mánadagur 21. november 2005síða 8

8 Nr. 223 - 21. november 2005 Marknaðarrák Fíggjarmarknaðirnir hava í seinastuni lagt sera stóran dent á prísvøkstur. Í farnu viku vórðu oktobur-prísvakstrartøl fyri bæði Evropa og USA kunngjørd. Í USA lækkaði prísvøksturin úr 4,7% til 4,3%, og í Evropa úr 2,6% til 2,5%. Prísirnir á orku og matvørum sveiggja ofta nógv, og tí verður ofta sæð burtur frá hesum. Reinsað fyri hesi bæði, hækkaði prísvøksturin bæði í USA og Evropa við 0,1%, til ávikavist 2,1% og 1,4%. Hesi tøl hava óivað verið avgerandi, tá Trichet, stjórin í evropiska miðbankanum, í farnu viku skifti meining. Frá tí vanliga tosinum um, at tey ansa væl eftir prísvøkstrinum, skifti hann til at siga bart út, at miðbankin nú er til reiðar at hækka rentuna, og at tey fara at gera tað. Hendan rentu­ hækkingin er væntandi í næsta mánaða, og verður helst á 0,25%. Renturnar hækka eitt sindur Í farnu viku hækkaði 10- ára rentan eitt vet til 3,55%. Hon hevur annars ligið um 3,50% í tvær vikur. Eftirsum hon ikki megnaði niður um 3,40% á hesum sinni, eru útlit fyri at hon fer at hækka nakað aftrat. Partabrøv standa seg væl Amerikonsku parta­bræva­ markn­aðirnir hava staðið seg væl í seinastuni og eru hækkaðir 4 vikur á rað. Hesar 4 vikurnar er breiða vísitalið í USA, S&P 500, hækkað 5,8%. Amerikonsku marknaðirnir ávirka marknaðirnar um okkara leiðir. M.a. tí eru Norðurlond eisini hækkaði 4 vikur á rað (8,7%). Sum heild er størsta orsøkin til bjørtu marknaðirnar í seinastuni tó, at roknskapirnir fyri 3. ársfjórðing sum heild hava verið góðir. Um 70% av øllum virkjum hava kunngjørt roknskapir, ið hava verið betur enn væntað. Kaupthing metur, at partabrævamarknaðirnir eiga meira í sær og til lang­ tíðaríløgu eru partabrøv framvegis áhugaverd. Hesa vikuna Hesa vikuna verða fá lykla­ tøl kunngjørd. Tí verða mið­bankarnir báðu megin At­lantshavið aftur í andgletti. ECB-stjórin, Trichet, heldur røðu í ES-tinginum, og frá­ greiðing frá amerikanska Fed kemur týskvøldið. Vænt­ ast kann, at gongdin við hægri rentum heldur áfram. Partabrøvini fara at eygleiða hesa gongd. ECB hækkar rentuna Vika 47 2005 Donsk 10-ára renta Vísital fyri norrøn partabrøv Gjaldoyru Íløgufeløg Kursur +/- % Kursur +/- % USD 633,46 -0,3% Lánsbrøv í DKK 104,01 -0,1% JPY 5,32 -1,3% Evru Lánsbrøv 173,00 0,3% GBP 1.088,07 -1,7% Norrøn Partabrøv 103,03 0,2% NOK 94,58 -1,7% Altjóða Vøkstur 71,25 1,0% Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. Myndirnar vísa gongdina seinastu 3 mánaðirnar. 2,90% 3,10% 3,30% 3,50% 21/08 21/09 22/10 940 980 1020 21/08 21/09 22/10 Treytin fyri at selja Atlantic Airways hevur allatíðina verið, at føroysk áhugamál framhaldandi verða røkt. Tí skilur Christian Andreasen, nevndarformaður í felagnum, ikki rættiliga útsøgnirnar hjá flogovastanum Hans Hansen í síðstu viku Einskiljing Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Í grein í blaðnum fríggjadagin ávarar flogovastin í Atlantic Airways, Hans Hansen, staði­liga ímóti at einskilja føroyska flogfelagið. Høv­ uðs­grundgevingin hjá Hans Hansen er, at vit ikki kunnu vænta, at eitt van­ligt kommercielt felag fer at hava áhuga í at geva føroyingum somu tænastu sum nú, ella í heila tikið í at menna føroyska flogferðslu. Hann sigur seg hava gjørt vart við hetta fyrr, men at tað tykist, sum at hetta helst skal tigast burtur. Tí kennir Hans seg noyddan at loysa frá posabandinum, nú tað tykist sum at leiðslan í Atlantic Airways hevur fing­ ið munnkurv. Føroysk áhugamál raðfestast Christian Andreasen, nevnd­arformaður í Atlantic Airways, skilur ikki rætti­ liga útsøgnirnar hjá flog­ ovastunum. Hann vísir á, at leiðslan í Atlanic Airways allatíðina hevur verið hoyrd í einskiljingarmálinum og hevur roynt at ávirka málið soleiðis, at tryggja verður, at keyparin fyrst og fremst skal røkja føroysk áhugamál í loftferðsluni. - Lógaruppskotið legg­ur nevniliga upp til, at lands­ stýrið skal eiga ein stóran minniluta í felagnum, at før­ oyski almenningurin skal hava høvið at keypa ein part av teimum partabrøvum, sum verða seld, og at starvsfólkini á sama hátt eisini skula hava møguleika at ogna sær partabrøv í felagnum. - Tá tað beinleiðis fram­ gongur av viðmerkingunum, at landsstýrið ikki ætlar, at privatiseringin av At­lans­flog skal blíva eitt alment monopol, má hetta samstundis merkja, at lands­stýrið ikki ætlar, at ein einstakur íleggjari fer avstað við felagnum, sigur Christian Andreasen. Í hvønn mun privatfólk fara at nýta høvið at keypa partabrøv, er ilt at siga. Men í øllum førum leggur uppskotið upp til, at nýggi eigaraskapurin verð­ur spjaddur, og at felagið framhaldandi hevur høvuðsstøð í Føroyum. Talan verður sostatt ikki um at avhenda hvørki felag ella uppbygdu servitanina til ein einstakan útlendskan keypara. -Lógaruppskotið leggur eisini upp til, at gerast skal ein partaeigarasáttmáli, sum skal tryggja landsstýrinum avgerandi ávirkan á felagið, og at nýggju høvuðspartaeigararnir skula góðtaka, at felagið fram­haldandi kemur at hava høvuðsstøð í Føroyum, sigur Christian Andreasen. Ikki nýtt Annars sigur nevndar­for­ mað­urin, at málið um ein­ skiljing av Atlansflog ikki er nakað nýtt. Tað hevur lig­ið í kortunum í fleiri ár, at fel­ agið fyrr ella seinni skal út á privatar hendur, í hvussu so er partvíst. Skiftandi nevndir hava umrøtt spurningin við landsstýrið, og leiðslan fyri felagið hevur ígjøgnum fleiri ár mælt til, at spurningurin um einskiljingina av fel­agn­ um bleiv avkláraður. Tað átti tí ikki at komið óvart á nakran, at spurningurin um einskiljing av felagnum nú verður tikin upp til við­ gerar. - Leiðslan fyri felagið, bæði nevnd og stjórn, hava verið við í tilgongdini, sum hevur ført til fyriliggjandi lógaruppskot, og leiðslan tekur undir við uppskotinum. Leiðslan hevur havt møgu­ leika at gera sínar við­ mekingar, og veruleikin er tann, at landsstýrið í rættu­ liga stóran mun hevur tikið við tey atlit, sum leiðslan hevur mælt til, alt fyri at tryggjað, at tann vitan og tað virksemið, sum felagið hevur bygt upp seinastu sløku 20 árini, verður ver­andi í Føroyum, sigur Christian Andreasen. Ikki fingið munnkurv Samstundis vísir Christian Andreasen aftur, at nakar skal hava fingið munnkurv í hesum málinum. - Leiðslan hevur eft­ir innanhýsis semju gjørt av, at tað bara er nevndarformaðurin sum útalar seg í hesum mál­ inum. Onki óvanligt er í eini slíkari avgerð í førum, har eitt mál sum hetta framvegis er til viðgerðar, og har politiski mynduleikin nú skal taka av­gerð, sigur Christian Andrea­ sen. - Sjálvandi skulu øll hava loyvi at siga sína hugsan – eisini flogovastin. Men tað tykist eitt sindur løgið, at hann gevur fatan av, at viðurskifti í hesum málinum verða tagd burtur. Hettar er ikki so. Annars skal eg viðmerkja, at flogovastin í hesum máli ikki hevur gjørt viðmerkingar vegna felagið ella leiðsluna fyri felagið. Talan er um hansara persónligu meining, sum so eisini má standa fyri hans­ara egnu rokning, sigur nevndarformaðurin í Atlantic Airways. Atlantic Airways verður ikki privat monopol Christian Andreasen, nevndarformaður í Atlantic Airways, vísir aftur, at nakar í leiðsluni skal hava fingið munnkurv í málinum um einskiljing av føroyska flogfelagnum