mikudagur 2. november 2005síða 10

10 Nr. 210 - 2. november 2005 Bush er komin í álvarsligar trupulleikar og stendur fyri skotum frá øllum síðum. Fyri handfaring sína av krígnum í Irak, av vali av nýggjum hægstarættardómara, fyri vænt- andi leiklutin í herviligu ódnini herfyri og nú fyri ólóg- liga virksemið millum sínar næstu embætismenn og hjá leiðandi republikanarum í lóggevandi tingunum. Kring allan heim havast politikarar og pressan at Bush. Eisini høgravenda pressan í Danmark tekur undir við kritikk- inum og sunnudagin skrivar konservativi Berlingarin eina hvassa oddagrein móti Bush. "Plamegate er et symptom på forfaldet i Bushs ledelse og præsidentens mænd betaler prisen for moralsk skråplan" skrivar blaðið. Vit skulu ikki her reksa upp øll málini, har Bushstjórnin hevur gjørt seg seka í bæði maktmissbrúki, skeivari information og van- virðing av tí sanna demokratiinum. Tað kennast tey flestu við frá mongu útlendsku loftmiðlunum. Hvønn týdning ella áhuga hevur hetta so fyri okkum í Før- oyum? Kann tað ikki vera okkum tað sama, hvussu ein amerikanskur forseti tíggjar sær? Eftir okkara tykki eigur hetta at hava okkara áhuga. Hóast føroyski almenningurin ikki ger nógv hóvasták burtur úr tí, sum hendir rundan um okkum, so síggjast av og á viðmerkingar serliga frá fólki, sum taka undir við Bush og síggja hann sum veruliga verjan av okkara vesturlendsku samfeløgum. Hesi fólk eiga at steð- ga á og geva sær gætur, hvat í veruleikanum hendir í USA, á Capitol Hill í Washington og annars handan leiktjøldini. Tað kunnu tey m.a. við at fylgja við á BBC skíggjanum. Henda heimsgitna útvarps- og sjónvarpsrás gevur okkum eitt sera gott innlit í tað, sum hendir í "Gods own country". Eitt nú hava danska DR2 og SVF filmsrøð um baklandið og ideologiska grundarlagið hjá Bush, tey neokonserva- tivu. Filmsrøðin hevur eina gjøgnumgongd av teimum neo- konservativu í USA og teimum mest víðgongdu muslimu- num í arabiska heiminum. So løgið tað kann ljóða fyri okk- um, er her ein líkheit, nevniliga hon, at bæði tey neokonser- vativu og ekstremu muslimarnir brúka sama vápn í roynd- unum at fáa og varðveita vald. Hetta vápn er ótti. At skapa ótta í einum og hvørjum. At undirgrava veruliga og sanna demokratiið við teimum mest tvitnu vápnunum at vísa á, hvussu vandamikil tey sokallaðu egoistisku liberalismu er fyri ávikavist eitt kristið USA og eitt islamiskt samfelag. Um vit vilja tað ella ikki, so hava vit her við fundamental- ismu at gera. Veruleikin, sum m.a. kemur fram í hesum BBC sendingum, er tann, at tú hevur religiøsar fundament- alistiskar kreftir og valdsharrar í USA øðrumegin og í muslimskum londum hinumegin, sum als ikki ynskja frælsi fyri tann einstaka. Sum vilja trútta/tvinga niður í øll onnur teirra egnu og einastu tulking av sannleikanum. Hugsið um tey mongu á demokratiska og humanistiska vonginum í USA, sum eru gjørd til fíggindar av USA, hvussu hesi eru fyri bakbiti. Tá orðið liberalur verður brúkt sum ókvæmis- orð í hesum samanhangi, so fevnir tað um øll tey á miðjuni og báðumegin miðjuna á tí politiska ásanum, um tey intel- lektuellu, um listafólkini, tey, sum vit eisini vanliga nevna humanistar. Royndirnar hjá Bush at broyta ta so týðandi "javnvágina" í Hægstarætti við at seta tveir sera konservat- ivar dómarar er bara ein partur av hesi óhugnaligu gongd, sum skal geva teimum neokonservativu fundamentalistun- um alt valt í USA. Hetta er ein gongd, sum eisini vit í Eur- opa, eiga at hava eina meining um og berjast ímóti. DAGSINS MEINING Sosialurin Bush og tey neokonservativu VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Ein óhugnalig uppliving Erik Christensen, Porkeri Den 31-10 2005 hentede jeg min kone i lufthavnen kl. 14:10. Vi tog en bekendt fra Suðuroy - med i bilen til Tórshavn. Han klagede over stærke vedvarende smerter i højre lyskeregion. Flyturen fra Danmark til Færøerne havde været en meget smertefuld oplevelse for ham. Vi kunne se, at hans tilstand forværredes og kørte så hurtig som mu- lig til Landssygehuset i Tórshavn, hvor vi ankom kl.15:00. Sygeplejersken i modtagelsen nægtede at indskrive ham med den begrundelse, at patienten først skulle have en hen- visning fra vores bekendts egen læge i Vágur på Suð- uroy, men hun mente dog efter lidt betænkningstid, at vi kunne forsøge på læge- huset i Tórshavn. Vi sagde, han havde haft symptom- erne i et døgn. Syge-plej- ersken mente, at så længe han havde stærke smerter, var det ikke noget at være bange for. Hun beroligede patienten med bemærkn- ingen om, at hun aldrig havde oplevet, at nogen var død af blindtarmsbetænd- else, men hun ville dog prøve at få fat i en læge. Efter en halv times vente- tid, meddelte hun os, at vi var nødt til at køre til lægehuset for at få vores bekendt indlagt på Tórs- havn sygehus. Lægehusets læge konstaterede, at han havde symptomer på blind- tarmsbetændelse og gav besked til sygehuset, at han måtte indlægges omgå- ende. Efter yderligere en halv times ventetid i vente- værelset på sygehuset blev han endelig indlagt kl. 16:30. Kl. 19:00 fik han sin perforedede blindtarm fjernet. Han har fomodent- lig været i livsfare, hvis op- erationen var blevet yder- ligere forsinket. Med forundring måtte vi konstatere, at der ikke med det samme var en læge, der kunne vurdere patientens tilstand. Hændelsesforløbet kunne ske for alle. Johnny í Grótinum, formaður Búskaparráðsins Í lesarabrævi í tíðindabløð- unum tann 1. november hevur Jóhan Dahl ein fyri- spurning til formann Bú- skaparráðsins um útgávuna av frágreiðing ráðsins. Tað er ikki á hvørjum degi, at løgtingsmenn vísa virksemi Búskaparráðsins ans, tí vil eg nýta høvi at takka Jóhan Dahl fyri sýndan áhuga. Í Búskaparráðnum verða vit ofta lastaði fyri at vera í so provokerandi, men í hesum førinum tykist fyrispurn- ingurin fullkomiliga óprov- okeraður, tí formanskapur- in í ráðnum hevur onki frá- boðað um konjunkturfrá- greiðing ráðsins. Svar uppá ítøkiligu spurningarnar: (1) Um Búskaparráðið hev- ur gjørt sítt arbeiði higartil í ár til lýtar, má vera upp til Fíggjar- málaráðharran, Løg- tingið og almenningin annars at meta um. Sambært lógini er endamálið við ráðnum "at fylgja við gongdini í landinum og at ráðgeva um búskaparlig viður- skifti", meira ítøkiliga skal formanskapurin í ráðnum minst eina ferð um árið gera "frágreið- ing um gongdina í før- oyska búskapinum, har mett verður um búskap- arligu støðuna, útlitini framyvir, og hvørji til- tøk eiga at verða framd". Í august lat Bú- skaparráðið úr hondum eina frágreiðing um bú- skaparvøkstur í Føroy- um, har búskaparfrøði- lig ástøði og hagfrøði var nýtt til at lýsa tær avbjóðingar føroyska samfelagið hevur fyri framman, um ætlan Landsstýrisins at vera millum fremstu búskap- ir í 2015 skal fremjast í verki. Frágreiðingin var send Føroya Løgtingið, men hon er annars eis- ini atkomilig á heima- síðu ráðsins, w w w. e c o u n c i l . f o . Annars er tað ætlan formansins eftir innan- hýsis viðgerð av spurn- inginum at geva eina frágreiðing út afturat í ár, hendan frágreiðing viðgerð konjunktur- gongdina í føroyska búskapinum. (2) At konjunkturfrágreið- ingin ikki er útkomin enn er onki óvanligt, tí bæði í 2000 og 2003 kom hendan frágreiðing í desember tey árini. (3) „Arbeiðarin er løn sína verdur" sigur svarta bók, men um ráðslimir- nir eru sína samsýning verdir er - sambært lóg- ini um Búskaparráð - ein spurningur millum Landsstýrið og ráðið. Svar til fyrispurning frá Jóhan Dahl