fríggjadagur 14. oktober 2005síða 14

14 Nr. 196 - 14. oktober 2005 Hjálparfólk myrd Í Afghanistan hava upp- reistrarmenn hjá Taliban beint fyri fimm fólkum, sum arbeiddu við at útvegha fólki heilivág og aðra neyðhjálp. Talan var um tveir læknar, tvær sjúkrasyst- rar og bilførara teirra. Tey vóru við í einum hjálpar- og menningar- átaki, sum privatar fyri- tøkur hava fíggjað. Tali- ban hevur fyrr lýst heil- agt kríggj ímóti hjálpar- felagsskapunum, sum virka í Afghanistan, og ST sigur, at uppreistrar- menninir hava beint fyri fleiri tíggjutals hjálpar- fólkum, síðani Taliban varð rikið frá valdinum fyri fýra árum síðani. Talan er bæði um afghan- ar og útlendingar. Tíðindini um tað sein- asta álopið av hesum slagnum komu, júst sum afghanski forsetin, Ha- mid Karzai, hevði havt fund við amerikanska uttanríkisráðharran, Con- doleezza Rice, sum var í Kabul mikudagin. Hótta ST við atsókn ST hevur gjørt av at styrkja vaktarhaldið kring skrivstovurnar, sum heimsfelagsskapurin hevur í Genéve. Talan er um høvuðsskrivstovuna Palais de Nations og skrivstovurnar hjá heims- heilsustovninum WHO, altjóða arbeiðarafelags- skapinum ILO og flótta- fólkaráðnum. Sambært tíðindastov- uni AP er hetta ikki fyrstu ferð, at ST hevur fingið hóttanir um at- sóknir at skrivstovunum í Genéve, men hinvegin er tað fyrstu ferð, at ST hevur valt at styrkja vakt- arhaldið kring skrivstov- urnar. Tí verður hildið, at ST tekur ta seinastu hóttanina í stórum álvara. Ein talskvinna hjá ST segði í gjár, at leiðslan samstarvar við teir sveis- isku myndugleikarnar um trygdina, men hon vildi einki siga um sjálva hóttanina. Fyribils verður vaktarhaldið styrkt, og strangari eftirlit verður við øllum, sum hava ørindi á skrivstovunum. Vørur, sum skrivstovur- nar keypa, skulu kannast gjølla, og soleiðis verður eisini við øllum bilum, sum skulu inn á økini hjá skrivstovunum, skrivar AP. Rent trúboðarar av landinum Forsetin í Venesuela, Hugo Chavez, hevur gjørt av at koyra trúboð- ararnar hjá felagsskapin- um The New Tribes Mission av landinum. Chavez vil vera við, at trúboðararnir fáast við annað enn at kunna indi- ánarnar um ta kristnu trúnna. Hann sigur virk- semi teirra vera eitt slag av amerikonskum hjá- landapolitikki, og slíkum hevur Venesuela havt nóg mikið av, sigur Chavez. Hann vil vera við, at trú- boðararnir hava bygt sær sjálvum marglætishús beint við tær fátæku indi- ánarabygdirnar, og at trú- boðararnir ferðast til og úr Venesuela uttan um alt eftirlit, tí teir brúka privat flogfør. The New Tribes Miss- ion arbeiðir í seytjan londum í Latínamerika, Landssynningsasia og Vesturafrika. Felagsskap- urin hevur serliga lagt seg eftir at boða kristin- dómin í fjarskotnum økj- um. Vilja hava fleiri vindmyllur Norska orkufelagið Stat- kraft og oljufelagið Shell eru til reiðar at brúka fleiri milliónir krónur til eina verkætlan, sum skal hava við sær, at fleiri vindmyllur verða settar upp á grunnum vatni fram við norsku strond- ini. Ætlanin er at menna nýggjar vindmyllur, og sambært Bergens Tid- ende er ætlanin at brúka slakar tíggju milliónir krónur til verkætlanina í fyrsta umfari. Í Danmark, Svøríki og Bretlandi er tað vorðið vanligt at seta vindmyllur á grunnum vatni fram við strondini, men avbjóð- ingarnar eru heldur størri við ta norsku strondina, tí har er meiri vindur og størri alda, skrivar Berg- ens Tidende. Kortini verður hildið, at vind- myllur á sjónum kunnu gerast eitt munagott ískoyti til tað norska orkukervið, skrivar blað- ið. UTTAN ÚR HEIMI Umleið 150 vápnaðir menn lupu í gjár á býin Naltjik har suðuri í Russlandi ÁLOP Árni Joensen fartekst@mail.dk Fyrrapartin í gjár dundu skotini í suðurrussiska bý- num Naltjik. Sambært myndugleikunum vóru umleið 150 vápnaðir menn komnir inn í býin, har teir søktu at einari løgreglu- støð, einum skúla og fleiri øðrum almennum bygning- um. Sambært tíðindastovuni Interfax hevði onkur boðað myndugleikunum frá frammanundan, og tað gjørdi, at tað eydnaðist at fáa børnini úr skúlanum, áðrenn álopsmenninir komu hagar. Løtu seinni komu fleiri hernaðarakfør inn í býin, og so kyknaðu harðir bar- dagar ímillum álopsmenn- inar øðrumegin og her- menn og løgreglumenn hinumegin. Stutt fyri middag kunngjørdi Interfax frá almennum keldum, at minst 50 álopsmenn og tólv sivilfólk høvdu latið lív. Meiri enn 60 sivilfólk vórðu særd. Eisini ljóðaði, at álopsmenninir høvdu tikið nakrar løgreglumenn gíslar. Russisku myndugleikar- nir søgdu seg vera sann- førdar um, at tað vóru upp- reistrarmenn úr Kekenia, sum skipaðu fyri álopinum, men aðrar keldur vildu vera við, at bardagarnir byrjaðu, tá løgreglan handtók fleiri víðgongdar muslimar. Naltjik er í lýðveldinum Kabardino-Balkaria, sum er stutt frá Kekenia. Næstan helmingurin av fólkinum eru karbadar, sum eru kau- kasar. Umleið 13 prosent eru balkarar, sum er eitt turkiskt fólk. Bæði karbad- ararnir og balkarararnir eru muslimar. Umleið 32 pro- sent av fólkinum í Kabar- dino-Balkaria eru russar. ES váttaði í gjár, at fuglakrím er staðfest í Rumenia FUGLAKRÍM Árni Joensen fartekst@mail.dk Tríggir serfrøðingar, sum ES sendi til Rumenia fyrr í vikuni at kanna illgruna um fuglakrím, boðaðu í gjár frá, at teir høvdu staðfest ta herviligu sjúkuna hjá ein- um høsnarunga og einari dunnu á einum garði tætt við Donau-ósan. So seint sum mikudagin boðaði ES annars frá, at tal- an var ikki um fuglakrím, men teir rumensku mynd- ugleikarnir gjørdu kortini av at beina fyri fleiri túsund fuglum í bygdini Ceamurlia de Jos. Serfrøðingar siga tað vera óheppið, at fuglakrím- ið er staðfest í Donau-ósan- um, tí nógvir flytifuglar steðga á júst har. Tí er smittuvandin størri, enn hann annars hevði verið. Fuglakrím hevur kravt 69 mannalív í Asia higartil í ár, og serfrøðingar hjá heimsheilsustovninum WHO bera ótta fyri, at virusið kann broytast, so tað smittar ímillum fólk. Hendir tað, kann sjúkan breiða seg um allan heimin, siga teir. So er fuglakrímið komið til Evropa Bardagar í russiskum býi Mynd: Reuters