hósdagur 26. oktober 2000síða 7

Klokkan 03:29 miku- morgunin fekk Brandstø›in í Havn bo› um, at eldur var í einum sethúsum á Ternuryggi. Politii› veit enn ikki, hvør orsøkin var til eldin ELDUR Dagfinn Olsen Eldur kom í eini sethús Vi › Sundsvegin á Ternuryggi mikumorgunin. Sløkkili›i› í Havn fekk bo› um eldin klokkan 03:29 og longu klokkan 03:34 var li›i› á sta›num. Alt er brunni› innan úr húsunum. Av Brandstø›ini ver›ur sagt, at einki var at gera, tí húsini stó›u í ljósum loga, tá sløkkili›i› kom á sta›i›. Tilfari› inni í húsunum var fyri stóran part tær millum sløkkili›sfólk so kendu bleytu pláturnar, i› geva nógv gass og sum brenna skjótt. Sløkkili›i› slapp ikki innar í húsini, men mátti bert royna at dempa eldin og sløkkja uttanífrá. Sløkkili›i› helt fram vi› arbei›inum, til umlei› klokkan 8 á morgni. Seinni vóru sløkkili›sfólk aftur ein túr á sta›num fyri at tryggja, at stø›an var, sum hon skuldi. Politii› kannar máli› Løgreglan veit ikki enn, hvør orsøkin var til elds- brunan á Ternuryggi, frætt- ist av Politistø›ini í Havn. Løgreglan er farin undir avhoyringar og kanningar. Eingin bú›i í húsunum, nú tey at kalla brunnu í grund, men arbeitt var› vi› at seta tey í stand, eftir at n‡ggir eigarar hava yvirtik- i› húsini fyri stuttum. Eldur kom í eini hús í Havn mikumorgunin. Alt er brunni› inan úr húsunum Mynd: Álvur Haraldsen Løgreglan kannar eldsbruna Heidi Andreassen framdi enn eitt bragd, tá hon svam undir gamla heimsmeti› á 100 m frísvimjing í Sidney SVIMJING Jákup Mørk Føroyar fingu enn eitt hei›- ursmerki, tá føroysku svim- jararnir vóru í hylinum í nátt. Talan var um 100 metra frísvimjing, og Heidi Andreassen gjørdi ikki mætari enn at sláa heims- meti›, sum australska Priya Cooper átti. Hetta rakk tó ikki til gullmerki›, tí ein ísraelsk svmjienta var enn skjótari, og kom á mál 0,87 sekund á›renn Heidi. Nøgd og tó Um middagsleiti› fingu vit or›i› á Katrin Johansen, sum er venjari hjá føroysku gentunum, og sjálvandi var hon ovurfegin um úrsliti›. – Hetta var bara heilt fantastiskt, men sjálvt um Heidi er nøgd, so i›rar hon seg um, at hon ikki svam enn skjótari, sigur Katrin Johansen. Annars grei›ir hon frá, at áhugin fyri finaluni var alstórur. – Áhugin hevur alla tí›- ina veri› ovurstórur, men serliga tá talan er um lokal- ar favorittar. Hesu fer› var ta› ein australsk genta, sum hev›i heimsmeti›, og teir 13.000 ásko›ararnir royndu sjálvsagt at gera sítt til at eggja henni. Ví›ari sigur Katrin, at í hálvfinaluni svam Heidi heldur róliga, og at hon tí byrja›i á geil 3, og ikki í mi›juni. – Tr‡sti› av at svimja í mi›juni er sera stórt, og tí vóru vit samdar um, at hon skuldi taka ta› róligt í morgun. Hetta eydna›ist eisini, og hon sá út til at trívast fínt á tri›fremstu geilini. Øll eru bilsin At enda sigur Katrin, at føroysku genturnar hava vakt almiklan ans her ni›ri. – Fólk eru ovfarin av, hvussu gó› úrslit tær hava fingi›, tí tær eru somiki› ungar, heldur Katrin. Bæ›i Heidi og Esther hava tvær kappingar aftur- at, á›renn lei›in gongur heim til Føroya. Hósdagin skulu tær royna seg í 100 metra ryggsvimjing, og fríggjadagin ver›ur 50 metra frísvimjing á skránni. Heidi aftur silvur Nr. 206 - 26. oktober 2000 13 12 Nr. 206 - 26. oktober 2000 Ávís fyritøka í Sand- oynni hevur søkt landsst‡ri› um ali- loyvi á Sands vág, men hevur lands- st‡ri› óbeinlei›is givi› noktandi svar, sigur Ey›un Viderø POLITISKUR FYRISPURNINGUR Ólavur í Beiti Er møguleiki fyri, at lands- st‡risma›urin gongur um- sóknini um aliloyvi á Sands vág á møti? Um so er, nær ver›ur loyvi› givi›? Um ikki, kann Løgtingi› so fáa nágreiniligar grundgeving- ar fyri stø›utakanini? Hetta vil Ey›un Viderø hava at vita frá Bjarna Djurholm. Í vi›merkingunum, vísur Ey›un Viderø á, at ávís fyritøka í Sandoynni hevur søkt landsst‡ri› um aliloyvi á Sands vág, men hevur landsst‡ri› óbeinlei›is giv- i› noktandi svar. Í nevnda svari ver›ur víst á, at Vinnumálast‡ri› saman vi› Landsverkfrø›inginum arbei›ir vi› at tekna upp verandi aliøki av n‡ggjum, at Heilsufrø›iliga Starvs- stovan vi› stø›i í hesum uppmátingum skal gera kemiskar og biologiskar kanningar, og í hesum sam- bandi fáa til vega bur›ar- dygdina á økjunum. – Víst ver›ur á, at Vinnumálast‡ri›, grunda› á møguligan umhvørvis- vanda, er sinna› at halda aftur í vøkstrinum av fram- lei›sluni av alifiski í Før- oyum. Somulei›is ver›ur víst á Lívfiskastø›ina í Skopun, at umhugsa› hevur veri› ikki at loyva a›rari aling í Sandoynni, sigur Ey›un Viderø. Og ví›ari sigur Sand- oyartingma›urin, at høv- u›svinnuliga innatøkan í Sandoynni kemur frá fiskivinnuni, og tí er hetta mál sera vi›komandi. Í løt- uni eru tvey flakavirki virk- in í samarbei›i um ráfiskin, i› kemur til Sandoynna, og samstudis er n‡tt virki sett í gongd vi› høvu›smáli at fáa meiri gó›ska› vir›i burtur úr rávøruni. Dálking – Tá víst ver›ur til dálk- ingarvandan í samabandi vi› Lívfiskastø›ina, so er kunnugt, at stø›in hevur beinlei›is samband vi› aliringar hjá sama í Hesti, eins og aliringar eru í havn- ini vi› Gomlurætt. Millum Skopun og hesi stø› er regluligt fer›asamband, so ta› er ilt at skilja, at stø›in ver›ur útsett fyri serligum smittuvanda av aliringum á Sands vág. – Ta› er stórt spell, at stóru møguleikarnir innan alivinnunan skulu ver›a for›a›ir í Sandoynni, tí ein lívfiskastø› er løgd í oynni. Skal talan harafturímóti ver›a um, at Sandoyggin skal gerast mi›depil fyri lívfisk, so eiga nógv meiri ví›fevnandi útbygggingar at ver›a gjørdar, og harvi› hev›i oyggin so fingi› sín part av inntøkuni av ali- vinnuni. Løgtingsmenninir fyri Sandoynna hava bæ›i sam- an og hvør sær fleriri fer›ir havt samband vi› skiftandi landsst‡rismenn vi› fyri- spurningi um hetta loyvi›, men hvørja fer› er svara›, at endaligar kanningar og tilmæli ikki eru grei› enn fyri at kunna geva endaligt svar, sigur Ey›un Viderø m.a. í vi›merkingunum. Vandin vi › at brúka fartelefonir er sera lítil Landsst‡ri› hevur ikki ítøkiligar ætlanir um at uppl‡sa um spurning- ar, i› ver›a settir um møguligar vandar vi › n‡tslu av fartelefon, men fylgir landsst‡ri › vi› gongdini á økinum, sigur Bjarni Djurholm í svari POLITISKUR FYRISPURNINGUR Ólavur í Beiti Jákup Sverri F. Kass spurdi um naka› hámark er í Før- oyum í dag fyri, hvussu nógv SAR (Specific Ab- sorption Rate) ella fartele- fongeislavirkni, hvør ein- støk fartelefon skal hava, og svarar Bjarni Djurholm, at ásetingarnar, i› óbein- lei›is ver›a fylgdir í Før- oyum, eru ásetingar, sum settar eru av ETSI (European Telecommuni- cations Standard Institute) og av WHO (World Health Organisation) um útgeisl- ingarhámark fyri fartele- fonir. WHO ásetir eitt evsta mark fyri útgeisling frá fartelefonum til 0,4w/ kg fyri ein heilan manna- kropp. – Geislingin frá CE- merktum fartelefonum, sum í me›al er 0,25w - 1,5w, skal javnast út á ein heilan mannakropp, so ta› skilst, at geislingin er sera lítil, sigur Bjarni Djur- holm. Langtí›arárin Og hann vísur eisini til eitt svar hjá ES-Kommissión- ini, at tær umfatandi kann- ingarnar, sum eru gjørdar í Evropa seinastu tíggju árini, ikki hava s‡nt naka› sannroyniligt árin á heils- una, tá ræ›ur um radiofre- kvensgeisling, i› er vanlig fyri fartelefonir og basis- stø›ir. Um ta› eru nøkur óheppin heilsulig hjáárin, kann ta› einans ver›a talan um eitt langtí›arárin, sum í løtuni ikki er kent. Ein rá›stevna hevur júst veri› hildin í fjareystri vi› evninum »Elektromagnet- isk felt og heilsuvandar«, grei›ur Bjarni Djurholm ví›ari frá í vi›merking- unum, har ni›urstø›an er, at »vandin vi› at brúka fartelefonir er sera, sera lítil, tí útgeislingin er bert nøkur fá prosent av tí, sum er ásett sum kanska ver- andi heilsuska›iligt«. Vi›víkjandi spurning- inum, um landst‡ri› ar- bei›ir vi› eini ætlan at uppl‡sa almenningin um tey ska›iligu árin, sum far- telefonin hevur á heilsuna hjá hvørjum einstøkum brúkara, svarar landsst‡ris- ma›urin, at landsst‡ri› hevur ikki ítøkiligar ætl- anir um at uppl‡sa um spurningar, i› ver›a settir um møguligar vandar vi› n‡tslu av fartelefon, men fylgir landsst‡ri› vi› gongdini á økinum. Spja›ing av virk- seminum út um landi›, lækking av rentustu›linum og avtøka av meirvir›is- gjaldsfrítøkuni av lønum til bygging og umvæling av egnum bústa›i, metir Karst- en Hansen ver›a mál- rætta›i tiltøk móti hækkandi sethúsa- prísum POLITISKUR FYRISPURNINGUR Ólavur í Beiti Jákup Sverri Kass spurdi fíggjarmálará›harran, um ney›ugt er at seta tiltøk í verk til tess at taka hæddina av prísinum á sethúsum o.ø. møguligum árinum, sum koma í sambandi vi› eina komandi oljuvinnu í Føroyum? Í svarinum sigur Karsten Hansen, fíggjarmálará›- harri, m.a. at vi›víkjandi bygging av n‡ggjum set- húsum er yvireftirspurning- urin eftir handverkarum ein stórur trupulleiki, sum kann gerast rættiliga álvars- ligur, um ta› ikki ver›ur rikin ein varligur og skyn- samur fíggjarpolitikkur. Og ví›ari sigur Karsten Hansen seg hava lagt upp til ein fíggjarpolitikk, sum stimbrar virksemi í land- inum minst møguligt, ser- stakliga í mi›sta›arøkin- um. Hetta er m.a. fyri at sleppa undan, at lønartr‡st- i› innan byggivinnuna gerst enn hægri og sostatt eisini sethúsaprísirnir. – Eg ætli mær framvegis at leggja upp til ein fíggjar- politikk, har ta› frá al- mennari sí›u ver›ur ra›fest solei›is, at byggivinnan ikki gerst ovurupphita› vi› tí úrsliti, at húsaprísirnir gerast enn hægri. Skjúldur húsamarkna›ur Og vi›víkjandi sjálvum spurninginum, sigur fíggj- armálará›harrin, at hvussu oljuvinnan kemur at ávirka prísin á sethúsum er ilt at siga naka› um enn, men landsst‡ri› hevur avgjørt at seta ein arbei›sbólk, sum skal kanna, hvørji árin ein komandi oljuvinna kemur at hava á samfelagi› í heila tiki›. Landsst‡ri› fer eisini at gera sítt til, at oljuvirk- semi, so vítt ta› er gjørligt, ver›ur spjatt kring landi›. – Samanumtiki› kann sigast, at ta›, sum kann ger- ast fyri at for›a sethúsaprís- unum at hækka ov nógv, er framhaldandi at føra ein skynsaman fíggjar- og bú- skaparpolitikk, sum virkar avmarkandi móti inn- lendska eftirspurninginum. Meira málrætta›i tiltøk móti hækkandi sethúsaprís- um kunnu ver›a: Spja›ing av virkseminum út um landi›, lækking av rentu- stu›linum og avtøka av meirvir›isgjaldsfrítøkuni av lønum til bygging og umvæling av egnum bú- sta›i. – Tiltøk, sum t.d há- marksprísir fyri sølu ella vinningi í sambandi vi› sølu av sethúsum, koma at virka búskaparliga avlag- andi, og eggja til ein skjúld- an húsamarkna›, sigur Karsten Hansen m.a. í svarinum. Lívfiskastø›in for›ar alivinnuni í Sandoynni Framhaldandi skynsaman fíggjar- og búskaparpolitikk Skal peningur fáast til vega til kanning og umvælan av grót- kastinum í Skálavík, er ney›ugt, at Løg- tingi› játtar pening til endamáli›, sigur Bjarni Djurholm POLITISKUR FYRISPURNINGUR Ólavur í Beiti Er landsst‡risma›urin sinn- a›ur at fáa til vega pening til kanning og umvælan av grótkastinum vi› bátahylin í Skálavík? Um so er, nær kann roknast v›, at ney ›- ugu kanningarnar ver›a settar í verk? spurdi Ey›un Viderø í fyrispurningi, og í stutta svarinum, sigur Bjarni Djurholm, at yvir- høvur er ta› solei›is, at kommunurnar eiga og reka havnir og lendingar í Før- oyum og skulu tessvegna rinda fyri bæ›i íløgur og rakstur av havnunum. – Landi› kennir ta› fyrst og fremst sum sína skyldu at tryggja samfer›sluna millum oyggjarnar. Megin- parturin av peninginum, sum ver›ur játta›ur til havnaendamál, fer tí til samfer›sluhavnir og sam- fer›sluendamál annars. Løgtingi › Landsverkfrø›ingsstovnur- in kennir vi›urskiftini í bátahylinum í Skálavík rímiliga væl, men ney›ugt er at gera n‡ggjar kanning- ar, um so er, at bátahylurin skal umvælast. – Um landsst‡risma›urin skal fáa pening til vega til kanning og umvælan av grótkastinum í Skálavík, er ney›ugt, at Løgtingi› játt- ar pening til endamáli›, sigur Bjarni Djurholm í svarinum. N‡ggjar kanningar í Skálavík