týsdagur 6. desember 2005síða 8

8 Nr. 234 - 6. desember 2005 Messias II. Synd drepur Guð er fyrsta bókin eftir unga skaldið Elias Askham. Hann hevur áður gjørt vart við seg sum stuttsøguhøvundur, men hevur nú av álvara latið sítt fyrsta íkast til føroyska bókaútgávu. Skaldsøga Skaldsøgan er dagbók eftir Ádam Guðmundsson, eitt neyðardýr, ið líður av bæði lívsleiði og stórlætisørskapi; hann kennir seg sum fremm­ andan í tilveruni, og tó hevur hann sæð sannleikan aftan veruleikan: at lív okkara eru meiningsleys. Meistaraverkið Hansara søga leggur fyri við tí, at hann støkkur upp úr svøvni – eftir at hava havt eina so and­styggiliga marru, at hann gerst ræðslusligin fyri sær sjálvum – og so við og við læra vit hann og hansara marrur og óttar at kenna. Men tað er ikki tað einasta – nei, hartil er hann nívd­ur av sorg. Tí tá hann fór undir at skriva dagbókina, hevði Eva, hansara tví­bura­ syst­ir, ið hevði beint fyri sær sjálvari, longu lig­ið und­ir grønu torvu í næstan eitt hálvt ár. Men sum søg­ an líður, avhyljast okkum so spakuliga, hvør er atvoldin til sjálvmorðið hjá Evu, og Ádam sannkennir, hvussu hann skal bera seg at fyri at koma sær undan síni fremm­ anda­gerð: at hann noyðist at ríva sjúkuna upp við rót; við einum so and­skræmi­lig­um ilsku­bragdi, ið heimurin aldri hevur skoðað fyrr, skal Ádam taka burt upphavið. Sum hann sjálvur tekur til: “Men bíða tú bara, og tú fært heiðurin av at hoyra Mítt verk; Mítt myrka og stór­ sligna meist­ara­verk, ið fer at runga í hvørjum avkróki av heiminum – og skaka hvørt mans­barn, ið her livir.” ave Hann vil helst ikki líkjast øðrum málarum og sær hvønn málning sum eitt nýtt eksperiment. Ungi listamaðurin Ingi Suni Jacobsen sýnir í løtuni 11 málningar fram í Mentamálaráðnum Listaframsýning Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Hetta seinasta árið hevur 29 ára gamli listamaðurin Ingi Suni Jacobsen verið serliga virkin. Hann hevur longu havt fleiri frámsýningar í ár, sýnir í løtuni fram í Menta­ málaráðnum og ar­beið­ir har­umframt við enn eini framsýning, sum verður at síggja á Café Jinx fyrst í kom­andi ári. Litir og kenslur Málningarnir hjá Inga Suna eru abstraktir og óvanliga lit­ sterkir. Sjálvur sigur hann, at hann roynir at útrykkja vitalitet og styrki í sínum máln­ingum, sum hann ann­ ars letur verða opnar fyri øllum tulkingum. - Áskoðarin skal kunna leggja sínar egnar kenslur í málningarnar, tí eg vænti, at tey flestu kenna seg aftur í kenslunum, eg royni eg fáa fram, sigur Ingi Suni. Hóast Ingi Suni viður­kenn­ ir sín íblástur frá Salvador Dali og van Gogh, leggur hann seg ikki eftir at líkjast øðrum málarum. Slíkt gev­ur lítla meining, heldur hann, tí tá talan er um list, verða ong­ir málningar eins. Held­ ur leggur hann seg eftir at menna sín heilt egna, eksperimenterandi stíl, har tað spontana og im­provi­ser­ aða sleppa at stýra gongd­ ini. - Hesin málihátturin hevur við sær, at eg alla tíðina royni umaftur, og at nógvir málingar fara burtur, tí teir ikki kunnu brúkast, sigur Ingi Suni. Frumevni Myndevnini hjá Inga Suna taka ofta støði í teimum fýra frumevnunum: eldur, luft, vatn og jørð, men íblást­ur­in kann koma nógva staðni frá. Til døm­is var tað lagið “Su­zanne” hjá Leo­ nard Cohen, sum kveikti málningin “Sólin og basalt”. Ì lagnum hjá Cohen er tað havið og sólin, sum ganga aftur, meðan Ingi Suni hevur valt at lata basaltið geva máln­inginum ein føroyskan dám. Ein av teimum meir kendu málningunum hjá Inga Suna, “Lív­sins Træ” ímynd­ar eisini tað al­fevnda og grund­leggjandi. Hesin máln­ingurin verður um ikki so langa tíð at síggja sum jóla­kort. Í løtuni gongur Ingi Suni á listaskeiði, har hann serliga tekst við at blanda litir. Eisini er hann farin at royna seg við at mála við spartli fyri at geva listarliga strokinum ein lættari dám. Fleiri av máln­ingunum, sum eru at síggja í Mentamálaráðnum eru málaðir við spartli. Um sínar framtíðarætlanir sigur Ingi Suni, at hann áhald­andi roynir at menna seg sum málari við at mála hvønn dag. - Dreymurin er framvegis at fáa mína egnu málistovu, har eg kann royna meg í friði og náðum. Og so sjálvandi at gerast ein viðurkendur mál­ari, sigur Ingi Suni við ein­­um speisk­um smíli. ”Læknar í 1800- árunum” Í kvøld heldur Elin Súsanna Jacobsen, søgufrøðingur, fyri­­ lestur í Bý­ráðs­­sal­in­ um í Klaks­­vík undir heitinum “Læknar í 1800-árunum, ein embætismannastætt í menning” Setrið á ferð Um aldaskiftið 1800 var ansurin fyri fólka­heils­ uni vaksandi. Í Norð­ urlondum eins og aðra­ staðni í Evropa vóru karm­ ar lagdir fyri miðvísum heilsupolitikki, m.a. við at seta fleiri alment løntar læknar og ljósmøður, og tað almenna gekk á odda við at byggja sjúkra­hús og skipa fyri sjúku­fyri­ byrgjandi tiltøkum. Eisini í Føroyum varð um hetta mundið roynt at samskipa og økja tær almennu heilsu­ tænasturnar. Landsins lækni fekk ábyrgd og myndugleika til at hava umsjón við fólkaheilsuni í víðari merking. Í hesum fyrilestri verð­ ur evn­ið, hvørja á­­virk­­­an henda heilsu­po­lit­­iska stevna fekk á lækna­ tæn­ast­una í Før­oy­­um, á týdn­­ing lækn­anna í sam­ fe­lag­num og menning av læknaembætum fram gjøgnum 1800-árini. Elin Súsanna Jacobsen er lektari í søgu á Søgu- og Samfelagsdeildini. Hon hevur skrivað bók­ ina “Slóðir í heilsu­verk­ søguni”, sum Føroya Fróð­skaparfelag gav út í fjør. Elin Súsanna fekk í 1996 Ph.D. heiti við År­hus Universitet fyri rit­gerðina “Rúsdrekka - siðir og ósiðir”. Fyrilesturin er almennur og byrjar kl. 20 týskvøldið 6.desember. ave Elin Súsanna Jacobsen Stórlætisørskapur og lívsleiði Elias Askham: Messias II. Synd drepur Guð, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2005 Eksperimenterandi listamaður Listamaðurin Ingi Suni Jacobsen leggur eg eftir at menna sín heilt egna spontana og improviseraða stíl Málningurin “Sólin og basalt” er kveiktur av lagnum “Suzanne” hjá Leonard Cohen Ætlandi verður málningurin “Lívsins Træ” nú gjørdur til jólakort “Hurðin inn til ævinleikan”