fríggjadagur 20. oktober 2000síða 4

6 7 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 202 - 20. oktober 2000 Nr. 202 - 20. oktober 2000 støðirnar kring landið Í Gundadali tel. 31 47 70 Í Kollafirði tel. 42 10 83 Í Saltangará tel. 44 91 33 Í Klaksvík tel. 45 73 53 Í Sørvági tel. 33 20 01 Í Leirvík tel. 44 33 60 Í Skálafirði tel. 44 12 00 VIKA 42 VIKA 42 1 Thr 1 Three Kings ee Kings 2 American Beauty 2 American Beauty 3 Double Jeopar 3 Double Jeopardy dy 4 Anna og Kongen 4 Anna og Kongen 5 Jeanne d'Ar 5 Jeanne d'Arc 6 Den gr 6 Den grønne mil nne mil 7 Man on the Moon 7 Man on the Moon 8 Stigmata 8 Stigmata 9 Robotmennesket 9 Robotmennesket 10 Fir 10 Fire on the Amazon e on the Amazon p e t u r & p e t u r 3 2 0 8 7 0 The Beach Mission to Mars JOHN JOHANNESSEN Formaður Javnaðarfloksins vil ikki geva Høgna Hoydal eina umbering fyri, at hann segði landsstýrið vera eina vittigheit, tá tað heitti á ST um at kanna møguleikarnar fyri at fáa ein triðja part upp í fullveldissamráðingarnar. Hetta ger Jóannes Eides- gaard greitt í opnum brævi til Høgna Hoydal í bløðun- um í dag. Jóannes Eidesgaard sigur, at ein umbering er neyðug, um tú hevur borið teg skeivt at møti øðrum, og hann heldur, at tað ikki fer nakað av nøkrum okkara, um vit biðja um eina umbering, tá tørvur er á henni. – Men hvørki tú, Høgni Hoydal, ella Føroya fólk, sum tú í reinari fáfongd hevur hug at seta líkheits- tekin ímillum, fáa eina um- bering frá mær um tað, sum eg havi sagt í ST-málinum ella øðrum málum av líkn- andi slag. Tey orð, sum eg havi sagt, tey standi eg við og vil fegin kennast við, sig- ur Jóannes Eidesgaard. Barnalótir Í brævinum finnist Jóannes Eidesgaard eins harðliga at Høgna Hoydal, sum Høgni Hoydal finnist at Jóannes Eidesgaard í brævinum, hann sendi út fyrr í vikuni. Jóannes Eidesgaard sigur seg ikki kunna taka Høgna Hoydal í fullum álvara, tá hann sendir út eitt alment bræv við yvirskriftini »Eru føroyingar ein vittigheit ella ein serstøk tjóð?«. – Ta einu løtuna helt eg satt at siga ikki, at ein maður í tínum starvi ikki hevði Eingin umbering til Høgna Jóannes Eidesgaard sýtir fyri at geva Høgna Hoydal og føroya fólki eina umbering fyri tað, hann segði um landsstýrið, tá tað vendi sær til ST í sambandi við samráðingarnar um fullveldi stundir til slíkar barnalótir, sigur Jóannes Eidesgaard í brævi sínum. – Hetta opna bræv títt er eitt týðuligt dømi um mann, sum ber seg desperat at. Væl kann tað vera, at tú sært, at títt fullveldisprojekt ikki ber á mál, men hóast so, so mást tú taka tað sum ein maður í staðin fyri at skjóta til høgru og vinstru, sigur Jóannes Eidesgaard. Formaður Javnaðarfloks- ins vísir Høgna Hoydal á, at hann heldur tað vera løgi, at samgongan altíð vil hava aðrar at siga okkum, hvørji vit eru. Í hesum sambandi sipar hann til frágreiðingina hjá Gudmundi Alfredssyni, ið staðfestir at Føroyar eru tjóð. – Sjálvandi eru føroying- ar ein tjóð, tað hava vit før- oyingar altíð vitað. Men tá hesin spurningurin eftir øll- um at døma er ein trupul- leiki fyri teg og fyri Tjóð- veldisflokkin, so kunnu tit sjálvsagt spyrja útlendingar. Men vælsignaðir menn gjaldið tað so sjálvir, sigur Jóannes Eidesgaard í bræv- inum til Høgna Hoydal. Vil ikki spyrja stjórnina Í almenna brævinum frá Høgna Hoydal til Jóannes Eidesgaard, heitti Høgni Hoydal á Jóannes Eides- gaard sum fólkatingslim, um at seta fram fyrispurning til donsku stjórnina, um hon metir Føroyar sum serstaka tjóð. Men hetta ætlar Jóannes Eidesgaard sær ikki at gera. – Eg kundi tað sama spurt teir, hvat klokkan var. Hví skulu aðrir og helst útlend- ingar siga okkum tað, sum vit frammanundan vita? Er hetta eitt tjóðveldiskompl- eks, ella er hetta enn eitt dømi um politiska ómegd, spyr Jóannes Eidesgaard. – Skulu vit tosa um eina umbering, so kundi tú hósk- andi biðið Føroya fólk um eina umbering fyri, at tú saman við samgonguni hev- ur lagt alt vanligt politiskt arbeiði lamið nú í skjótt hálvttriðja ár. Tú kundi hóskandi biðið Føroya fólk um eina umbering fyri at hava bilt teimum inn, at títt fullveldi ongar avleiðingar fær av nøkrum sum helst slag, sigur Jóannes Eides- gaard við Høgna Hoydal. Formaður Javnaðarfloks- ins endar brævið við at heita á Høgna Hoydal um at gev- ast við at spæla politikk. JOHN JOHANNESSEN Á fundi millum ting- og landsstýrismanningina hjá Tjóðveldisflokkinum miku- kvøldið gjørdi flokkurin av, at skipbrotið, sum Tórbjørn Jacobsen í januar var úti fyri og hevði ábyrgdina av, ikki skal fáa politiskar avleið- ingar. Tórbjørn Jacobsen skal bert rinda bótina, sum er 7.000 krónur, og framhald- andi greiða almenninginum frá øllum lutum í málinum. Tjóðveldisflokkurin sigur seg í tíðindaskrivi vera samdan um, at tað er álvars- mál, um landsstýrismenn verða skuldsettir, ákærdir ella koma í rættin fyri brot á lóggávuna. Men sam- stundis vísir flokkurin á, at tað er neyðugt at skilja ímillum, hvat málið snýr seg um. Politisk meting Høgni Hoydal, formaður Tjóðveldisfloksins, sigur í tíðindaskrivinum, at tað í slíkum førum, sum hesum, er umráðandi at gera sær nakrar spurningar greiðar, áðrenn støða verður tikin. Spurningarnir eru, um tal- an er um eitt mál, sum hevur við embætisførsluna hjá einum landsstýrismanni at gera, um talan er um brot á revsilógina, um talan er um brot á áðra lóggávu og um talan er um viljað, óviljað ella hediligt brot, um talan er um mál, sum eru av- greidd og kend ella talan er um annað, sum kann verða tyngjandi út frá eini polit- iskari meting. Tá hetta er gjørt, heldur flokkurin, at ein politisk meting í hvørjum einstøk- um føri má gerast, um hvørt brotið er tyngjandi fyri ein persón, ein politikara og ein flokk. Tað er júst hetta, Tjóð- veldisflokkurin í hesum føri hevur gjørt. Og niðurstøðan er, at tað í hesum føri er talan um eina hending, sum var alment kend og væl lýst, áðrenn Tórbjørn Jacobsen gjørdist landsstýrismaður, og sum einki hevur við hansara embætisførslu at gera. – Málið kemur upp, tí tal- an eftirfylgjandi verður um skuldseting fyri óviljað brot á sjólógina í sambandi við skipbrotið, sum skiparin hevur tikið fulla ábyrgd av, sigur formaður Tjóðveldis- floksins í tíðindaskrivinum Í hesum sambandi vísir hann eisini á, at tað sambært upplýsingum frá Sjóvinnu- fyrisitingini er vanlig mannagongd, at skiparar fáa uppskot um bót í sambandi við skipbrot. – Talan er um hendiligt og óviljað brot, sum ikki fær nakrar víðari avleiðingar fyri skiparan, vísir Høgni Hoydal á. Skipbrotið fær ongar avleiðingar Tjóðveldisflokkurin hevur gjørt av, at tað ikki skal fáa politiskar avleiðingar fyri Tórbjørn Jacobsen, at hann hevur fingið bót fyri at hava ábyrgdina av, at Halgafelli sakk í januar Skipbrotið hjá Tórbjørn Jacobsen fær ongar politiskar avleiðingar. Tá hann hevur rindað bótina á 7.000 krónur, er málið úti av verðini Jóannes Eidesgaard hevur sent Høgna Hoydal eitt hvast opið bræv, har hann sýtir fyri at koma við eini umbering fyri tað, hann hevur sagt í sambandi við, at landsstýrið herfyri vendi sær til ST um fullveldis- spurningin ÓLAVUR Í BEITI Er landsstýrismaðurin kunnugur við trupulleikarn- ar í Eysturoyartunnlinum ? Nær ætlar landsstýrismað- urin at fara undir at loysa trupulleikarnar í tunnlinum? Í hvørji raðfylgu verða ar- beiðini gjørd? Nær ætlar landsstýrismaðurin, at ar- beiðið í Eysturoyartunnlin- m skal vera liðugt? Hetta vildi Alfred Olsen, løgtings- maður, hava at vita frá Bjarna Djurholm, sam- ferðslumálaráðharra. Í svarinum, sigur Bjarni 10 mió. kr. til Norðskálatunnilin Í 2001 verður loftið á tunlinum reinsað og betongsprænt fyri at tryggja loftið í framtíðini, sigur Bjarni Djurholm m.a. í svari til fyrispurning Djurholm, sum nevnir Eysturoyartunniln fyri Norðskálatunnilin, at hesin tunnil er ein sera týðandi partur av samferðslukerv- inum. Ferðslan er í miðal 2250 akfør um samdøgrið, 315 av hesum eru tung ferðsla, og tí er umráðandi, at tunnilin er í so góðum standi sum gjørligt. – Hóast javna viðlíka- halds- og eftirlitsarbeiðið, so tørvar tunlinum umfat- andi ábøtur fyri at dagføra og framtíðartryggja tunn- ilin, so at hann eisini lýkur nýggjastu galdandi krøv. Verður Norðskálatunnilin samanborin við bæði Leir- víkstunnilin og Kollfjarðar- tunnilin, er hann myrkur og vátur, og tørvur er á at asf- altera vegbreytina, sigur samferðslumálaráðharrin. Liðugt í 2002 Og hann sigur, at ætlanin er at nýta 10 mió. kr. til Norð- skálatunnilin næstu tvey árini. 4 mió. kr. eru settar av til endamálið í fíggjar- lógaruppskotinum fyri 2001, og 6 mió. kr. verða ætlandi settar av í 2002, tá arbeiðið eisini skal verða Løgmaður fær ongan kanningarstjóra Løgtingið samtykti í mikudagin, at eingir pengar skulu játtast løgmanni til at fáa ein løgfrøðing at gera eina niðurstøðu um embætisførsluna hjá Helenu Dam á Neystabø í pensjónsmálinum JOHN JOHANNESSEN Vil løgmaður ikki taka eina støðu, um hvat skal skal henda við Helenu Dam á Neystabø í sambandi við embætisførslu hennara í pensjónsmálinum, hevur hann bert ein møguleika eftir. Løgmaður kann nú bert royna at fáa 13 tigmenn at heita á formansskapin í løg- tinginum um at seta ein kanningarstjóra. Hetta gjørdist endaliga greitt á tingfundinum miku- dagin. Á hesum tingfundinum samtykti løgtingið eitt broytingaruppskot frá fíggj- arnevndini til eykajáttanar- uppskotið fyri september. Í broytingaruppskotinum mælir ein samd fíggarnevnd til, at strika umbidnu játtan- ina frá løgmanni, um at fáa 400.000 krónur til at gera eina løgfrøðisliga niður- støðu í pensjónsmálinum. Tað var eisini eitt samt løgting, ið tók undir við hes- um. Av teimum 28 tinglim- unum, sum vóru á fundi, tá atkvøtt varð, atkvøddu allir fyri broytingaruppskotinum, og merkir hetta, at løgmaður ikki fær sett nakran løgfrøð- ing at gera eina niðurstøðu fyri seg. Tí er eisini lítið sannlíkt, at seinasti útvegur løgmans, sum er at fáa 13 tinglimir at heita á formansskapin um at fáa kanningarstjóra, fer at eydnast. Eydnast tað ikki løgmanni at fáa eina kanningarstjóra, er hann sambært stýrisskip- anarlógini, sjálvur noyddur at meta um, hvørt málið skal fáa politiskar avleiðingar fyri Helenu Dam á Neystabø ella ikki. Løgmaður verður helst einsamallur noyddur at meta um, hvørt pensjónsmálið skal fáa avleiðingar fyri Helenu Dam á Neystabø ella ikki 62 búpláss tey næstu 5 árini Almanna- og heilsumálaráðharrin hevur sett sær fyri í ár 2001, at serstovnurin í Klaksvík verður liðugur síðst í árinum, og at hann kann hýsa 10 brúkarum ÓLAVUR Í BEITI Tað var Katrin Dahl Jakob- sen sum herfyri spurdi Helenu Dam á Neystabø, um almanna- og heilsu- málaráðharrin hevur sett sær nøkur mál viðvíkjandi íbúðarmøguleikum hjá brekaðum, og sum skulu náast hetta valskeiðið. Eis- ini vildi spyrjarin hava at vita, hvussu henda ætlan fór at síggja út, og so varð spurt, um rættindi á sosiala og bústaðarliga økinum hjá teim brekaðu. Í svarinum, sigur Helena Dam á Neystabø m.a., at verandi forsorgarlóg gevur okkum heimildina at út- vega bústaðir til tey brek- aðu, og fíggjarlógin gevur okkum ta fíggjarligu heim- ildina til sama endamál. Forsorgorlógin áleggur ikki myndugleikunum, at øll brekað fólk hava ein bústað. – Sum skipanin er í dag, so velst skyldan at veita brekaðum hjálp til eina og hvørja tíð um játtanir, og hvussu langt játtanirnar røkka. Skal tað staðfestast við lóg, at landið ella møguliga kommunurnar hava skyldu til at útvega bústað til øll brekað eins væl og sálarliga sjúk, røkt- arsjúklingar, dementar borgarar og onnur, so er neyðugt at hækka játtan- irnar til bæði íløgur og rakstur munandi. Hetta ber ikki til at gera í einum, sig- ur Helena Dam á Neysta- bø. Tørvurin lýsast Helena Dam á Neystabø upplýsur í svarinum, at hon hevur heitt á Serforsorgina um at lýsa tørvin sum heild, og hvussu Serfor- sorgin metir um langtíðar- tørvin. Serforsorgin hevur upplýst, at um bústaðar- tørvurin hjá menningar- tarnaðum og fólki við breki annars skal nøktast tey næstu árini, er neyðugt at útvega í minsta lagi 62 bú- pláss tey næstu 5 árini. Í uppgerðini eru bert fá av teimum sálarsjúku við, og av og á koma nýggir brúk- arar á listan við bráðfeingis tørvi. – Yvirlitið hjá Serforsorg- ini vísir eina ætlan, har 43 nýggj búpláss tey næstu fimm árini kunnu fáast til- vega, um neyðug játtan verður sett av til tess. Har- av eru tey 20 skrásett sum »bráðfeingis« og 23 við aðr- ari raðfesting. Viðvíkjandi serstovnurin í Klaksvík, verður upplýst, at hann verður liðugur síðst í árinum, og at hann kann hýsa 10 brúkarum, og al- manna-og heilsumálaráð- harrin roknar við, at búfólk- ið skal kunna flyta inn um ársskiftið 2002. – Somuleiðis havi eg sett mær fyri, at verandi bú- stovnar fáast at virka optim- alt. Nakrir av stovnunum, sum virka í dag, eru ikki fult settir, og kunnu fimm fólk flyta inn á hesar. Mett verð- ur, at játtanin, sum er avsett á fíggjarlógini fyri ár 2001, røkkur til hesi endamál. Vil væl til, verða vit møguliga før fyri at fremja aðrar smærri ábøtur næsta ár inn- an tann játtanarkarm, sum er avsettur. 4,6 mió. kr Í fíggjarlógini fyri 2001 er skotið upp at játta eina millión til endamálið at bøta um viðurskiftini hjá teimum sálarliga sjúku. Við hesari upphædd metir Helena Dam á Neystabø ikki at loysa málið, men skjøtul verður settur á ein alt ov gamlan og stóran trupul- leika, og møguligt verður at fáa tilvega haldgott grund- arlag hjá Løgtinginum at taka støðu til, hvussu vit í einari langtíðarætlan bøta um bústaðarviðurskiftini hjá sálarsjúkum, sigur al- manna- og heilsumálaráð- harrin. Mett verður at stovnurin í Klaksvík fer at kosta 4,6 mió. kr., og peningur er sett- ur av á fíggjarlógini til hetta. liðugt. Og viðvíkjandi raðfylgj- uni, sigur Bjarni Djurholm, at í 2001 verður loftið á tunl- inum reinsað og betong- sprænt fyri at tryggja loftið í framtíðini. Í 2002 verður vegabreytin fresað og asfalt- erað, vegaøkslirnar drenaðar og ljós, ventilatión og trygdarútgerð sett upp, soleiðis at tunnilin verður ljósur, turrur og slættur at koyra ígjøgnum og trygdin enn betri. Góða hálva millión árliga ÓLAVUR Í BEITI Finnbogi Ísakson, løgtings- formaður, leggur í dag fram Løgtingsformaðurin leggur nú uppskot fram viðvíkjandi Løgtingsins umboðs- manni, og verður lønin grundað á árligu lønina í 40. lønarflokki í tænastumanna- lógini, sum er uml. 526.000,- kr. uppskot um Løgtingsins umboðsmann, sum verður samsýntur samvarandi 40. lønarflokki í tænastumanna- lógini, íroknað vanliga við- bót. Formansskapur Løg- tingsins kann harumframt eftir umstøðunum veita um- boðsmanninum eitt persón- ligt ískoyti, verður sagt í uppskotinum. Sambært viðmerkingun- um hjá løgtingsformannin- um, verður kostnaðurin av lógaruppskotinum umleið 526.000,- kr., haraftrat koma 15% í avsetingum til eftirløn og møguligt persón- ligt ískoyti, íalt millum 600 og 650.000,- kr. árliga. Aft- urat hesum koma so ávísar óregluligar útreiðslur, sigur løgtingsformaðurin í við- merkingunum. Ógegni Viðvíkjandi spurninginum um ógegni, sigur løgtings- formaðurin, at tað hevur ikki borið til at funnið ein ráði- ligan hátt at gera ítøkiligar lógarreglur fyri ta sam- sýning, ið skal verða veitt til tann, ið settur verður, tá umboðsmaður gerst ógegn- igur. Mannagongdin í okk- ara grannalondum er tann, at slíkt arbeiði verður gjørt upp á rokning, og hevur hetta í flestu førum ikki havt trupulleikar við sær. Og viðvíkjandi farloyv- inum sigur Finnbogi Ísak- son í uppskotinum, at um- boðsmaður hevur krav um farloyvi úr borgarliga starvi sínum, meðan hann er um- boðsmaður og í starvi hjá tí almenna. Slíkt farloyvi eigur at verða viðgjørt eins og onnur farloyvi t.e., at umboðsmaðurin hevur rætt at koma aftur í starv, men hevur hann ikki krav um at fáa júst tað sama starvið aft- ur, sum hann hevði framm- anundan.