leygardagur 4. november 2000síða 3

Nr. 213 - 4. november 2000 5 4 Nr. 213 - 4. november 2000 gult cyan magenta svart – Hóast Meginfelag Búna›armanna í Kollafir›i hevur lati › pening fyri sey›a- skinn í ár, eru næstan øll skinnini farin í brenniovnarnar. SEY‹AHALD Áki Bertholdsen Føroyingar, sum fáast vi› sey›ahald, hava ikki tiki› væl undir vi› tilbo›num frá Meginfelag Búna›armanna í Kollafir›i um at keypa sey›askinn. Ta› ver›a flettir einir 70.000 sey›ir í Føroyum um ári›, men kortini hevur Meginfelag Búna›armanna ikki tiki› ímóti meiri enn 7.500-8.000 skinnum. Sostatt eru yvir 60.000 skinn farin í brenniovnar- nar, hóast ta› hevur bori› til hjá fólki at fáa prís fyri tey. Ta› var á›renn slakti› kom fyri, at Meginfelag Búna›armanna, MBM, l‡sti í blø›unum, at ta› keypti sey›askinn. – Vit lótu 25 krónur fyri skinn, sum vóru 1. floks og 22 krónur fyri 2. floks skinn, sigur, Jógvan Svart- hamar í Meginfelag Búna›- armanna. Men ta› vísti seg ikki at muna, tí ta› er ikki so frægt sum tíggjunda hvørt skinn komi› til høldar kortini, sigur hann. Hetta er líti› afturímóti hvat ta› plagdi at vera, tí í 1997 komu 35.000 skinn til høldar, men tá var prísuriun eisini 50 krónur fyri skinni›. Í fjør fóru hinvegin øll skinnini burt, tí tá fekst als ongin prísur fyri tey. Ov líti› enn Jógvan Svarthamar heldur, at orsøkin til, at ta› er so lítil undirtøka, er, at prís- urin er ov lágur enn. – Fyri at vit kundu lata prís fyri skinnini ár ár, kravdust, at tey vóru væl hagreidd og at tey vóru væl salta›. – Ta› skal minst tr‡ kilo av salti til hvørt skinni› og ta› skal saltast væl út í kantarnar, annars rotar ta›. Harafturat kemur, at ærsskinn og ve›raskinn ver›a altí› mett at vera 2. floks og bara lambsskinnini kunnu vera 1. Floks, tá i› tey eru hagreidd eftir for- skriftunum. Eini 15% av skinnunum, sum MBM hevur tiki› ímóti, eru 2. Floks. Vanliga kostar ein sekkur vi› 25 kilo av salti um 50 krónur, Sostatt skal salt fyri minst seks krónur á hvørt skinni›. Búgva fólk úti um landi› kemur so fraktin afturat, og so er ikki so nógv eftir av tí, vit lata fyri skinni›. Her skal tó vi›merkjast at MBM hevur selt salt fyri nakrar og tr‡ati krónur fyri sekkin. Hetta hevur gjørt, at fólk hava framvegis ikki hildi›, at ta› hevur verí› ómakin vert at avrei›a skinnini Jógvan Svarthamar sigur, at ta› vísir seg eisini, at tey allarflestu skinnini koma av meginøkinum, har fraktin ikki er so d‡r til Kollafjar›- ar, íme›an líti› og onki kemur úr útja›aranum. MBM selur skinnini til keyparar í Spania, sum gera klæ›i og skreytpløgg burt- urúr teimum. Fyrr vóru skinnini seld eystureftir, men tann markna›urin er fullkomiliga dottin ni›ur- fyri, sigur Jógvan Svart- hamar. Hann leggur afturat, at MBM tekur ímóti skinnum hendan mána›in afturat. Brendu fyri yvir eina millión í ár Meginfelag Búna›armanna hevur í ár tiki› ímóti 7.500-8.000 skinnum frá føroyskum bóndum og sey›ahaldarum. Sostatt fara framvegis næstan øll skinnini burtur, hóast ta› ber til at fáa pening fyri tey.Her er ta› Høgni Joensen á MBM, sum tekur ímóti sey›askinnum Meginfelag Búna›- armanna í Kollafir›i hevur í heyst keypt skinn frá føroyskum bóndum vi› tí í hyggju at útflyta tey til Spania. Men nú er komi› undan kavi, at ta› er forbo›i› SEY‹AHALD Áki Bertholdsen Vandi er nú fyri, at Meginfelag Búna›armanna kemur at liggja innibrent vi› øllum sey›askinnunum, sum ta› hevur keypt frá før- oyskum bóndum í heyst. Meginfelag Búna›ar- manna hev›i annars gjørt av at taka ímóti sey›askinn- um í ár, tí markna›ur skuldi vera fyri tey í Spania. Men nú er komi› undan kavi, at ta› er ólógligt at útflyta sey›askinn úr Før- oyum til Spania. Ta› er ein ES regla, sum brádliga hóttir vi› at seta fót fyri søluni av føroysk- um sey›askinnum í ár. Og av tí, at talan er um eina ES reglu, er ta› sostatt ikki bara ólógligt at útflyta skinnini til Spania. Ta› er eisini banna› at útflyta tey til naka› anna› ES land og til lond, sum hava serligt samband vi› ES, eitt nú Noreg. Sostatt kann ta› henda, at Meginfelag Búna›armanna slett ikki sleppur av vi› skinnini, sum ta› hevur keypt frá føroyskum bónd- um í ár. Men ta› ver›ur roynt at finna onkran annan markn- a›, men í løtuni er ikki greitt, um ta› fer at eydnast og, hvat prísurin ver›ur, um ta› fer at eydnast. Ta› var annars mett sum eitt stórt framstig, tá i› Meginfelag Búna›ar- manna, MBM, fyrr í heyst l‡sti vi›, at ta› fór at taka ímóti sey›askinnum í ár. MBM keypti skinnini tí markna›ur var funnin fyri tey í Spaniu og higartil hevur MBM tiki› ímóti 7.500-8.000 skinnum Men ta›, sum ongin hev- ur varnast fyrrenn nú, er, at ta› eru ES reglur, sum banna› útflutningi av skinnum úr Føroyum til ES lond. Bjørn Harlow, lands- djóralækni, sigur, at Før- oyar standa ikki á listanum hjá ES yvir tri›ja lond, sum kunnu útflyta sey›askinn til ES. Men ta› hava myndug- leikarnir í Evropasamveld- inum eftir øllum at døma ikki veri› varugir vi› fyrr- enn nú og tí fellur hamarin. ES reglan, sum bannar út- flutningi av sey›askinnum úr Føroyum til ES, er ann- ars ikki n‡ggj. – Hon hevur veri› í gild- i› sí›ani 1992. Men ta› er kortini ikki fyrrenn nú, at innflutningsmyndugleikarn ir í ES hava varnast, at eis- ini føroyingar hava útflutt sey›askinn til limalondini. Men eftirsum ta› er ólóg- ligt, hava teir nú gjørt av at ste›ga hesum innflutningi. Bjørn Harlow sigur, at hann hevur sent matvøru- eftirlitinum í Danmark bræv og spurt um ta› ber til at gera undantak frá regluni um at føroyingar ikki kunnu útflyta sey›askinn til ES. Men ta› skilst á honum, at hann er ikki serliga bjart- skygdur. – Eg vænti at fáa eitt fólkaligt svar aftur frá teim- um, har teir siga, at ta› ber tíverri ikki til at gera undantak frá regluni. Men so havi eg gjørt ta›, sum eg kann, og so ber ikki til at gera meiri, sigur lands- djóralæknin. Ásmundur Gu›jonsson á Heilsufrø›iligu Starvsstov- uni sigur, at skinn ver›a mett sum djóraúrdráttir og ta› er banna› at útflyta til ES. Í dag ver›ur stórur markna›ardagur á ellis- og røktarheim- inum í Su›uroy. Har ver›ur eydnuhjól og kakutombola, men har ver›ur eisini bæ›i jólapynt og alt møgu- ligt anna› at fáa. Og tey vóna, at nógv fólk koma, tí peningurin fer til at keypa ein buss fyri, sum fer at gera lívi› lættari hjá teimum gomlu VÆLGER‹ANDI ENDAMÁL Áki Bertholdsen At fáa ein buss, sum kann gera tilveruna eitt sindur lættari hjá teimum gomlu, hevur leingi sta›i› ovarliga á ynskilistanum hjá búfólki og starvsfólki á Su›uroyar Ellis- og Røktarheimi. Men ta› er ikki hugsing- ur um at keypa ein buss vi› teirri játtan, sum ellisheim- i› fær á fíggjarlógini. Men ísta›in fyri at seta seg hendur í favn, hava tey, sum arbei›a og búgva á ellisheiminum, gjørt av at taka máli› í egnar hendur. Sostatt eru tey nú sjálvi farin at savna pening saman fyri ein buss til tey gomlu. Fyrsta tiltaki› í innsavning- ini ver›ur í dag, tá i› stórur markna›ardagur ver›ur í kjallaranum á Su›uroyar Ellis- og Røktarheimi. Markna›ardagurin byrjar klokkan 14.30 og frá tá, og nakrar tímar fram, ver›ur øll ni›asta hædd í ellis- heiminum broytt til ein stóran handil. Opi› er til einafer› aftaná náttur›a, tá i› tey ætla at lata aftur, og tey vóna at síggja nógv fólk Jólapynt og nógvir vinningar Nógv av tí, sum ver›ur at fáa, er sovor›i›, sum bú- fólk og starvsfólk á Ellis- heiminum hava virka› til. Eitt nú er ein rúgva av al- skyns jólapynti at fáa, um- framt dukkuklæ›ir, eitt sindur av barnaklæ›um, umframt nógv anna› hond- arbei›i og handverk. Men tey hava eisini kakutombola og eydnuhjól vi› nógvum gó›um vinn- ingum. Eitt nú hava handlar og fyritøkur víst stóra vælvild, og lati› nógv gávukort, sum fólk kunnu vinna. Men annars eru gæs, laksur, rækjur, fiskur og nógv anna› gott at vinna. Og tá i› ein lítil hvíld er tiltrongd, ber til at seta seg upp afturá vi› einum kaffi- munni og eini vafflu, sum Ellisheimi› bjó›ar teimum, sum koma. Gera lívi› lættari Begga Ejdesgaard, sum er ein av fyrireikarunum, sig- ur, at hjá Ellis- og Røkt- arheiminum er ta› stórur saknur í einum bussi. – Vit hava onkuntí› veri› útfer› vi› leiga›um bussi, men ta› er sera møtimiki›, tí teir hava ikki lyftu, og eru annars ikki gjørdur til rørslutarna› fólk. – Tí eru ta› ikki øll, sum kunnu sleppa vi› á slíkum útfer›um. Og vit halda, at ta› er synd, at tey, sum eru bundin at koyristóli, ikki skulu kunnu sleppa vi›, tá i› vit fara útfer›. Hon sigur, at allur pen- ingurin, sum ver›ur savn- a›ur inn, skal brúkast til at keypa ein buss fyri.Tey vita, at ein bussur, sum er gjørdur til rørslutarna›, er d‡rur, men nú ætla tey sær at halda á, til bussurin er komin. Í dag ver›ur ellis- heimi› í Su›uroy ein stórur handil Tey hava úr at gera. Her eru ta› Sunnvá Petersen, lei›ari á ellisheiminum, h.m., og Begga Ejdesgaard, vi› einum fullum vogni av jólapynti, sum skal seljast ídag. Annars ver›ur bæ›i kakutombola og eydnuhjól á ellisheiminum í dag og tey vóna, at ta› koma nógv fólk Føroyskir bøndur raktir í høvdi› av ES–reglum OPIÐ HÚS Í sambandi við at vit eru fluttir í egin hølir á Grønlandsvegi 58, hava vit opið hús fyri viðskiftafólki og áhugað um týsdagin tann 07.11.2000 ímillum kl. 15.00 & 18.00. Grønlandsvegur 58 Telefon 35 90 00 Fax 35 90 01 Stengavegur 3 Telefon 45 79 40 Fax 45 77 93 www.vision.fo vision@post.olivan f