mikudagur 26. oktober 2005síða 9

Nr. 204 - 26. oktober 2005 9 Leygardagin, 29. oktober, verður stórt tiltak á Eiði við seyða- sýning, fjallmanna- veitslu og almennum dansi HEYST-TILTAK Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Olaf í Garði, sum er roynd- ur røktingarmaður og ein av stigtakarunum til seyða- sýningina, sigur, at hesin dagur, sum røktingarmenn- inir á Eiði saman við øðr- um skipa fyri, er ein sannur hátíðardagur á Eiði. – Dagurin byrjar klokkan 10 Uppi á Grind, har brundsseyðir verða mátaðir og sýnaðir av óvildugum sýnsmonnum. Í døgurða- tímanum verður steðgur, og síðan verður sýningin tikin uppaftur eftir døgurða. Sýning og filmur Sjálv seyðasýningin fer fram í bygninginum hjá Hans Egil og synum Uppi á Grind, samstundis sum kaffi, saft, køkur, pannu- køkur og annað verður at fáa á Brandstøðini, sum eisini er Uppi á Grind. Tað eru konurnar hjá røktingarmonnunum, sum taka sær av hugnanum við leskandi og etandi til tey – væntandi mongu – sum koma niðan á Grind hendan dagin. Olaf sigur, at á Brand- støðini verða eisini filmir vístir á stórskýggja, sum Kjartan Stakssund hevur tikið upp, og hetta eru ser- liga filmar um fjallgongu, seyðabýti og annað. – Kjartan hevur tikið ein hóp av filmum, sum eru rættiliga áhugaverdir, og sum fólki plagar at dáma væl at hyggja at. Fleiri av teimum gomlu, sum eru við á hesum filmum, liggja undir grønu í dag. Síðan 1994 Olaf sigur, at skipað hevur verið fyri regluligum seyðasýningum á Eiði síð- an 1994, og hetta er eitt til- tak, sum er triðja hvørt ár. Seyðasýning hevur verið á Eiði fyri ta tíð, men hetta tiltak var dottið niðurfyri, tá ið menn tóku stig til at reisa tað á føtur aftur, og síðan hava sýningarnar aftur ver- ið regluligar – triðja hvørt ár. – Í fjør høvdu vit eisini seyðasýning, men tá var eingin fjallmannaveitsla og eingin almennur dansur í hesum sambandi, leggur hann aftrat. Hesaferð verður so bæði seyðasýning, fjallmanna- veitsla og almennur dansur, sum verður í EB-húsinum. Góður brundsseyður – Endamálið við seyðasýn- ingunum, har einir 50 brundar úr ymiskum haga- pørtum og hjá monnum, sum hava heimaseyð, verða sýnaðir, er at fáa góðan og vakran brundsseyð, sum vit halda hevur stóran týdning fyri seyðahaldið. Í aðrar mátar, sigur Olaf, at tiltakið á Eiði er av sosi- alum týdningi, og somu- leiðis skapar tað eina ávísa kapping um vakrastu seyð- irnar. Virðislønir verða nevni- liga latnar fyri bestu og vakrastu brundarnar, og tað er P/F Inni, sum letur steyp- ini í hesum sambandi. Olaf sigur, at eingi krøv eru um aldurin á brunds- seyðinum, og tí kann talan bæði vera um yngri og eldri brundsseyð. Veitsla og dansur Klokkan 20 hetta kvøldið verður fjallmannaveitsla á Eiði, og tá sessast fjallmenn at eta ræst kjøt og súpan, men her verður eingin sterkur drykkur á borðin- um, bert veikt øl. – Vit vilja, at allir skulu kunna verða við og kenna seg væl, sigur Olaf. Gamalt er at bjóða einum gestarøðara við til fjall- mannaveitsluna, og í ár er tað Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður í landbúnaðar- málum, sum hevur fingið heiðurin at siga nøkur orð fyri fjallmonnunum. Seinni um kvøldið verður boðið til almennan dans á Eiði, har Jákup M. Anthoniussen og Heri Ziska Dahl spæla til dans. – Vit vænta nógv fólk til dansin, sigur Olaf í Garði. Sýnsmenninir í ár verða Poul Samuelsen, Haldórs- vík, Dávur Emiel Hansen, Tjørnuvík, Eddi Joensen, Kollafjørður, Hans Martin Andreassen, Kvívík og Tummas Marni Joensen, Kvívík. Seyðasýning og fjallmannaveitsla NemKonto til danskar bankaflytingar Frá november 2005 fara øll út- gjøld frá almenn- um stovnum í Danmark so sum SU, pensiónir, barnapeningur og avlopsskattur bert at ver_a útgoldin á konti, sum eru skrásettar sum »NemKonto« PENGAMÁL Sambært »Lov om offent- lige betalinger m.v.«, dagfest 27. dec. 2003, skulu øll - sum móttaka gjøld frá almennum stovni í Danmark - vísa á eina konto í peningastovni, hagar almennu myndug- leikarnir kunnu flyta pen- ingin, og fær hendan konto heitið »Nem- Konto«. »Lov om offentlige be- talinger m.v.« er ikki gald- andi í Føroyum, men hon hevur tó ávirkan á føroy- ingar. Føroyingar, sum fáa pensión, SU ella onnur gjøld frá almennum stovni í Danmark, skulu eisini hava eina konto skrásetta sum NemKonto, fyri at fáa uppæddina flutta á konto. Hvat er ein NemKonto? Ein NemKonto er ein heilt vanlig bankakonto, sum kundin væntandi hevur frammanundan, til dømis ein vanlig lønarkonto í Føroya Banka. Kundin skal bert gera av, hvør konto hann ynskir skal skrásetast sum NemKonto. Hvør persónur kann bert hava eina NemKonto, og fara øll gjøld frá donskum almennum stovnum til hesa konto. Hvussu verður NemKonto skrásett? Um ein persónur hevur fingið pening frá almenn- an stovni í Danmark fyrr, er tað hartil nýtta konto- nummar væntandi longu skrásett at vera Nem- Konto. Um so er, hevur kundin trúliga fingið fráboðan um hetta. Um kundar ikki hava konto skrásetta, kunnu teir venda sær til sín kunda- ráðgeva í Føroya Banka, og upplýsa hvør konto skal skrásetast sum Nem- Konto. Møguleiki er eisini fyri at skráseta eina Nem- Konto sjálvur á www.nemkonto.dk men hetta krevur eina talgilda undirskrift. Føroya Banki kunnar um hetta á heimasíðunum www.foroyabanki.fo og www.kontoin.fo. Meira fæst eisini at vita á www.nemkonto.dk. EVNISDAGUR Tilhaldið í Havn Sameindu Tjóðir lýstu árið 1999 at vera ár teirra gomlu. Í hesum sambandi var eisini her á landi gjørt rættiliga nógv burtur úr hesum tiltaki. Endamálið var at skapa betri fatan í samfelagnum fyri teimum avbjóðingum, sum tann vaksandi bólkurin av fólki, ið farin er um pensjónsald- urin, setur bæði til samfel- agið og til tey sjálv. Somuleiðis samtykti sosi- ala nevnd hjá kommununi í 1996 at seta ein arbeiðsbólk, hvørs arbeiðssetningur var at koma við uppskoti um, hvønn eldrapolitikk kommunan eigur at føra. Og í samband við »Altjóða eldraárið« 1999, kom so »Eldraálitið« hjá Tórshavnar kommunu. Í oktober 2000 setti lands- stýrismaðurin í almanna- málum ein arbeiðsbólk at gera eina lýsing og meting av eldraøkinum. Í 2002 kom úrslitið av arbeiðinum. Álit um eldraøkið. Politiski málsetningurin í álitunum er við grundar- lagnum í meginreglunum hjá ST. Høvuðsboðskapurin hjá ST er, at øll lond eiga at stremba eftir einum sam- felagi fyri allar aldursbólkar. ST áleggur heimsins stjórnum at taka niðanfyri standandi meginreglur til eftirtektar og gera tær til lógarfestan part av al- mannapolitikkinum skjótast til ber. Rættur teirra gomlu er í høvuðsheitum: Sjálvbjargni, luttøka, um- sorgan, menning og sjálvs- virði. Hesi seinnu árini er talið á fólkum yvir 65 ár vaksið í stórum, og livitíðin gerst longri og longri. Stundum hoyra vit henda aldursbólk umtalaðan sum eitt vanda- mál í samfelagnum. Hetta man helst koma av, at út- reiðslurnar til eldraøkið eru skjótt vaksandi, tað veri seg til pensjónir, ellis- og røktarheim, sjúkrahúsvið- gerð, heimahjálp o.s. fr. Henda myndin gongur aftur í øllum tí framkomna Vest- urheiminum. Tað er væl skiljandi, at tess fleiri røktarkrevjandi fólk, ið verða, tess størri gerast útreiðslurnar fyri samfelagið bæði til røktarheimspláss og til rakstur av heilsuverkinum. Orsøkirnar til, at fólk gerast óhjálpin kunnu vera so mangar. Ein av teimum eru tær sjúkurnar, sum standast av vælferðarliviháttinum. Tilhaldið í Havn er eitt av teimum støðunum, har roynt verður at gera teimum gomlu ein møguleika fyri at fáa eitt ríkari innihald í ger- andisdagin, eftir at tey eru farin út av arbeiðsmarkn- aðinum. Grundstøðið í arbeiðinum í Tilhaldinum eru meginreglarnar hjá ST. Við meginreglunum hjá ST í huga fór Tilhaldið undir átakið »Ábyrgd fyri egnari heilsu 2004« Vit heittu á átta fólk, sum í sínum starvi hava serligar førleikar fyri at lýsa hetta evnið hvør úr sínum sjónar- horni. Á henda hátt vóna vit at hava sett eitt orðaskifti í gongd, sum kann vera við til at motivera gomul eins væl og yngri til at umhugsa sín lívshátt og gera sítt til at fáa ein so heilsugóðan aldurdóm sum gjørligt. Nevndin í Tilhaldinum er á einum máli um, at henda vitanin ikki bert skal koma okkum havnaborgarum til- góðar. Tí skipar Tilhaldið í Tórsgøtu fyri einum al- mennum evnisdegi »Ábyrgd fyri egnari heilsu« í Útvarp- shøllini leygardagin 29. okt. 2005 kl. 10.30 - 16.30. Sjá skránna í leygardagsbløðunum. Øll eru hjartaliga væl- komin, sigur Tilhaldið í tíðindaskrivi. Almennur evnisdagur um heilsugóðan aldurdóm