leygardagur 15. oktober 2005síða 38

38 Nr. 152 - 13. august 2005 TINGHELLAN Bogi Eliasen, cand.scient.pol Nú er dagurin endiliga komin, at Suðuroyggin fær nýggja sam- ferðsluakfarið, skipið Smyril, at sigla millum Suðuroynna og Miðstaðarøkið. Glæsiliga Suður- oyggin, sum fyri gott 100 árum síðan var búskaparliga kraft- sentrið í Føroyum, er í dag ein útjaðari, bæði landafrøðiliga og búskaparliga. Ein serlig Suður- oyðarætlan skal gerast fyri at fáa økið í gongd aftur, og fleiri eru helst av tí meting, at betraðir samferðslumøguleikar eru ein stórur partur av bæði trivnaði og vinnuligum møguleikum, sum t.d. ferðavinnan er partur av. Binda oyggjar saman Føroyar eru eitt oyggjaland og hevur søguliga verið merkt av, at ferðing ikki var løtt. Nýmótans undirstøðikervið hevur tó við sær, at partar av Norðoyggjum, Vágar og skjótt Sandoyggin verða partur av Miðstaðarøki- num og verða tí bæði fyritreytir og møguleikar í samfelagnum broyttir. Hetta merkir m.a. at undantikið smærri útoyggjum, so er tað bert Suðuroyggin sum ikki verður bundin føst í Miðstaðar- økið. Við nýggja Smyrli gerst talan tó um flótandi tunnil, sum í góðsku eigur at betra munandi um sambandið. Farleiðin fer tó at taka um hálvanannan tíma og Suðuroyggin verður tí verðandi langt frá miðstaðarøkinum, og helst ov langt til at fólk fara at vilja ferðast aftur og fram millum heimið og arbeiði ella skúla. Mál við samferðsluni Nýggja skipið skal síggjast í heildarhøpi og í teim tonkum, sum eru við framtíðar sam- ferðslunetinum í Føroyum. Av hesum eru bæði undirsjóvar- tunnlar og skip partur. Tað er vist, at eitt nýmótans samfelag skal hava eitt gott undirstøði- kervi. Men tað átti at verið eitt krav, at eitt mál var við hesum undirstøðukervinum sum eina partur av, hvørjar Føroyar vit ynskja at menna. Eitt veganet sum bindir meginpartin av Føroyum saman, kann brúkast til at fólk ikki neyðturviliga skulu búgva í høvuðstaðarøkinum fyri at arbeiða har. Tað kann eisini brúkast til at t.d at hava almennar stovnar aðrastaðni, eitt gott dømi er skipaeftirlitið. Tí ofta ber til at fáa bæði betri og bíligari bygningar uttanfyri Havnina. Sum er, sær út til at Smyril skal sigla tvær ferðir aftur og fram millum Havnina og Suðuroynna, hóast ætlanin upprunaliga var eitt hæggri túratal. Eitt uppskot er eisini lagt fyri Løgtingið, um at Smyril skal sigla minst tríggjar túrar um dagin. Flótandi tunnil Tað er ein frøi at síggja gleðina í Suðuroy um endiliga at fáa eitt skip, sum er bæði tíðarhóskandi og bygt til farleiðina. Til ber ikki fyri rímiligan pening, enn í hvussu so er, at gera ein undir- sjóvartunnil til Suðuroy, men nú verdur talan kanska um ein flótandi tunnil. Skipið er stási- ligt, tekur nógv ferðafólk og gott pláss er fyri bæði bilum og trail- arum. Skipið er sostatt vælegnað til flutning av bæði fólki og frakt til og úr Suðuroynni og eitt um- ráðandi amboð til at reisa Suður- oynna aftur. Men Smyril er ikki sjálv loysnin. Skipið hevur størri møguleikar fyri vinnuna, at flyta t.d. fisk, soleiðis at lættari verður at hava vinnu í oynni. Tað ger eisini, at tað ber til at arbeiða í Havnini og sigla ímillum, hóast ferðatíðin gerst minst tríggjar tímar. Fyri næmingar á lærustovnum í Havn kann ferðatíðin umborð á Smyrli brúkast til heimaarbeiði í skúl- anum. Til dømis hevur ferjan millum Frederikshavn og Læsø, ið eisini hevur eina siglingstíð uppá hálvanannan tíma, inn- rættað lesirúm, so hesin møgu- leikin er til. Øktir møguleikar Við tí tøkni, sum í dag er møgu- ligt, er talan í veruleikanum eisini um, at landið hugsar um tøkniligt kerv. Møguleikarnir við teldu og telefon gera, at tað í dag ber til at skipa fjarstøðuarbeiðs- pláss. Ein møguleiki er, at fólk sum t.d. hava hug at búgva í Suðuroy, sleppa at sita heima og arbeiða tveir ella tríggjar dagar um vikuna, og kunnu so ferðast í millum hinar dagarnar, um tey hava arbeiði sum egnar seg til hetta. Fleiri fyrimunir eru við slíkum leisti. Arbeiðsloysi í Suðuroy er høgt, og tí kann verða torført hjá báðum í einum parlagi at finna arbeiði í oynni, men við at hyggja at teim møgu- leikum nýggja ferjan og tøknin geva, eigur at verða farið meira progressivt til verka. Samfelags- ligi ágóðin er, at vit gagnnýta størri part av landinum, fólk fáa betri møguleika at búgva har tey helst vilja og verða nærri familju og vinum, og ikki minst óneyð- uga bústaðartrýstið á Havnina og harvið tálming av prísunum. Fólk við útbúgving kunnu koma aftur til heimbygdina, og sjálvt um tey ikki arbeiða har, kunnu tey verða við í at menna og styrkja útjaðara- og bygdasam- feløgini. Tilvitaðar raðfestingar Gongur alt eftir ætlan, er um nøkur ár fast samband millum Eysturoynna, Streymoynna, Vágar,, Sandoynna, partar av Norðoyggjum, og so eitt mun- andi betri sjóvegis samband til Suðuroynna. Sum sagt er tað neyðturviligt hjá einum nýmót- ans samfelagi at hava eitt gott undirstøðikervi, men tá slíkar raðfestingar verða gjørdar, er alneyðugt eisini at hugsa um, hvat endamálið við undirstøði- kervinum er, og soleiðis raðfesta út frá vitan og ætlanum. T.d. er neyðugt at vita, um okkara samfelagsvirðir leggja høvuðs- dentin á góðar vegir, so vit oftari kunnu vitja familju, ella at tað eisini er fyri at tað skal verða møguligt at búgva einastaðni og arbeiða aðrastaðni. Smyril er bert eitt amboð Suðuroyðingar fáa við hesum eitt stásiligt skip, eitt innanoyggja cruise skip, gjørt til at klára torføru nátturuna á siglingar- leiðini. Men skipið er bert eitt amboð, serliga hjá suðuroying- um, men eisini hjá okkum øllum øðrum í Føroyum. Nýggi Smyril loysir ongan trupulleika, um vit ikki seta okkum fyri at gagnnýta teir møguleikar, hann letur upp. Við opnum sinni, íblástri og samstarvi, kann nýggi Smyril gerast eitt Southern Cruise, sum leggur grundarsteinin til at vit byrja at brúka okkara sam- ferðslukerv nógv betri. Har kundi tað almenna t.d. gingið á odda at gera skipanir við part- vísum heimaarbeiðsplássum, har hetta er møguligt. Men eisini í einari heildarmeting, um tað er samfelagsgagnligt at hava størri túratal fyri Suðuroynna og sam- felagið sum heild, og henda metingin skal verða meira um- fatandi enn bert størri oljuút- reiðslur. T.d. er hugskotið hjá Jógvan við Keldu um ókeypis eykatúrar fyri at fáa gongd á nýtsluna av hesum møguleika, eitt stig rætta vegin.Samferðslulig stórhending Southern Cruise – flótandi undirsjóvartunnil Hesir vilja helst hava fleiri túrar og Hergeir Nielsen hevur lagt fram uppskot fyri Tingið, at tað verður álagt Smyrli at sigla minst tríggjar túrar um dagin vanligar dagar. Tá Smyril var hansara ábyrgdarøki var arbeitt við at skipið skuldi sigla fleiri túrar um dagin. Hann hevur nú ábyrgdina og mælir m.a. til ókeypis túrar