fríggjadagur 16. desember 2005síða 20

20 Nr. 242 - 15 - 17. desember 2005 Flaggsøgan Merkið eftir Niels Juel Arge, í nýggjari og øktari út- gávu, er ein snotilig útgáva av eini virði- ligari og viðkomandi søgu Flaggsøgan Merkið Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Flaggsøgan Merkið, sum forlagið Tjarnardeild nú gevur út í øktari útgávu, er ein hugvekjandi og við- komandi søga um stríðið fyri viðurkenning av før- oyska flagginum - ein bók í føroysku sjálvræðisbíbli- uni, sum ritjórin Jógvan Arge tók til herfyri. "Tag den klud bort!" Søgan um viðurkenningina av føroyska flagginum er ung, og júst tí kann tað verða torført at ímynda sær, at so dramatiskar hendingar veruliga fóru fram so stutt síðani. Men Flaggsøgan Merkið, megnar á hugtak- andi og livandi hátt at lýsa tær djúpu kenslur og sterku politiskar sannføringar, sum eiga æruna fyri, at før- oyingar í dag eiga sítt egna Merkið. Í bókini verður greitt frá, hvussu føroyskir studentar í 1919 gjørdu vart við, at tað ikki sømdi seg, at ein tjóð ikki kundi siga frá sorg ella gleði við sínum egna merki, og tí settu sær fyri at gera uppskot til føroyskt tjóðflagg. Merkið veittraði fyrstu ferð sama árið, og sást fyrstu ferð á báti í 1920. Í 1923 veittraði tað fyrstu ferð á føroyskum fiskiskipi, og føroyskir skiparar sigldu skjótt bert undir Merkinum, men tað kostaði teimum rættindi. Á altingshátíðini á Ting- vøllum í 1930 kravdi og fekk danski forsætisráð- harrin føroyska flaggið strikað. Á Tinghúsvøllinum í Havn rópti amtmaðurin: "Tag den klud bort", tá Páll í Kirkjubø hongdi Merkið út av einum loftsvindeyga í tinghúsinum 900 ára dagin fyri falli Ólavs kongs. Tað kom rættiliga til skarpskeringar í 1940, tá bretska hersetingarvaldið ikki vildi lata føroyingar sigla undir donskum flaggi, men amtmaðurin kravdi, at teir skuldu. Føroyingar sjálvir aftraðu seg. Eftir miklan gleim í landsnevndini og í havnar- gøtum avgjørdi bretski konsulin tann 25. apríl, at føroyingar skuldu sigla undir Merkinum. Tað var hátíðardagur í Føroyum. Sæð frá bretskari síðu Søgan hjá Niels Juul Arge um stríðið fyri viðurkenn- ing av føroyska flagginum kom út fyrstu ferð í 1980. Nú, hon er komin út aftur í øktari útgávu, eru einar 30 síður lagdar afturat við til- fari, sum høvundurin savn- aði seinni. Millum annað er útgávan dagførd við teim- um upplýsingum, sum komu fram í kanningarar- beiðinum hjá Niels Juul Arge av bretskum arkivum í sambamdi við bøkurnar, hann skrivaði um stríðsár- ini. Sosatt síggja vit nú eis- ini part av føroysku flagg- søguni, sum hon sá út frá bretskari síðu. Um orsøkina til at bókin nú verður givin út av nýggj- um í dagførdari útgávu, segði Jógvan Arge, ritstjóri, í sendingini Kultura herfyri - Man kann óræddur siga, at søgan um, hvussu føroy- ingar skaptu sítt egna Merkið, hvussu tað bleiv viðurkent av øðrum og før- oyingum sjálvum, er ein bók í føroysku sjálvræðis- bíbliuni. Tað er ikki bara umráðandi at halda fast í hesi søguni, men eisini at vit hava møguleika at koma fram at henni. Ein bók í føroysku sjálvræðisbíbliuni – Tað er ikki bara umráðandi at vit halda fast í men eisini at vit hava møguleika at koma fram at søguni um føroyska Merkið, sigur Jógvan Arge, ritstjóri, nú forlagið Tjarnardeild gevur út økta útgávu av Flaggsøgan Merkið eftir Niels Juul Arge