fríggjadagur 14. oktober 2005síða 8

8 Nr. 196 - 14. oktober 2005 Bent Rold Andersen, professari: - Føroyar seta seg á heimskortið Danski professarin Bent Rold Andersen, sum vitjaði í Føroy- um í sambandi við eldrastevnuna, sigur, at um endamálið við eldraráðnum í Havn verður rokkið, fer hetta at seta Føroyar á heimskortið, og Tórs- havnar Býráð gerst slóðbrótandi innan fyri eldrapolitikk í Norðanlondum ELDRAPOLITIKKUR Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Bent Rold Andersen, sum nú er blivin 76 ára gamal, hevur drúgvar royndir inn- an eldraøkið, og hann sat eitt skifti eisini sum al- mannaráðharri undir Anker Jørgensen í sjeytiárunum. Hann sigur seg verða hugtiknan av býráðnum í Havn, sum sjálvt hevur tik- ið stig til eitt eldraráð. Politikkarar hava ikki innlit í eldraøki - Í øllum politiskum saman- setingum er støðan hon, at politikkararnir ikki hava innlit í eldraøki. Allir polit- ikkarar hava verið børn, og teir flestu eiga eisini børn. Tí kenna teir hesi øki inn- anífrá, men tá ið tað snýr seg um eldraøki, er støðan ein onnur, tí eingin av teim- um hevur roynt at verið gamal, og tí mangla teir innlit í hetta øki. Hetta ger, at eitt eldraráð kann hava stóran týdning við at ráð- geva poltikkarunum í sam- bandi við avgerðir innan eldraøki, sigur Bent Rold Andersen. Í Danmark hevur man eldraráð úti í kommunum, men tey virka als ikki eftir ætlan. Bent Rold Andersen sigur, at støðan í Danmark er øðrvísi, tí har hava kommunurnar fingið álagt at hava eitt eldraráð, og tá ið tað er nakað, sum er kroyst oman yvir kommun- urnar, vísir tað seg, at tað sjáldan kemur at virka eftir ætlan, vísir Bent Rold And- ersen á. Í sambandi við vali til eldraráð í Havn er støðan ein heilt onnur, tí her er tað kommunan sjálv, ið hevur tikið stig til eldraráðið, og tað hevur stóran týdning í strembanini eftir at fáa eldraráðið at virka. Sjálvur hevur danski pro- fessarin sitið í býráðnum í Næstved eitt skifti, og í hesum sambandi greiðir hann frá, hvussu illa umboð tey gomlu eru í teimum politisku samansetingun- um. - Eg var 72 ár, tá ið eg sat í býráðnum í Næstved. Av teimum 21 limunum í bý- ráðnum var eg tann einasti, ið kundi metast sum eitt eldri fólk, og sum tískil hevði innlit í umstøðurnar hjá teimum gomlu. Men 20 prosent av teimum, ið hava valrætt, eru gomul, og tað vil siga, at eg umboðaði 20 prosent av veljarunum, men taldi bert sum ein út av 21 limum, greiðir Bent Rold Andernsen frá. Tilveran broytist nógv - Tá ið tú ert blivin gamal, broytist tilveran hjá tær ógvuliga nógv, serliga tá ið tú ert komin upp í sjeyti- árini, og tað eru heilt onnur ting, ið fáa týdning. Tað eru bert tey gomlu, ið veruliga vita, hvussu tilveran tá er, og tí er tað ógvuliga umráðandi at hava eitt eldraráð, sum kann greiða bæði politisku og umsitingarligu myndug- leikunum frá støðuni hjá teimum gomlu, sigur danski professarin. Hann sigur, at tey gomlu hava ymiskan tørv, og tað kann verða ymiskt frá degi til dag, hvør tørvurin er. - Heimahjálpin hevur sítt skema at fylgja, tá ið hon er úti hjá teimum gomlu, og sambært skemainum skal hon til dømis vaska baði- rúmið tvær ferðir um vik- una, og kamarið og stovan skulu dustsúgvast annan- hvønn dag, og alt er lagt til rættis uttan møguleika fyri at gera um upp á tað út frá tørvinum hjá brúkaranum, sigur Bent Rold Andersen. Fyrimunur at føroyingar ikki eru so tengdir at reglum Danski professarin vísir á, at til dømis eru tað nógv av teimum gomlu, ið ikki hava møguleika fyri at vitja síni kæru á kirkjugarðinum, og her kundi heimahjálpin verið ein møguleiki. - Um ikki alt varð so skemalagt, og skipanin var eitt sindur smidlig, so hevði tað kanska borið til hjá tí gamla at sagt við heima- hjálpina, at í dag strika vit dustsúgvingina og fara ein túr á kirkjugarðin ístaðin. Hetta ber ikki til í Danmark, tí danir,og serliga tað yngra ættarliðið, ið er ógvuliga sannført um síni rættindi, ganga ógvuliga høgt upp í reglur og tey rættindi, ið tey hava krav uppá, sigur Bent Rold Andersen. Hann heldur, at her hava føroyingar ein fyrimun, tí at vit ikki ganga so høgt upp í reglur, men heldur ístaðin tosa saman og lurta eftir hvørjum øðrum eftir hansara tykki. - Eg trúgvi, at júst tann føroyski mentaliteturin kann gera, at eitt eldraráð kemur at virka eftir sínum endamáli her á landi í mun til aðrastaðnis, sigur Bent Rold Andersen. Slóðbrótandi sensatión Danski professarin dylur ikki fyri, at um tað fer at eydnast føroyingum at fáa eldraráðið at virka til fulnar, er talan um eina heimssensatión, og Tórs- havnar Býráð og Føroyar fara at gerast slóðbrótandi innan eldrapolitikk. - Tað fer heilt víst at vekja ans í øllum norðan- londum, um tað fer at eydnast, og so kunnu tit vænta nógvar vitjanir frá almennu myndugleikunum í øllum norðanlondum, og eg vænti eisini, at japanar fara at vísa tí ans, tí í Japan eru tey veruliga farin undir at gera nakað við eldraøkið, sigur Bent Rold Andersen. Sum áðurnevnt vitjaði Bent Rold Andersen her í sambandi við eldrastevn- una herfyri, og hann sigur seg verða ovfarnan av tí stóra áhuga, ið var fyri stevnuni. - Tað vóru 300 fólk til stevnuna, og tað er ómeta- liga nógv. Seinast, at eg havi sæð so nógv fólk til eitt tiltak viðvíkjandi eldra- økinum, var í Japan, sigur Bent Rold Andersen. - Eg legði eisini til merk- is, at tað var ein góð bland- ing av fólki, ið var til stevn- una, og tey vóru veruliga áhugað í tí, sum fór fram. Ofta er tað so til slíkar stevnur, at har sita nógv eldri fólk, og tá ið stevnan fer at líða, sita tey og hálv- sova, men so var ikki her, sigur danski professarin at enda. Danski professarin, Bent Rold Andersen, heldur, at Tórshavnar Býráð og Føroyar sum heild kunnu gerast slóðbrótandi á eldraøkinum og skapa eina heimssensatión, um endamálið við eldraráðnum í Havn verður rokkið