fríggjadagur 28. oktober 2005síða 10

10 Nr. 206 - 28. oktober 2005 Nógv mundu fáa ein skelk, tá tað síðsta vikuskifti ljóðaði, at tað tók meira enn ein hálvan tíma at fáa ein sjúkrabil til fótboltsvøllin í Lorvík. Ein fótbolts- leikari lá uttan vit eftir ógvusligan samanbrest. Tí- betur gekk alt væl í hond tá avtornaði, men hending- in ger, at tey flestu munnu seta sær onkrar spurn- ingar um trygd og tilbúgving. Hendingin vísir, at tilbúgvingin hjá okkum óivað kundi riggað betur, og at neyðugt er við betri sam- skipan og greiðari leiðreglum. Tíðir broytast, og tann veruleiki, at Klaksvíkar Sjúkrahús nú er nógv stytri frá eystaru síðu á Eysturoynni enn Lands- sjúkrahúsið, mugu vit hava í huga, tá tilbúgvingin veður endurskoðað. Nú er sagt nógv um, at ein sjúkrabilur var klárur í eini av grannabygdunum, og kundi verið á staðnum eftir 10 minuttum. Tað ljóðar gott, og óivað er talan um raskt fólk, sum manna henda bil, men tað óivað rætt eisini at hava førleika manningini í einum sjúkrabili í huga, og ikki bara hugsa um spurningin, hvør er skjótast á staðnum. Eitt annað er, at snýr tað seg bara um at koma skjótt fram, ber til at hava eitt samstarv, soleiðis at tann bilurin, sum var næstur við óhappstaðið, fór avstað við sjúklinginum. Og tá bilurin úr Eysturoynni og sjúkrabilurin av Landssjúkrahúsinum møttust, kundi sjúklingurin so verið fluttur yvir í sjúkrabilin, um støðan annars talaði fyri tí. Tann stóra miseran í samband við hendingina leyg- ardagin er helst, at tilbúgvingarskipanin gloymdi, at stytsta leið var til Klaksvíkar Sjúkrahús. Harafturat skulu vit minnast til, at tað er alment lýst, at sjúkra- flutningurin kann fara gjøgnum Norðoyatunnilin, har nærum øll vegbreytin nú er asfalterað og sløtt. Vit kunnu staðfesta, at tey flestu vilja hava eitt gott og væl tilbúgvið heilsuverk. Lívið og tað at koma skjótt undir læknahond liggur frammaliga, um okk- urt er áfatt ella onkur vanlukka hendir. Hesin sam- felagstáttinum vilja vit øll gjalda til, hóast nógv seta spurnartekin við onnur samfelagsviðurskifti. Men samstundis mugu vit enn einaferð staðfesta, at vit framvegis kunnu seta spurnartekin við, hvussu væl tilbúgvingin virkar. Onkur eldsbruni á bygd er í huganum. Og tær bjargingarroyndir, sum tilbúgv- ingin hevur skipað fyri, hava ikki fingið besta skoðsmál, tá tær eru eftirmettar. Eitt krav hjá føroysku skattgjaldarunum má tí vera, at tilbúgvingin verður gjørd meira fullfíggjað, og at ein skilagóð loysn fæst á sjúkraflutningi og tí sum hesum hoyrir til, nú Norðoyggjar um eitt hálvt ár eisini verða knýttar upp í vegakervið í megin- økinum. DAGSINS MEINING Sosialurin Tilbúgvingin má verða meira fullfíggjað VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Eru tølini tey røttu? Alfred Olsen løgtingsmaður Er hald í tíðindunum, sum hava verið nógv frammi í fjølmiðlunum hesar sein- astu dagarnar, um at upp til fimm ferðir so nógvur fiskur er farin beinleiðis av landinum higartil í ár, sum alt árið í fjør? Vinnuhúsið Tølini sum tíðindini byggja á, eru komin frá Vinnuhús- inum, sum hevur hagtølini frá sjálvum Fiskiveiðueftir- litinum, so tey burdu verið røtt, men eg loyvi mær at ivast og fari tí at heita á Fiskiveiðueftirlitið um at kunngera tølini fyri 2003 og 2004 í bløðum og kring- varpið. Hagtøl Hagtalsgreiningin í Føroy- um hevur verið kritiserað og er ikki okkara sterka síða, og tí kunnu hagtøl sum í hesum føri verða brúkt til skaða fyri okkara skip, sjómenn og útróðra- menn, sum av órøttum blíva stillaðir fram sum teir í sigla uttanlanda við fisk- inum, fyri at skaða tey føroysku virkini. Hvør verður so spurdur? Eg havi lagt til merkis, at t.d. Útvarpið ikki spyr skip- ini ella sjómenninar um hagtølini eru røtt, men spyr virkini og har fáa at vita, at verri hevur verið hjá teim- um í ár at fingið fatur í fiski, og at hetta kemur av, at so nógvur fiskur verður landaður uttanlands, og mæla til at skipini vera straffaði við einum gjaldið fyri hvørt kilo. Men hvat nú um tølini eru skeiv? Men hvat nú, um tað vísur seg, at tølini fyri í fjør eru skeiv, og at vit hava haft eina so positiva gongd í ár, at avreiðingarnar uttan- lands eru minkaðar og bert eru ein partur av tí sum var í fjør? Hvat nú, um tað vís- ur seg, at t.d. toskur landað- ur uttanlands í fjør var 3.430 tons í staðin fyri 343 tons?, og um støðan er tann sama við hýsu og upsanum, so hava skipini í ár minka um landingarnar uttanlands munandi, og tað eiga vit at sonnum at fegnast um, men so verður spurningurin um hvør orsøkin er fyri at virk- ini ikki hava fingið fatur í fiskinum? Hava tíðindini um tey nógvu túsund tonsini veri ósonn? Hesi seinastu árini hava vit hoyrt tíðindi um at fleiri túsundtals tons eru landaði uttanlands hvørt ár, og hetta hevur skapt øsing í fólkin- um og verið brúkt av virkj- um mótvegis skipum og bátum, men samb. hagtøl- unum fyri 2004 so eru til- samans 1.632 tons landaði uttanlands av toski, hýsu og upsa og eg má tí spyrja, hava hagtølini sum tíðind- ini hava bygt á, verið skeiv hesi árini? Skeiv hagtøl eru skaðilig Tað er sjálvandi til skaða fyri alt føroyskt vinnulív, um tíðindi um uttanlands- landingar byggja á skeiv hagtøl, sum koma frá sjálv- um Fiskiveiðueftirlitinum, tí tey er við til at bróta nið- ur forholdið millum skip, útróðrabátar og virkir, og øsa tað føroyska fólkið upp móti skipum og sjófólki okkara. Veruleikin Eg ivist ikki í, at øll skip og allir útróðrabátur saman við manningunum, ynskja at veiðan verður keypt og virkað av føroyskum virkj- um, og at ongin selur uttan- lands, bara fyri at selja uttanlands ella fyri at skaða tey føroysku virkini. Men skipini kunnu koma út í støður t.d. tá verkføll eru, ella tey onki boð fáa uppá fiskin, at tey eru noydd at fara uttanlands við fiskin- um, men tað eigur at hoyri til undantøkini og eg meti, at sølur uttanlands í ár hoyra til slík undantøk. Fiskurin virkast í Før- oyum Fiskiríkidømið undir Før- oyum er tað vit liva av og koma at liva av nógv ár framyvir, og tí er avgerð- andi, at skipini og bátarnir fáa tær bestu umstøður at virka undir, fyri at tey kunnu hava yvirskot. Eisini er avgerðandi, at virkini í Føroyum eru førð fyri at keypa fiskin, so hann kann blíva virkaður, virðisøktur og seldur sum liðugt pro- dukt til ein høgan prís, so virkini eisini kunnu hava yvirskot, og hesi endamál meti eg vit kunnu náa, við tí dugnaliga fólki vit hava umborð á skipum og bát- um, og røskum arbeiðsfólki á virkjunum og við einum hækkandi fiskaprísi, sum tað minkandi útboðið av fiskavørum men øktið eft- irspurningurin eftir fiska- vørum í Evropa og aðrar- staðir í heiminum skapar. Tí er umráðandi, at vit ikki lata skeiv hagtøl fáa loyvi til at seta kýlar mill- um fólkið og virkini mót- vegis skipum, bátum og sjófólki okkara, men at vit øll standa saman, og virka til gagns fyri land og fólk.