mikudagur 9. november 2005síða 7

1 4 Nr. 215 - 9. november OPERAATIÓN DAGSVERK Birita W. Djurhuus og Hanus H. Eysturdal Á hvørjum ári skipa stud- entaskúlarnir í Norðurlond- um fyri einum virkisdegi, sum er ætlað øllum næm- ingum í studentaskúlum. Dagurin ber navnið od dag- ur, ið stendur fyri operatíon dagsverk. Næmingarnir finna sær eitthvørt arbeiði, har tey ar- beiða í ein dag. Í ár er tað 2. november, og pengarnir sum næmingarnir fáa fyri arbeiði sítt, verða latnir einum góðum endamáli. Í ár fara pengarnir til útbúgv- ingarmøguleikar í Krigi- stan. Hetta er 20´inda árið, at opratión dagsverk fer av bakkastokki. Síðani 1985 hevur hetta verið eitt sera vælvirkandi tiltak, Síðani 1985 hevur tað danska kongaríkið savnað 100 milliónir saman. Felagsskapurin od bleiv settur á stovn av tí ársøk, at í 1962 datt tann fyrverandi ST-aðalskrivarið Dag Hammerskjold niður við flogfari í Afrika og doyði. Hammerskjold var kendur og virdur maður fyri síni avrik, hann hevði framt í teimum fátæku londunum í verðini. Svenskir næmingar vildu heiðra Hammerskjold og byrjaði tí við, íblástri frá hansara solidarisku tanka- gongd, Opratión Dagsværk. Od tankin fór so líðandi um alt Svøríki, og síðani kom tað eisini til Danmark, og í 1985 kom tað ein Od nevnd til Danmark. Od dagur væl dámdur Od dagur hevur verið sera væl mótikin í Føroyum, og næstan allir næmingar møta upp og gera sítt til, at peng- ar koma í kassan, sigur Mads Winther stjórið á Studentaskúlanum í Hoy- dølum. Hann leggur aftrat, at í fjør var tað danska kongaríki nummar tvey á listanum at samla mest pengar inn, av teimum londum, ið luttóku í OD- dagnum. Um ein ikki møtur upp til Od dagin, verður ein skrivaður fyri fráveru, so hetta er ein skúladagur við eitt sindur øðrvísi skrá. At enda sigur Mads, at hann heldur, at hetta er eitt frálíkt tiltak, at faá tey ungu at hugsa um umheimin og geva sær far um, at ikki er tað øll, ið hava møguleika at faá skúlagongd. Út at arbeiða Katrin Debes Kristinsen og Birita Ellevang eru farnar niðan í Gunnleif at arbeiða á Od dagnum. Tær pakka piparnøtur og eru í full sving, tá ið vit koma at nið- an at faa okkum eitt lítið prát við tær báðar. Birita og Katrin eru 16 ára gamlar og ganga í 1.g í Hoydølum. Tær halda, at tað er sera gott við einum Od degi, og tær halda, at tað er óført at sleppa at gera okkurt øðr- vísi, eisini siga tær, at tað er spennandi at hjálpa øðrum, so onnur eisini fáa møgu- leika til skúlagongd. - Tað kennist væl, tá ið tú kann merkja, at tú hjálpir øðrum. Sigur Katrin. Og hesum tekur Birita undir við. Tær byrjaðu klokkan 8 á morgi og enda kl 13 seinn- apart. Tá hava tær samlað sær 250 kr í part, ið er minstagjald sum krevst. Poul Kári Madsen gong- ur í 05u í Hoydølum. Hann og flokkur hansara hava ruddað ánna íð rennur om- an Hoydalar. - Vit møttu kl 8 og ruddaðu ymiskt burturkast. Hetta tók bert uml. ein tíma, men tað var nóg mik- ið at savna 250 krónur í part, so tað var óført, sigur Poul Kári. Hann heldur, at Od dagurin ikki má detta niðurfyri og vónar, at til- takið hevur nógv góð ár fyri framman. AFS´ari og Od dagur. Eisini Sosialurin hevur tik- ið ímóti næmingi 2. nov- ember. Tað er 17 ára gamli skiftisnæmingurin Domi- nik Emde,sum gongur ið 2.g og kemur úr Týsklandi. Hann er komin oman í Miðlahúsið at gera eitt- hvørt, íð tørvar. Eisini hann heldur, at ein tílíkur dagur er eitt sera gott hugskot, og honum dámar væl, at peng- arnir fara til eitt gott enda- mál, so onnur eisini fáa gleði av hesum. Sum sagt, er Dominik kiftistnæmingur ígjøgnum felagskapin AFS( The Am- erican Field Service), fyri, hann kemur úr Týsklandi, hann vildi royna okkurt nýtt og kom tí til Føroya. Fyrst fekk hann tilboð um at fara til Danmarkar, men hetta var ikki júst tað Do- minik hevði havt í huga, Síðani bleiv hann spurdur, um hann hevði hug at koma til Føroya, og tað vildi Dominik fegin. Hann má viðganga, at hann ikki visti nógv um Føroyar, hevði hoyrt um tað, men visti ikki stórt meira enn tað. Men honum dámar sera væl her, her er ikki so øðr- vísi, sum nógv halda. Hann sigur, at studentaskúlin í Hoydølum og skúlin hann gekk á, áðrenn hann kom hiðar, ikki eru so ólíkir. Men maturin og veðrið man vera tað, ið er mest ó- líkt, sigur hann við einum smíli. 1. OD-dagurin stendur fyri ’Operatión Dagsverk- dagurin’ 2. Endamálið hjá OD- degnum er at samla so nógvar pengar, sum møðuligt inn til tey fátøku londini í heiminum. 3. Ì ár er landið, sum samla verður inn til, Kirgistan, eitt land í Miðásia. 4. Miðnámsskúlarnir í Føroyum eru allir við í hesum. 5. Ì 1985 bleiv OD- dagurin settur í stovn í Danmark, tvs. at OD- dagurin hevur 20 ára Jubileum í ár. 6. Grundstovnarin av OD- degnum, var Dag Hamm- erskjold, fyrrverandi ST- aðalskrivari hjá Svøíki. Dag doyði í 1962 í einum flúgvarastoyti. Dag sjálvur hevði droymt um hendan dagin, men ikki fyrren aft- aná hansara deyða, vístu miðnámsnæmingar í Svør- íki honum tí respekt at byrja við hesum degnum, sum seinni vísti seg at spreiða seg skjótt til restina av Scandinavia. 7. Ì 1988 var nógv mót- støða komin ímótur OD- degnum, av tí grund at fólk hildu tað ver kommunist- iskt propaganda. Næming- ar tóku tí eitt privat OD verk upp, stuðla av Bertel Haarder. Hendan privata OD samlingin samlaði 600.000 kr.- inn til Muja- hedinrørsluna í Afghani- stan, sum er ein rørsla, ið ferð ímótur sovjetherinum. 8. Øll OD-verkætlanir í 80’inum vóru stórar succ- eðir. Næstan allir næmin- gar luttóku í OD-degnum, hvørja ferð hann var og fingu samla upp ímótur 5 mill. fyri hvørja kam- pagnu. Mótstøðan ímótur OD-degnum minkaði og OD-dagurin fekk fastsligið at tað ikki var ein partípol- itisk kampagna. 9. Framm til 1992 høvdu skúlarnir fingið boð uppá at skráseta allir næmingar, sum høvdu luttikið í hes- um arbeiðinum, men í 1992 skifti Bertel Haarder framburð og skifti OD- dagin til at vera partur av undirvísingini. Hendan undirvísingin bleiv tikin av, í 1996 av u n d u r v í s n i n g s - ministarinum, Ole Vig Jensen. Í 2000 fingi næmingar, tann møðuleika at sjálvir velja, um OD-dagurin, skuldi vera partur av ári- num, ella ikki. Opratión dagsverk: Hjálp til útbúgving í Krigistan FAKTA um OD-dagin Birita Ellevang og Katrin Debes Kristensen arbeiddu á bakarínum hjá Gunnleivi í Havn á OD degnum, sum var mikudagin 2. november Mynd: Birita W Djurhuus Poul Kári Madsen ruddaði fyri Tórshavnar Kommunu í Hoydalsá beint við Studentaskúlan fyri at savna pengar á OD-degnum Mynd: Hanus H. Eysturdal