjarhita í Hoyvíkshaganum, hevði íbindingargjaldið verið munandi hægri enn nú. Ístaðin valdi nevndin í upprunaliga felagnum, L/F Hitafelagið, at áseta íbind- ingargjaldið soleiðis, at tað í meðal svaraði til neyðuga íløgu í egið oljufýrt hita- verk, t.e. ketil, oljufýr, tanga, skorstein, pláss í kjallara ella grovkøki og neyðug rør v.m. Ráðgevarar felagsins mettu um kostn- aðin og komu til tað úrslit, at sparingin var umleið 40.000 kr. og mæltu til at íbindingargjaldið skuldi verða 35.000 kr. Hetta helt nevndin vera ov høgt, tá brúkarin eisini skuldi gjalda fyri hitaveksl- aran. Ístaðin varð gjaldið sett niður til kr. 25.000. Prísir broytast bæði á útgerð og til egið orkuverk og til hitavekslarar, men nevndin í P/F Fjarhitafe- lagnum metir, at núverandi íbindingargjald framvegis er á hóskandi støði. Tað verður umhugsað at skipa fyri felags innkeypi av hitavekslarum, soleiðis at møguligur nøgdaravsláttur kann koma kundunum til- góðar. Nýtslugjaldið Nýtslugjaldið fyri fjarhita fylgir gassoljuprísinum. Tá umroknað verður frá gass- oljuprísi pr. litur til málda hitanýtslu í kWh, eru tveir faktorar av týdningi. Tann fyrri er orkuinni- haldið í olju. Upprunaliga varð orkuinnihaldið ásett sambært umrokningartalvu hjá Foreningen for Energi- styring til 9,89 kWh/litur. Kanningar av orkuinnihald- inum í gassoljuni, sum seld verður í Føroyum, hava víst, at orkuinnihaldið er 10,125 kWh/litur ella 2,38% hægri enn áður mett. Hægra talið verður brúkt í umrokning- ini. Seinni faktorurin er, hvussu nógv orka fæst burtur úr einum litri av olju, tá hann verður brendur í einum hitaorkuverki. Sum vituligt er, fer ein partur til spillis sum tap í skipanini. Hesin faktorurin verður vaniga nevndur nyttuvirkni. Fjarhitafelagið hevur nýtt eitt ársnyttuvirkni fyri olju- fýrd ketilanlegg upp á 0,70. Harafturat kemur elút- reiðsla til oljubrennara og viðlíkahald/avskriving av ketilanleggi. Verða oman fyri nevndu viðurskifti tikin við í roknaða ársnyttuvirki fyri 1999, verður hann 0,78 fyri sethús og 0,81 fyri randarhús. Ósemja hevur verið um, hvussu stórt tapið er. Ikki er óhugsandi, at nýmótans hitaverk í dag hava betri nyttuvirkni, men tað kann ikki neyvt og endaligt ásetast. Hetta verð- ur kannað nærri. Semja er við Fjarhita- nevndina um útrokningar- háttin av meðaloljuprísinum á føroyska marknaðinum. Samanumtikið má tó sig- ast, at fjarhitabrúkararnir ikki gjalda ov nógv. Hetta sæst eisini á meðaltølum, sum lýst niðanfyri. Meðaltøl fyri nýtslu- gjald og fast gjald Vit hava, síðan felagið byrj- að at virka, gjørt hagtøl yvir meðalnýtslu fyri teir ym- isku húsabólkarnar. Meðal- tølini eru fyri hús, sum hava verið íbundin fjarhita í eitt ár og meira. Húsini eru bólkað í býlingar har húsini standa, og um tey eru set- hús ella randarhús. Meðaltølini fyri teir ym- isku býlingarnar og húsa- sniðini vóru fyri 1999: Sí talvu I. Oljuprísir Okkara gjald fylgir gass- oljuprísinum hjá P/F Shell. Vit hava frá byrjan fingið gassoljuprísirnar frá P/F Shell sama dag teir eru komnir í gildi. Prísbroyting- arnar eru skrásettar á teldu, soleiðis at meðalprísurin á fjarhita er tøkur fyri alt tíðarskeiðið. Gassoljuprísurin lá frá á heysti 1993 til á heysti 1996 millum 2,70 og 2,90 krón- ur/litur, tá ið hann hækkaði til 3,15 krónur/litur og lá annars um tríggjar krónur/ litur fram til á heysti 1997. Á heysti 1997 tók oljuprís- urin at falla, til hann fram móti jólum 1998 var komin niður á 2,56 krónur/litur. Viðmerkingar: Síðan tá er prísurin hækk- aður, til hann tann 21/9- 2000 var komin upp á 4,76 krónur/litur. Prísurin er í dag 4,56 krónur/litur. Sí hjá- løgdu strikumynd yvir olju- prísir. Skiftandi oljuprísurin gevur hesar meðal árligu oljuprís- ir: 1995: 2,715 kr./litur 1996: 2,926 kr./litur 1997: 3,005 kr./litur 1998: 2,747 kr./litur 1999: 2,870 kr./litur Meðal árligi fjarhitaprísurin var: 1995: 39,2 oyru/kWh 1996; 43,2 oyru/kWh 1997: 43,3 oyru/kWh 1998: 38,8 oyru/kWh 1999: 40,5 oyru/kWh Meðal oljuprísurin í ár hev- ur higartil verið 3,72 kr./ litur. Um dagsprísurin held- ur sær á sama støði árið út, verður meðalprísurin 3,90 kr./litur. Tilsvarandi kWh prísir fyri fjarhita verða sostatt 52,4 oyru/kWh til í dag, og um oljuprísurin heldur sær á sama støði árið út, verður meðalprísurin fyri fjarhita í ár 55,1 oyru/kWh, sum er 36% hægri enn í 1999. Ákontogjøld og nýtsluuppgerð Tá nýggir brúkarar verða bundnir í fjarhitaskipanina, er høvuðsreglan tann, at nýtslan fyrsta árið verður mett sum meðalnýtsla hjá sama húsabólki – sethús ella randarhús í sama býlingi. Tá brúkar hevur verið íbundin í eitt ár ella meira, nýta vit nýtsluna hjá brúk- arunum í undan farna ári sum grundarlag. KWh-prísurin, ið nýttur verður til ákontogjøldini, er meðalprísurin fyri undan- farna ár. Við árslok verður orku- mátarin avlisin og nýtslu uppgerð send til brúkaran. Tann fyrri parturin av upp- gerðini er ein uppgerð yvir fjarhitanýtsluna fyri farna ár, og tann seinni parturin er eitt yvirlit yvir mett mán- aðarlig ákontogjøld fyri komandi ár. Um brúkarin, vegna ser- stakar umstøður, ynskir síni ákontogjøld broytt, er møguleiki fyri hesum. Vónandi lýsir hetta skriv nakrar av teimum ivaspurn- ingum, sum verið hava. Tórshavn 13. oktober 2000 P/F Fjarhitafelagið Bólkur Nýtslugjald/mánaðin Fast gjald/mánaðin Millum Gilja, randarhús kr. 618,00 kr. 40,00 Lítla Gil, sethús kr. 875,00 kr. 40,00 Inni á Gøtu, sethús kr. 829,00 kr. 40,00 Inni á Gøtu, randarhús kr. 595,00 kr. 40,00 Eystan Gil, sethús kr. 814,00 kr. 40,00 Við Løgmannabreyt, randarhús kr. 431,00 kr. 40.00 (bert 6 hús) Talva I EDVARD JOENSEN Tú kanst royna at gita, hvat ein laksur, sum svimur í ein- um kari vigar. Og tú kanst sleppa at fóðra síl í einum øðrum kari. Umframt øll tey vanligu tilføkini, sum plaga at vera, tá ítróttarfeløgini samla pening til raskturin. Afturvendandi SÍF tiltak- ið í ítróttarhøllini á Giljanesi verður komandi sunnudag. Byrjað verður klokkan 16.00 seinnapartin, og hild- ið verður á til klokkan 22.00. Tiltakið byrjar við móta- sýning klokkan 16.00. Beint eftir mótasýningina byrjar eydnuhjól, sum fer at halda fram, alla tíðina, meðan op- ið er. Eisini verða onnur vanlig tiltøk so sum fiski- brunnur, bóltkast og mat- søla, meðan opið er. Klokkan 17.00 byrjar køkutombola. Sandavágs- køkurnar eru tiltiknar, og vanligt er, at kappast verður um, hvør letur vakrastu og flottastu køkuna. Sigast skal tó, at tær koma kortini ikki bara úr Sandavági. Tað kemur meira enn so fyri, at onkur er úr øðrum bygdum í Vágum. Samstundis sum køkurnar verða sýndar fram, áðrenn tombola sølan byrjar, ber til at atkvøða um vakrastu køkuna, sum er at vinna. Úrslitið av teirri kappingini verður kunn- gjørt, tá tiltakið endar klokkan 22.00. Klokkan 19.00 fer Ragnar í Vík á pallin at syngja country & western. Kend- asti føroyski cowboysang- arin tykist væl umtóktur í Royn teg sum alara á Giljanesi Á árliga SÍF tiltakinum í ítróttar- høllini á Giljanesi sleppa fólk millum annað at fóðra síl og gita, hvussu nógv ein laksur vigar Vágum eins og aðrastaðni. Hann hevur fyrr, við góðari undirtøku, sungið til líkn- andi tiltak á Giljanesi. Klokkan 19.30 verður ein rættiliga áhugaverd fram- sýning. Eitt slag av móta- sýning, ber til at siga. Tá fara fólk at sýna fram brúðarkjólar frá 1950 til dagin í dag. Eisini verða leikarabúnarnir hjá SÍF upp gjøgnum tíðirnar vístir fram á pallinum. Til ber so at sammeta gamla brúðar- og ítróttarmótan við tað, sum brúkt verður í dag. Sum sagt verður eisini ymiskt, sum hevur samband við alivinnuna, at síggja á SÍF tiltakinum á Giljanesi sunnudagin. Alla tíðina, tiltakið varir, fara kør við livandi fiski at standa í høllini. Í einum kari fer ein livandi laksur at ganga. Fólk kunnu so keypa ein seðil, har tey skriva á, hvat tey halda, at laksurin vigar. Tann, sum er næstur nágreiniligu vektini á fisk- inum, vinnur fiskin. Úrslitið verður kunngjørt, tá tiltakið endar klokkan 22.00 um kvøldið. Í einum øðrum kari fara síl at ganga. Nógv síl. Har kunnu fólk keypa alifóður, sum tey so geva sílunum. Síl er rættiliga lívligur fisk- ur, og stuttligt er mangan at síggja, hvussu tey kappast um at vera fyrst á fóðrinum, sum tveitt verður fyri tey. Eisini verður ein mynda- røð sett upp saman við fiska- kørunum. Hetta eru myndir, sum tiknar eru á eini alistøð og sum vísa gongdina í laksaalingini. Myndarøðin og alikørini standa uppi alla tíðina, opið er. JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Herfyri gav Mentunnar- grunnur Studentafelagsins út bók eftir rithøvundan Hanus Kamban, har greinar og fyrilestrar hjá hesum eru prentaðir. „Hvat samband er ímill- um sovjetiska ríkið og tað messiasríki, sum Jan Bockelson - betur kendur sum Jón úr Leyden - setti á stovn í Munster í Týsklandi í 1534? Hvørji sjónarmið hevði skaldið J.H.O. Djur- huus um mentunarligt og politiskt framsóknií Føroy- um? Hvat slag av hugburði býr undir føroyskari stremban - í breiðastu merk- ing - um vit fara eitt sindur niður um vatnskorpuna? Tann brávarka hugsjónin er eitt savn av greinum, fyri- lestrum og ritroyndum, har roynt verður at narkast hes- um spurningum. Bókin tek- ur upp so ymisk evnir sum mentan, søgu, bókmentir, politikk, undirvísing, lands- løg, bibliofila trá. Seinasta greinin í bókini viðger tær fíggindamyndir, sum eftir kreppuna í nítiárunum gjørdi vart við seg í donsk- um fjølmiðlum.“ Soleiðis verður skrivað á baksíðuni á bókini og hetta er í stuttum tað „Brávakra hugsjónin“snýr seg um. Hanus Kamban er høv- undurin, sum dugir at fanga lesaran. Hann er rithøvund- urin, sum kannar djúpt eitt evni, áðrenn hann skrivar um tað, og hansara viðfødda forvitni kemur lesaranum til góðar. At Hanus eisini torir væl at tamba føroyska mál- ið burturúr mangan stirvnu Tann brávakra hugsjónin Greinar og fyrilestrar eftir Hanus Kamban út í bók leguni, er ein fyrimunur hjá lesaranum. Hanus Kamban gav fyrstu bókina út í 1980 og síðan eru sjey komnar aftur at. Millum bókaútgávurnar hevur hann verið ein rættu- liga virkin kronikkskrivari og uttan hetta virksemið høvdu vit neyvan sæð sein- astu bókina „Tann bráð- vakra hugsjónin“. Førleikaskerd í arbeiði Endamálið má vera at koma arbeiðstarnaðum til hjálpar við framleiðslu og annars at hjálpa avlamnum til arbeið- is: a)at royna arbeiðsevnini hjá arbeiðstarnaðum við atliti til meting um møguleikar (arbeiðs/vinnuroyndir) hjá tí einstaka at arbeiða, b)at menna arbeiðsmøgu- leikarnar hjá arbeiðstarn- aðum sum heild, c)at skipa fyri arbeiðsvenj- ing, endurútbúgving og umskúling, so vinnutarn- að aftur kunnu fara til ar- beiðis, d)at skipa fyri fakligari út- búgving handaliga ella bókliga av arbeiðstarnað- um, e)at skipa fyri vinnuligum vardum arbeiði fyri av- lamnum, sum ikki hava førleikan at arbeiða í van- ligari vinnu, f) at stuðla arbeiðstarnaðum at fáa til vega tilfar til at virka og til at selja vørur, tey virka. Hendan vinnan eigur ikki at geva óhóskandi kapping. (Leysliga endurgivið úr ALV-viðtøkunum). Serliga umráðandi verð- ur, at øll medvirka at betra um hugburðir, ið skapa praktiskar loysnir, og slætta vegin hjá vanligum vinnu- rekandi í góðum hýri at taka vinnuskerd fólk í arbeiði. Tá ið vinnurekandi fáa nyttu og gleði av teimum vinnu- skerdu, tá fer arbeiðsgleðin so sanniliga at ganga báðar vegir! Eitt tilfeingið sum fá hildu vera trúligt kann vakna! Vónandi taka øll sum eru uppstillaði hetta økið til sín sum sítt hjartamál. Tá er vón um at býráðið íðiliga fer til verka. Ein partur kann verða at sýna teimum væl- vild, sum serliga arbeiða fyri økinum. Til dømis við at vísa á ítøkiligar møgu- leikar sum kommunan hev- ur og er sinnað til at luttaka í. Jónas Johnsson valevni hjá Sjálvstýrisflokkinum Viðmerkingar: Friður!? Fyri nøkrum árum síðani segði ein arbeiðsfelagi við meg, Ísrael, Ísrael og aftur Ísrael at hoyra í tíðindunum, eg segði við hann, at tú kemur framvegis at hoyra meir um hettar landið í framtíðini og tað vísir seg at tosað verður um friðar- samráðingar við Palestina, ið ferð eftir ferð bresta. Hettar er í mínum oyrum positivt, lesa vit í 1. Tess.br. kap. 5, vers 3 stendur: Tá ið tey siga Friður og eingin vandi! –Ztá kemur bráður undirgangur á tey, eins og verkir á barnakonu og tey skulu als ikki sleppa undan. (Hettar er um dag Harrans). Vinarligast Pól Hans Jákup Debes Árliga SÍF-tiltakið fyri at samla pening til ítróttin í Sandavági verður sunnudagin Mynd: Edvard Joensen Hanus Kamban