hósdagur 17. november 2005síða 27

Nr. 221 - 17. november 2005 27 Loysunar- orðið: ……………………………………… Navn: ……………………………………………………… Bústaður: ……………………………………………… Bygd/býur: ……………………………………………… KROSSORÐ Hvønn fríggjadag er krossorðagáta í blaðnum. Drigið verður millum røttu inn­sendu loysnirnar. Vinningurin er ein bók frá Bóka­ deild Før­oya Lærarafelags ella Føroya Skúla­bóka­grunni. (Krossa av á listanum høgrumegin, hvørja tú best kundi hugs­að tær). Fyri at verða við í dráttinum um vinningin, má loys­ un­­­ar­­orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hós­dag­in. Vinn­­­ar­in verður saman við loystu gátuni kunn­gjørd­ur í blað­­­num fríggjadagin. Sendið loysunarorðið til: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs­ havn – og viðmerkið »Krossorðagáta nr. …« á bjálvan. Andrias Rein Landavegur 15 100 Tórshavn Vinnari: Lesið føroyskt – hugsið føroyskt! Frá BÓKADEILD FØROYA LÆRARAFELAGS: 1 Okkara kokkar - Gudmund Gudmundsson 1 Grund 1 - Steinbjørn B. Jacobsen 1 Ein farri av kolvetni - Marjun Kjelnes 1 Veður og tíðindi í Føroyum 1875–2002 - Petur Skeel Jacobsen og Finnbogi Ísakson Frá FØROYA SKÚLABÓKA­GRUNNI: 1 Villini súgdjór - Dorethe Bloch/Edward Fuglø 1 Føroysk Flora - Jóhannes Jóhansen 1 Havið - Bogi Hansen 1 Íslandsklokkan - Halldór Laxness 1 Grót og steinar - Martin Heinesen týddi Loysnin frá seinastu viku Loysunarorðið: TINGANES 442 Bøkur og annað tilfar - bæði innan og uttan skúlagátt 442 TOFTIR SPANIA EINS HOLLAND FLOG- FELAG STIG HAV- VØKSTUR TONS KVINNA EDD FLØT FYLGI- SVEINUR PEILA GALLIUM URAN ' RAVNA- SLAG ………. 1 REX OYĈA HETJUR 2 TRALEE LUTI DOVNA UKRAINE BÝR TÝSKT FIRMA ELV ! ARGA GRUNA TANGI 3 ÍTRÓTTAR -STEVNA SVARA NIKKEL BETA AURORA ROMAR- TAL 7 VENDA NITRO- GEN ITALIA TÝSK- LAND STÓRI FUGLUR BÝR FJALL U EFTIR- NAVN SEINNA A TRÆ REAUMUR GRAMM FISKA LÍTIĈ TÝSKT LAND ÓTRYGGI E TONS ADVOKAT- AR ROSSINI BÍBIL- PARTUR HJÁLJÓĈ TVÍLJÓĈ JUNKERS BYGD FRÁ SKREIĈ RØNNE HEVUR HUG ALFA EINS ILLVILJI EINS GLER HOLLAND DJURHUUS 4 INFRA- REYTT OXYGEN BÝ- LINGUR SKRÍĈI LØKUR AUSTRIA RIT TVÆTL STEINUR GOTT SKIL “NEI” TITTUL DÝR MAĈUR SKOTSKT NAVN CIRKA 5 LITUR HJÁLJÓĈ FAR ! ABER- DEEN SPANIA KRÝPUR KVINNA DONSK OYGGJ KVINNA KOL UNDIR- SKOT HEYGGUR VITJANDI UTTAN- GARĈS IKKI ÚT MAĈUR NORGE ARBEIĈI 6 BITIN STÓLPI FUGLUR TUPOLEV FINSKT NAVN STONGSL ALFA KÓS ITALIA FLOGFAR FIMM HUNDRAĈ SPANIA FJALL 7 SVØRÍKI T Ó R S H A V N A R B Ý U R U I L A Ø I O E E F A U N T A N N D E I L I G A H A V N A V D R A G A N G R E D V 441 A L E I R A U A L R A R Ø Ď I R O A E R O P L A N A K I E S S A L M I S T K T U P O L E V Ø T A U G N A N I D I A B L O Ď L E O N D N A K R L O V I S Í G R U B B E I T E I S T I N R E R Ó T A E I R A N V A R R F L A G D R U K K R A N G A G I L D U M I P I K G I L A L K O H O L I S M A G Æ S A eina góða framløgu av ætl­anini at nýta spillhitan frá Sundsverkinum til nýggju býlingarnar í Hoy­ víkshaganum. Tórs­havn­ ar kommuna hevði fyri stutt­um uppskot at gera vatnland á Sundi. Hvussu skilagóð henda ætlan var kann ein ivast í, tí vatnland á skuggasíðu við larmandi dieselmotori sum nærmasta granna er ikki júst áhugavert vitjunarstað. Spell at fjarhitaætlanin ikki bleiv fram fyri 30 ár­um síðan. Oljuprísurin gongur bert ein veg og tað er uppeftir, so spurningurin er um nýggju brúkarnir í Hoyvíkshaganum ikki held­ur áttu at gjørt íløgu í sólorkuskipan til upphiting. Fer tað at loysa seg at gera eina fjarhitaskipan tá oljan verður so kostnaðarmikil at bert bussar, ambulansur og brandbilar fáa olju ? Streymorka Marita Hentze, verk­ frøð­ingur, segði frá um áhugaverdu kanningarnar, ið Jens Marius Poulsen gjørdi til framleiðslu av orku burturúr streymi. Vestmannasund var tá í uppskoti at fáa sett upp turbinur, men hendi tó ikki nakað ítøkiligt. Síðan hava m.a. normenn og hetlendingar sett upp royndarverkætlanir. Í Hammerfest eru smáar myllur settar upp á botni og í Hetlandi er onnur skipan nevnd “Stingray”, ið er vongur, ið koyrir upp og niður við streyminum. Fyrimunir við streymorku er at ravmagnið er nógv meiri javnt enn t.d. vind- og alduorka. Fundurin var siðiligur og áhugaverdur og hugleiddi Óla Breckmann m.a. um hvussu nógvar milliónir tons av torvi menn høvdu skorið og borið til høldar gjøgnum nøkur árhundraðir. Spurningur var frammi til Klæmint Weihe um SEV ikki kom at verða við sviðið soð nú tøkniliga menningin gekk so skjótt at tørvur ikki bleiv á milliarda íløgunum í vatnorku. Nevnt var sum dømi nýggja plastsólkyknan, ið granskarar á Risø hava uppfunni. Kostnaðurin sigst blíva um 100 kr. fyri fermeturin, so sethús kunnu við bert 10.000 kr. í íløgu framleiða um 10 kW pr. tíma. Sjálvandi trúi Klæmint ikki uppá slíkt møsn. Olja og vatnorka er og verður álitið, sambært Klæminti. Politikur og orka Bjarni Djurholm, lands­ stýrismaður í orkumálum, endaði fundin við stuttari famløgu um ætlanir lands­ stýrisins á orkuøkinum. Arbeitt verður við nýggjari el-veitingarlóg og kemur tað framyvir at verða politiska skipanin, ið stingur út í kortið hvørjar orkuætlanir fremjast skulu. Hetta er í tøkum tíma. Vinnuhúsið og arbeiðarafeløg hava víst á, at orkupísurin er ov høgur. Tað ber snøgt sagt ikki til at kappast við grannalond okkara Ísland og Noreg. Turkaðan fisk ella klippfisk, ið grannanir útflyta fyri fleiri milliarda upphæddir hvørt ár, kunnu vit ikki verða við uppií. Orsøkin er einans SEV og Klæmint Weihe fyri at takka. Bjarni nevndi vetnistil­ gongdina, ið við risa stig­um tekur seg fram í ídnaðarlondunum. Ís­lend­ ingar eru uppií útlendskum samstarvi um bygging av fiskiskipi, ið skal nýta vetni sum bennievni, og øll norðanlond fyrireika nýggju orkutøknina. Frá Oslo til Stavanger verða vetnisáfyllingarstøðir settar upp, og danir fyrireika sama leist frá Hanstholm til Hamborg har týskarar eru byrjaðir at seta upp støðir fram við 2000 km av motorvegi. Ravmagnsskipanin í ES er liberaliserað og stóru fram­leiðararnir leggja eina æru í at verða so opnir og framskygdir sum gjørligt. Danska el-felagið Elsam hevur opinbara nýggja fyri­brygdið nevnt VEnzin. (VE= Vedvarende Energi). Ravmagn, hiti og orka til flutning verða framyvir skilt sum ein eind og ikki tríggir sjálvstøðugur partar. Lykilin er varandi orka, fyrst og fremst vindorka, ið partvís veitir ravmagn á elnetið (í dagtímum) og partvís veitir orku til framleiðslu av vetni (um náttina). Við avbrenning av vetninum fæst ravmagnið frá vindorkuni aftur fyriuttan vatnið, ið í tilgongdini er vorið heitt. Á meginlandinum eru fleiri alternativir orkuberar, m.a. ethanol, methanol og plantuolja. Einki av hesum kunnu vit framleiða í Før­ oyum, tí lívrunnið tilfar ikki er til staðar í nóg stórum nøgdum. Einasta orkubera ella brennievni vit sjálvi kunnu framleiða er vetni, og tí er ongantíð ov skjótt at skjøtil verður settur á frá politiskari síðu. Og tað verður tað sam­ bart landsstýrinum og Bjarna Djurholm, so vón er fyri framman við nýggju el-veitingarlógini og einskiljingini av SEV. Havnar Framburðsfelag hevur rós uppiborðið fyri skipan av evnis- og tjak­ fundum. Framtakshugur við fríðari og liberalari vinnu á øllum økjum er tað, ið skal til, skal framtíðar samfelagnum verða lív laga. Men, gloymi ikki atlitið til náttúru og umhvørvið – uttan reina og óspilta náttúru gerst alt tað sama. Framhald av síðu 22