fríggjadagur 20. oktober 2000síða 11

20 21 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 202 - 20. oktober 2000 Nr. 202 - 20. oktober 2000 Loysnin frá seinastu viku Loysunarorðið: FULLRIGGARI Hvønn fríggjadag er krossorðagáta í blaðnum. Drigið verður millum røttu inn- sendu loysnirnar. Vinningurin er ein bók frá Bókadeild Føroya Lærarafelags ella Føroya Skúlabókagrunni. (Krossa av á listanum høgrumegin, hvørja tú best kundi hugsað tær). Fyri at verða við í dráttinum um vinningin, má loysunar- orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hósdagin. Vinnarin verður saman við loystu gátuni kunngjørdur í blaðnum næsta fríggjadagin. Sendið loysunarorðið til: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs- havn – og viðmerkið »Krossorðagáta nr. …« á bjálvan. ✁ Loysunar- orðið: ………………………………………………… Navn: ………………………………………………… Bústaður: …………………………………………… Bygd/býur: …………………………………………… Bøkur og annað tilfar – bæði innan og uttan skúlagátt Lesið føroyskt – hugsið føroyskt! ❑Úti á leysum oyggjum - Marianna Debes Dahl ❑Matur í myndum - Sigrid Dalsgaard/ Beinta Johannesen ❑Í skýmingini - Sofía Petersen/Elinborg Lützen ❑Meistarin og teir fýra skrivararnir - Ulf Nilsson/Kalr N. Hansen týddi Frá BÓKADEILD FØROYA LÆRARAFELAGS: ❑Grønur var dalurin - Richard Llewellyn/ Knút Olsen týddi ❑Tit bygdu hetta land - Arbeiðsmarknaðurin - Jákup Pauli Strøm ❑Føroya jarðfrøði - Jóannes Rasmussen ❑Frumsagnir - Neil Philip/Amy Tausen týddi ❑Mállæra - Paulivar Andreasen/Árni Dahl Frá FØROYA SKÚLABÓKAGRUNNI: Vinnari: Súsanna Niclasen á Hamarsbrekku 850 Hvalba 247 Viðmerkingar: Fyri rættiliga nógvum ár- um síðani fór býráðið undir ta skipan, at lata uppgávur til eigarafeløg í sambandi við nýggjar út- stykkingar. Aðalendamál- ið var, at eigarafeløgini, og á tann hátt tey, sum har búgva, fingu møgu- leika at vera við at mynda útstykkingina frá fyrsta degi. Ein skipan, sum í mongum førum hevur roynst væl. Bæði tá út- stykking og bygging er farin fram, og somuleiðis aftaná, við skipan og fríðkan av eitt nú fríøkj- um. Aftur at hesum eru fleiri eigarafeløg sera virkin at skipa fyri bæði einum og øðrum. Tey, sum mugu hugsast at hava størstan áhugan og kunnleikan at fjálga um sítt egna umhvørvi, eru tey, sum har búgva, umboðaði gjøgnum sítt eigarafelag. Tí er ikki annað enn rætt og rímu- ligt, at tey eigarafeløg, sum ynskja tað, fáa møguleika at átaka sær størri ábyrgd og skyldur enn tey hava í dag. Sjálv- andi saman við eini hósk- Tað er hugaligt at kunna staðfesta, at matstovu- og cafévirksemið í høvuðsstað- num hevur ment seg nógv seinastu árini. Hetta hoyrir sjálvandi við til myndina av einum liv- andi, kveikjandi og skap- andi býi - og er avgjørt við til at økja um trivnaðin bæði hjá borgarum og gestum. Neyvan hava vit sæð síðsta skotið á hesi stamm- uni enn, tí so hvørt sum fólkatalið økist, økist eisini tørvurin og grundarlagið fyri fleiri tilboðum av hes- um slagi. Og skulu vit trúgva sam- starvsfeløgum okkara í Aberdeen og Stavanger, so kunnu vit vænta eina rættu- liga eksplosjón innan hesa vinnu- og tænastugrein næstu árini, verður olja Eigarafeløgini skulu vera við at mynda egna umhvørvi andi upphædd í mun til øktu uppgávurnar, og, um ynskist, við hollari veg- leiðing frá býráðnum. Á hendan hátt fær borgarin størri ávirkan og ábyrgd mótvegis sínum egna bústaðarøki, og kann hetta bert vera við til at skapa betri trivna fyri hin einstaka og grannalagið sum heild. Tórfinn Smith, býráðslimur og valevni funnin undir Føroyum. So- leiðis hevur gongdin verið í hesum báðum týdningar- mestu oljubýunum á okkara breiddarstigum - og neyvan verður stórt øðrvísi her hjá okkum, tá „svarta gullið“ væntandi um nøkur fá ár fer at spræna upp úr oljukeld- unum sunnanfyri. Til stuttleika kann verða nevnt, at áðrenn oljuvinnan av álvara tók dyk á seg í Stavanger, vóru bert fýra matstovur har við skeinki- loyvi. Í dag - sløk 30 ár seinni - eru tey meira enn 400 (!) í tali, spjadd út á alskyns matstovur, verts- hús, spælistøð og caféir. Samstundis er býurin - við sínum 110.000 íbúgvum - vorðin ein nýmótans og framkomin býur við einum rættuligum altjóða dámi. Komandi býráð eigur sjálvandi at taka spurningin upp, hvussu kommunan á besta hátt kann skapa karm- ar fyri eini menning av hesi Blómandi matstovu- og cafévirksemi vinnugrein. Við miðbýnum sum mið- depli. Miðbýurin eigur at verða tann hugnaligi felagsstað- urin, soleiðis sum sligið verður fast í frálíka mentan- arálitinum, ið varð latið úr hondum í fjør. At styrkja miðbýin sum mentanarligan miðdepil er at geva øllum býnum lív, sum tikið verður til í álit- inum. Og her hevur matstovu- og cafévirksemið - saman við spælistøðum - ein sjálv- sagdan leiklut nú og í fram- tíðini. Vinarliga Leivur Hansen, borgarstjóri Komandi Býráð hevur eftir mínum tykki eina mo- ralska skyldu at fáa ílag eitt tónleikahús, eina nýggja Perlu. Tað er nógv ungfólk ídag í Havn sum fáast við tónleik. Hesi venja í kjallarum og garagum men hava sjáldan høvi at spæla alment og sýna síni kynstur. Slíkt er spell og kan tað darva spælihuginum. Gamla Vaskaríið í Tórs- gøtu kundu verið ein byrjan til eitt tónleikahús við ein- um tónleikaumhvørvi har fólk kundi hugnað sær og ungir tónleikarar hava síni fyrsu framførslur. Tað eru nógvir møguleik- ar i Tórsgøtu. Rio Bravo, Casablanca, Meiaríið, Pizzacafé eru longu har. Fáa vit so Vaskaríið til tónleikahús fer enn meira lív og virksemi koma í hesa Nýggj Perla og Tórsgøta gøtu og í Vágsbotni. Müllers Pakkhús eigur at verða ein fiskamatstova. Johan Mortensen valevni til býráðsvalið fyri Tjóðveldisflokkin Vallyftini og fíggjarpolitikkurin hjá nýggja býráðnum! Tað nývaldað býráðið kem- ur at fáa tað nógv truplari enn núverðandi býráð hevði tað tá tað tók við, tí tað longu nú eru givin so nógv vallyftir. Búskaparviður- skiftini í Føroyum vóru ógvuliga vanalig í byrjanini av nýtiárunum og tí var ikki møguligt at lova so nógv tá, men nú er støðan øðrvísi. Orsakað av tí framgongd, sum vit hava í samfelagnum í dag lova fleiri av valevn- unum so nógv at fíggj- arlógin hjá Tórshavnar býráð verður sprongd fleiri ferðir. Tað fer at krevja stórt dirvi av teimum komandi býráðspolittikarunum at tora at siga nei til fleiri av teimum vitleysu vallyftun- um, sum nú verða givin. Ein spurning, sum vit altíð mugu seta okkum er, hvar skal peningurin koma frá? Ella frá hvørjum øki skulu vit taka pening til eitt annað øki? Tað verður neyðugt at gera eina raðfesting av teimum ymisku málunum við í minstalagi einari ætlan yvir fýra ár og helst longri. Hóast nógv er goldið niður av skuldini hjá Tórshavnar Kommunu so er skuldin framvegis stór og verður neyð1ugt at fáa skuldina niðurgoldna. Schumann Hjaltalin, býráðslimur Valevni fyri Sambandsflokkin Í hesum døgum er ikki eiti á lyftum um bæði líkt og ólíkt, og ikki er eiti á nógv sum nú, alt í einum vita mest sum alt, hvat vit mangla og ikki mangla, Gud viti um øll hesi hugsa hvat tey siga ella lova, og tí kundi tað veri ahugavert at vita um nakar av øllum hes- um vitandi fólkunum sum stilla upp, tora at taka upp eitt evni sum PÍKAR. Í dag eru tey flestu greið yvir at vit fara inn í eitt hálv- ár, har Havnin, tann sokall- aða reina Havn, aftur skal líkjast einum runudíki. Tað næsta hálva árið, skullu øll tey, íð sjúk eru av astma, lungasjúk av ymiskum slag,og øll tey íð eru sjúk í háls/nøs oghava allergi at finna seg í, at nøkur fá sum brúka píkar, gera teimun dagin ótolandi. Nú skuldi tíðin verið inni, at tey,sum slíta vegirnar og gera Havnina til heimsins skitnasta bý, eisini skulu gjalda fyri tað. Her er vert at minna á,at í Norra verður goldi 320 kr um mánaðin og 25 kr um dagin, um tú fer inn í býin at koyra. Spennandi hevði verði um onkur av øllum hesum vælvitandi vælevnum,hevði tora at tikið hesa størstu umhvørvisdálking í álvara. Her eru nógvar stemmur at heinta til tann ið torir. Tað er langt síðan, at veg- irnir hava verið í so ringum standi. Um Havnin skuldi asfaltera alt,íð treingir til í dag, fyri at vegirnir skulla vera tryggir at koyra á,hevði hetta kosta um 15 milliónir. Tað er løgið, at eingin politikkari tekur sær um reiggj,og fær steðga hesum oysli av 50 milliónum sum kunnu sparast fyri alt land- ið? Vinarliga Petur Hermansen Vallyfti og píkar Ein av stóru samgongu- flokkunum tosar nú um skattalætta. Nú er at vóna at hesin verður framdur í verki og ikki bert í orð- um.Higartil hava vit bert sæð ein illvilja til annað enn at hækka skattirnar. • Dømi 1: Avtøka av brennioljuavgjaldi er felt 2 ferðir í ár. Nýggja lóg, ið gav landskass- anum meira í brenni- oljuavgjaldi hevur hendan samgongan samtykt. • Dømi 2 : Tosa verður um at hækka skattin hjá sjómonnum, ið ar- beiða nógv og hava stóra inntøku. Niðurstøða: • Ongantíð hevur lands- kassin fingið so nógv inn í skattum og av- gjøldum sum nú. • Ongantíð hevur lands- kassin havt so góð ráð at givið ein skattalætta. • Og ongantíð er gjørt so lítið fyri at lækka skatt- in hjá borgaranum, sum undir hesi samgongu. Hví ikki lætta um hjá før- oyingum? Hví ikki royna at hava eitt so lágt skatta- trýst sum møguligt. Ikki bert tosa um tað - men gera nakað ítøkiligt við tað. Tað fer vónandi ein meiriluti á Føroya Løg- tingi at gera NÚ. Tí tað hava allir føroyingar sanniliga uppiborið. Vinarliga Marjus Dam, løgtingsmaður Skattahækking hjá hesi samgongu Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo Havnin er aftur í vøkstri. Nýggir bygningar verða reistir og nýggir vegir gjørdir. Meira asfalt, meira betong. Tá eiga vit at steðga á og spyrja: Hava vit tikið neyðug fyrilit til náttúru og umhvørvi? Rætt man vera at taka í egnan barm fyrst. Sitandi býráð er faðir at Tórsvølli. Sum eitt skrímsl er hann á at líta. Kanska ikki úr erva, men í øllum førum úr neðra. Fyrigevið okkum borgarar! Øllum átti tó at staðið greitt, at Gundadalur fór ikki at verða tann sami, tann dag hetta bygningsverk tók sæti í dalinum. Men fáur man hava ímyndað sær, at úrslitið gjørdist so grefligt. Um tað hevði verið stórt øðrvísi, um onnur tekning hevði ligið á borðinum, er tó ilt at siga. Lukkutíð er síðsta orðið ikki sagt. Risin má og skal hampast, og kanska meira enn tað. Fyri tað fyrsta er “verkið” ikki meir enn hálv- gjørt, og fer liðugtgerðin óivað at bøta um støðuna. Tó eigur álvarsliga at verða umhugsað, um ikki størri tøk mugu takast. T.d. við at lækka niðara enda. Eg haldi annars, at bý- ráðið í hesi setu hevur givið umhvørvinum gætur. Vit hava t.d. fingið tvær snøgg- ar rundkoyringar, onnur á Hálsi, hin við SMS. Tær hava hepnast væl, ikki bara ferðslutøkniliga, men eisini til útsjóndar. Eftir mínum tykki er økið fram við SMS samstundis fríðkað mun- andi. Eg kundi hugsað mær at nevnt eitt annað dømi um hepna hond í sambandi við vegagerð. Vakra grótlaðing- in fram við nýggja Markna- gilsvegin áraka Svalbarðs- vegin. Yvirhøvur er Ring- vegurin á góðari leið. Tá ið teir síðstu tilkoyringarveg- irnir eru komnir uppá pláss komandi ár, fer samstundis at verða hampað um á síðsta parti av ringvegakervinum, m.a. eisini strekkið millum Landavegin og Velbastað- vegin. Miðbýurin fær í løtuni eina andlitslyfting. Farið var til verka í ár, og hildið verður fram komandi ár. Bilurin verður ikki bannað- ur, men vónandi fæst eitt meira gonguvinarligt um- hvørvi fram við Tinghús- vøllin, har fólk fáa hug at steðga á og kanska hvíla seg. Fleiri gongustíggjar eru gjørdir og hampað er um aðrar. T.d. við Svartafoss og av Hamrinum og oman. Men ikki minst gøtan frá Oyggjarvegnum og út á Norðasta Horn er ein perla. Ítøkiligar ætlanir er um fleiri gongustíggjar og grøn øki, t.d. á Argjum við Spinnaríið og við gamla vatnbrunnin í Svanga. Eitt kort, ið sýnir allar gøturnar og økini, átti at verið tøkt. Rætt skal vera rætt. Dømi eru eisini um grøn øki, ið forfarast. M.a. spælipláss, ið ikki verða hildin við líka. Kommunan kann ikki renna undan sínari ábyrgd. Men tað er týdningarmikið, at nærumhvørvið luttekur, og at m.a. eigarafeløgini eru til reiðar at átaka sær med- ábyrgd við m.a. at ansa eftir og hampa um. Ofta eru tað smálutirnir, ið gera munin. Fara vit óstortsliga fram, gerst úrslitið hareftir. Hugsa vit okkum um, ber kanska til at skapa okkurt, ið er øllum til gleði. Vit eiga tí at vera á varðhaldi, nú býurin aftur hevur fingið vakstrarverkir. Klæmint Olsen býráðslimur Viðmerking: Grønt er gott fyri eygað Árnfjarðar nevnd Staðbundin nevnd skal nú veljast fyri bygdina Árnafjørð Eftir áheitan frá borgarum í Árnafirði, sum er partur av Klaksvíkar kommunu, hevur býráðið samtykt, at seta á stovn staðbundna nevnd fyri bygdina. Uppgávan hjá staðbundnu nevndini er at vegleiða, umrøða og gera tilmæli til býráðið í málum, sum hava við spurningar í Árnafirði at gera og soleiðis taka sær av áhugamálum í bygdini. Býráðið samtykti – áðrenn samtyktin varð sett í verk – _at senda borgarunum í Árnafirði skriv við fyri- spurningi um teirra áskoðan á eina møguliga nevnd fyri bygdina. Henda kanning vísti, at stórur meiriluti av borgarun- um í bygdini tekur undir við ætlanini, og fyrireikar Val- nevndin fyri býráðsval í Klaksvík nú hetta valið, ið verður samstundis sum bý- ráðsvalið.