týsdagur 15. november 2005síða 24

24 Nr. 219 - 15. november 2005 Fyrsta mai í ár vóru punkt­ gjøldini á nógvum vanligum el­lutum avtikin. Sambært handlunum er sølan økt munandi, og landið fær tí óivað líka nógva inntøku av vanliga sølu mvg’num Eftir at vinnan í nógv ár hevur víst á, at punktgjøldini avlagaðu marknaðin, vóru avgjøldini á nógvum van­ ligum el­lutum avtikin fyrsta mai í ár, skrivar Vinnu­ húsið. Har hava tey spurt seg fyri hjá nøkrum av handlunum, sum selja hesar vørur, og ikki óvæntað er talan um eina sólskinssøgu. Nú punktgjaldið hvarv á lut­ um sum sjónvarpum og musikkanleggum er sølan vaksin munandi. Onkur av handlunum, sum hevur gjørt støðuna upp, hevur fyrstu 10 mánaðirnar í ár selt yvir 50% meir av hesum vørum enn um somu tíð í fjør. Sjálvt um ikki allir hava gjørt støðuna neyvt upp, verður tosað um ein stóran vøkstur í søluni. Handlarnir vænta eisini, at hetta serliga kemur at síggj­ ast aftur í jólasøluni. Grundin til at skiftandi landsstýri hava verið ivasom um at strika punktgjøldini, er tann inntøka tey góðu landinum. Men økta sølan merkir, at landið ríkiliga fær tað mista punktgjaldið inn í øktum meirvirðisgjaldið. Eisini liggur ein nógv størri partur av keypinum hjá før­ oyingum nú í Føroyum. Tað gevur vinning til føroyskar fyritøkur og merkir eisini, at handlarnir hava betur ráð til eitt stórt og dygdargott úrval. ­ Stutt sagt eru øll vinnarar, bæði landskassin, handlarnir og brúkarin, staðfestir Vinnu­ húsið. ­ Hetta átti at fingið landsstýrismanninum í fíggjarmálum at taka punkt­ gjøldini av á teimum vørum, sum enn eru darvaðar av punktgjaldi. Til dømis kann nevnast, at ljósamatur enn hava høga punktgjaldið. Hetta merkir, at føroyingar næstan alt árið eru inni undir kunstigum ljósi av vánaligari góðsku, tí dygdargóð ljós­ amaturir heilt einfalt eru ov dýr, heldur Vinnuhúsið. Sølan øktist tá punktgjøldini hvurvu Vinnuátak Jan Müller jan@sosialurin.fo Sunnudagin kom eitt stórt føroyskt ferðalag til høv­ uðsstaðin í Letlandi, Riga. Talan er um 16 umboð fyri 10 føroyskar vinnu­ og hand­ ilsfyritøkur, sum saman við Menningarstovuni eru farin til Estands og Letlands at kanna marknaðin har og møguleikarnar fyri samstarvi og samhandli. Sosialurin skilur, at flestu luttakandi fyritøkurnar lata væl at. Ein serlig skrá er gjørd fyri hvørja einstaka fyritøku við áleið 4 fundum um dagin. Nógv verður koyrt runt í Letlandi fyri at vitja fyri­ tøkurnar og síggja teirra umstøður. Lettiska fiskivinn­ an er ikki so tekniskt fram­ komin sum tann føroyska, so góðir møguleikar eru fyri samstarvi frætta vit. Í gjár tosaðu nøkur av umboðunum við ein reiðara, sum varð sera fegin um Farrigaprojektið og væntaði sær gott samstarv við tey. Mánadagin var eisini fundur við ein av fremstu vinnulívsmonnunum í Let­ landi, Inarijs Voits. Hann er stjóri fyri lettiska fiski­ mannafelagið, stjóri fyri lett­ iska ráfiskaseljarafelagið, formaður í lettiska ráfiska­ seljarafelagnum (fram­ leiðarar), nevndarlimur í nevndini, sum býtir kvotur út og reiðari við 2 skipum, sum hava kvotu. At sami maður er oddamaður fyri bæði fiskimannafelagið og ráfiskaseljarafelagið er rættiliga áhugavert og eitt dømi um, hvussu lettiska samfelagið er sett saman. Hesi bæði fyrstu feløgini eru soleiðis skipað sambært lett­ iska lóg fyri at tey skulu tosa við einari rødd í Brussel. Sum skilst verða føroy­ ingarnir sera væl móttíknir í Letlandi. Vert er m.a. at merkja sær, siga umboð fyri føroyska ferðalagið, at tá tað um korruptión viðvíkur, er Let­ land á einum 58. plássi (tað minst korrupta er nr. 1) á listanum yvir minst korruptu lond í heiminum. Estland er nr. 28, og tað eru tey stolt av. Skandinavisku londini liggja øll á top 10 fyri minstkorruptu lond í heiminum. Føroyingar væl móttiknir í Letlandi Nøkur av føroyskum umboðunum, Jaenet Johannesen frá Atlanticon, Steinbjørn í Dali frá Menningarstovuni, Guðrun Olsen frá Syntesa og Áki Johansen frá Menningarstovuni her saman við Inarisj Voits, týðandi vinnulívsmanni í Riga