mikudagur 16. november 2005síða 10

10 Nr. 220 - 16. november 2005 Kommunuvalið í Danmark gav eitt sera áhugavert úrslit, og man valið veruliga hava givið politisku flokkunum nakað at hugsa um. Sosialdemokratarnir gjørdust størsti flokkur á danska kommunuvalinum í gjár. Sum væntað fingu Sosialdemokratarnir yvir­ borgarstjóran í Keypmannahavn, har Ritt Bjerregaard var tann stóri sigursharrin. Harafturat eydnaðist tað flokkinum at vinna borgarstjórasessin í Århus aftur, eftir at Vinstri hevur havt hann seinastu árini. Eisini í Aalborg heldur sosialdemokratiski borgarstjórin fram, og í Vejle og Horsens eiga Sosialdemokratarnir nú borgarstjóran. Ein smeitur var tað tó, at flokk­ urin misti borgarstjóran í Odense, sum fór til Kon­ servativa Fólkaflokkin. Javnaðarflokkurin fekk 34,3 prosent av atkvøðunum í gjár, meðan tann stóri kapp­ ingar­neytin,Vinstri, fekk 27,5 prosent. Hetta merkir, at Javnaðarflokkurin gjørdist tann stóri sigursharrin við eini framgongd uppá 25%. Umframt teir tríggjar stórbýirnar Keypmannahavn, Århus og Ålborg vann Javnaðarflokkurin eisini Kolding, Horsens, Roskilde, Vejle, Næstved, Viborg og Hillerød. Hetta er sera áhugavert – ikki minst tí Hillerød liggur í konservativu háborgini, Norðursæland. Hinvegin rakk Javnaðarlokkurin ikki at aðalmálinum, sum var at vinna borgarstjórasessirnar í fýra av teim­ um størstu býunum í landinum við tað, at flokkurin sum nevnt misti Odense á stokkinum. Hóast tepra úrslitið í Odense er rákið púra klárt: danir eru við at gerast troyttir av Vinstra og tess sera liberalistiska og marknaðarvenda politikki. Danir eru troyttir av egoismuni í politikki. Danir eru troyttir av, at Danmark ongan uttanríkspolitiskan profil hevur, men bert so at siga automatiskt leggur seg í kjalarvørrin á USA. Henda uttanríkispolitiska kósin kann, sum frá líður, gerast sera vandamikil fyri Danmark bæði so og so. Nú er so spurningruuin, hvørjar avleiðingar komm­ unu­valið fær fyri danskan politikk. Tað er lítið at ivast í, at forsætisráðharrin, ið er tikin úr leikum sum taktikkari, fer at umhugsa sín politikk og sínar ráðharrasessir. Tað kann væl henda, at vánaliga úr­slitið fer at kosta nøkrum ráðharrum høvdið og í hesum høpi er innanríksráðharrin í vanda. Lars Løkke Rasmussen hevur havt høvuðsábyrgdina av valstríðnum og hevur verið stand in fyri Fogh á mestum øllum valfundum í ølum valdømum. Hann hevur eisini lagt valstrategiina, sum miseydnaðist fullkomuliga. Eisini fer Fogh at endurskoða innan­ ríkis­politikkin. Tað er hugsandi, at valúrslitið fer at ávirka Danska Fólkaflokkin, ið helst fer at seta stjórnina undir enn harðari trýst. Javnaðarflokkurin hevur nú fingið góðan byr og úrslitið var ein sigur fyri Ritt og Helle og spennandi verður at síggja, um tær fara at megna at halda ferðini heilt fram til næsta fólkatingsval. DAGSINS MEINING Sosialurin Eitt áhugavert valúrslit VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Bill Justinussen løgtingsmaður fyri Miðflokkin Samhaldsfestið í lands­ skattaskipan okkara byggir á, at tey, sum vinna meiri pening, gjalda størri part av inntøkuni í skatti. Soleiðis rindar tann síðst vunna krónan munandi meiri skatt enn tann fyrst vunna. Hetta kallast tann progressivi (vaks­andi) skattastigin. Kommunuskattaskipanin er ikki samhaldsføst á sama hátt. Har rinda øll sama part av inntøkuni, tá sæð verður burtur frá botnfrádráttinum. Um kommunuskatturin er 20%, rindar tann, sum vinnur 100.000 20% og tann, sum vinnur 500.000 20%. Hetta er tann proportionali (javni) skattastigin. Samhaldsfasti arbeiðs­ mark­naðar­eftir­lønar­grunn­ urin (AMEG) er eisini eitt slag av skatti. Hesin skatturin er proportionalur, tvs. at øll rinda sama prosentgjald utt­ an mun til inntøku. Barnsburðargrunnurin er eisini ein skattur. Hesin er somu­leiðis propor­tionalur, tvs. at øll gjalda sama pro­ sent­part inn í grunnin, uttan mun til inntøku. Arbeiðsloysisskip­anin er eisini ein skattur. Hesin er somu­leiðis pro­por­tio­nalur, tvs. at øll gjalda sama pro­ sent­­part, uttan mun til inn­ tøku. Almenn gjøld so sum veg­ skattur, kring­varps­gjald, sjúkra­kassi v.m. eru øvugt propor­tional. Tvs. at tann, sum hevur lága inntøku, má gjalda størri prosent­vís­ an part av síni inntøku, tí gjøldini eru eins fyri høgan og lágan. Láglønt verri fyri Sostatt er lands­skatt­urin ein­ asti sam­halds­fasti skatt­urin, har tey, sum vinna meiri, gjalda meiri í prosentum. Allir hinir skattirnir ganga hart út yvir tey, sum hava lágar inntøkur og fyri so vítt eisini miðal­inn­tøkur. Hendan sam­gong­an mink­­ar um sam­halds­fasta lands­skattin. Hon økir um komm­unu­skattin, ar­beiðs­­marknaðar­eftir­løn­ar­ grunnin, barns­burðar­grunn­ in, vegskattin v.m., sum rak­ar tey lágløntu harðari. Mun­urin millum lág­lønt og hálønt økist. Tey tíma­løntu eru munandi verri fyri nú enn fyri tveimum árum síðani, og tá hendan sam­gongan hev­ ur sitið 2 ár afturat, verður tað enn strævnari at vera tíma­løntur. Miðflokkurin er ímóti hesi gongd­ini. Vit hava alla tíðina víst á, at sam­halds­festið í skatta­skip­anini minkar og minkar, men tíverri hoyrir samgongan ikki boðskapin – heldur ikki javnaðar­flokk­ urin. ”Tað skal loysa seg at arbeiða” er herrópið. Hes­um tekur Mið­flokkurin undir við, men tað skal ikki ganga út yvir sam­halds­festið í skipanini. Yvirskipaði poli­ tikkurin má og skal vera, at øll skulu kunna liva eitt gott lív her og nú og hava umstøður til eina munadygga eftirløn. Í dag er ov stórur munur á fólki. Tíbetur eru tað mong, sum hava góð størv og góð­ar fíggjar­ligar um­støður, men tíverri eru tað alt ov mong, sum hava sera trupult við at fáa gerandis­dagin at ganga upp or­sakað av fíggjar­ligum byrð­ um. At javnaðarflokkurin hev­ur slept stríðnum fyri teim­um lágløntu ger so bara uppgávuna hjá okkum øðrum so mikið størri. Samhaldsfestið, sum hvarv Týskvøldið 22. november kl. 19.30 heldur Hedvig Matras fyrilestur á Klaksvíkar bóka­ savni um rørslu. Hedvig Matras arbeiðir sum fysioterapeutur á Klaks­víkar sjúkrahúsi og hevur verið á skeiðum um týdningin av at røra seg. Í fyrilestrinum fer hon at tosa um, hví tað er neyðugt at røra seg, hvørjar ágóðar tað gevur, umframt at hon gevur vegleiðing í gagnligum rørslum og venjingum. Aftan á fyrilesturin verður høvi at seta spurningar. Eisini verður kaffi og køkur at fáa. ave Fyrilestur um motión Lesið - so eru tit við