hósdagur 29. desember 2005síða 24

16 Nr. 250 - 29. desember 2005 Í Mið- og Vestur­ evropa eru nógvir vegir stongdir av kava, í Svøríki er bæði vindur og kavi, og í Turkalandi er bítandi kalt Veður Árni Joensen fartekst@mail.dk Veturin hevur lagt at kalla alt Evropa undir í kava, og sambært veðurmonnunum kunnu tey flestu rokna við, at kavin verður liggjandi inn í tað nýggja árið. Í Danmark, Noregi og Svø­ríki hevur ferðslan ver­ ið nógv darvað av kava, og fleiri ferðsluóhapp hava verið. Í Svøríki hevur har­ aftur­at verið rættiliga nógv­ ur vind­ur, og í gjár ávar­aðu myndug­leik­ar­nir fólk ímóti óneyðugari koyr­ing. Í pørt­ um av Skåne var vindmegin oman fyri 20 metrar um se­kundið, og løgreglan stúrdi fyri, at elsteyrar kundu detta út á vegirnar. Í Dan­­mark máttu akfør hjá herin­um hjálpa sjúkrabilum ígjøgnum kavan, og nógva­ staðni bað løgreglan fólk halda seg innandura og lata bilin standa. Í Fraklandi, Týsklandi, Bret­landi og Pólandi er nógv­ur kavi komin niður, og í Eysturríki, norðara parti av Italia og í Kekkia hava kavi og vindur seinkað allari ferðslu nógv. Í Fraklandi stóðu nógv­ ir bilar fastir í kavanum, og fleiri fólk noyddust at sova í bilinum næstsíðstu nátt. Í Kekkia stoyttu fýra last­bilar saman á einum av teimum týdningarmestu motor­veg­ unum, og tað elvdi til ruðu­ leika í ferðsluni. Í Turkalandi hevur tað ver­ ið bítandi kalt. Í gjár varð sagt, at í fjallalendinum í landspartinum Agri har eysturi í landinum vóru 31 kulda­stig, og at fýra fólk vóru deyð í kulda. Umleið 1.000 bygdir høvdu einki samband við umheimin. Kendi tónleikarin skal hjálpa konservativa flokkinum í Bretlandi at legggja eina polit­iska ætlan um altjóðagerð og bar­ dagan ímóti altjóða fátækradømi Bretland Árni Joensen fartekst@mail.dk Nývaldi formaðurin hjá kon­servativa flokkinum í Bret­landi, David Cameron, gongur nýggjar leiðir í roynd­ unum at vinna tað næsta parlamentsvalið. Hann hev­ ur sett ein arbeiðsbólk at stinga út í kortið, hvørja leið flokkurin skal taka, tá tað snýr seg um altjóðagerð og fátækradømi, og ráðgevi hjá arbeiðsbólkinum er eingin annar enn tann kenda írska rockstjørnan Bob Geldof. Sambært BBC er eingin ivi um, at David Cameron hevur gjørt eitt satt kvetti, nú havv hevur fingið tann væl umrókta Geldof at hjálpa sær, tí írin hevur drúgvar royndir í stríðnum ímóti fá­tækradømi kring heimin. Hann var høvuðsmaðurin aftan fyri Live-Aid átakið og ein av oddamonnunum aftan fyri Live 8-tiltakið, sum bleiv skipað í sambandi við toppfundin hjá G8-lond­ unum í Skotlandi í summ­ ar. David Cameron sigur við BBC, at konservativi flokkurin ætlar sær at koma við einum munagóðum íkasti til orðaskiftið um altjóðagerð og fátækradømi. Harafturat er ætlanin at gera eitt uppskot um, hvønn poli­tikk Bretland eigur at reka mótvegis Heims­bank­ anum, Altjóða Gjald­oyra­ grunninum og øðrum altjóða felagsskapum og stovnum. -Arbeiðsbólkurin skal koma við nýggjum hug­skot­ um um, hvussu vit kunnu geva teimum fátæku lond­ unum fleiri bein at standa á, sigur David Cameron, sum ikki dylur fyri, at hann er sera fegin um at hava fingið Bob Geldof til ráðgeva. Kanna norska laksin Herfyri gjørdu russisku myndugleikarnir av at steðga laksainn­flutn­ing­in­ um úr Noregi, tí sambært kanningum eru ov nógv blýggj og kadmium í norska laksinum. Nú hava myndugleikarnir í Singapore boðað norð­ monnum frá, at teir ætla sær eisini at kanna laksin, sum kemur úr Noregi. Heilsu­myndugleikarnir í Singa­pore siga, at teir plaga at kanna norskan laks, men at kanningarnar hava ikki umfatað evni sum blýggj og kadmium, men tað verður nú kannað eisini. Møgulig tiltøk í Singa­ pore fáa kortini ikki stór­ vegis ávirkan á norsku laksa­vinnuna. Sambært út­flutningsráðnum í Oslo fóru 1.633 tons av norskum laksi til Singapore ellibu teir fyrstu mánaðarnar í ár, og tað var á leið tað sama sum í sama tíðarskeiði í fjør. Harafturímóti hevur russiska innflutningsbannið stórar avleiðingar. Eitt nú hevur ein fyritøka í Bømlø boðað frá, at hon noyðist at siga 100 fólkum úr starvi, verður ósemjan við russar ikki loyst. Norsku myndugleikarnir siga, at teir skilja ikki russ­ isku avgerðina um inn­flutn­ ingsbann, tí eftir teirra tykki er norski laksurin als ikki vandamikil at eta. Russar siga seg hava funnið ov nógv blýggj og kadmium í norskum laksi. Rithøvundur hóttur Myndugleikarnir í Turka­ landi hótta nú við at draga rithøvundin Orhan Pamuk fyri rættin, tí hann eftir teirra tykki hevur tosað ov nið­urlátandi um tann turk­ iska herin. Upprunin til málið er ein samrøða, sum týska blaðið Die Welt hevur havt við Pamuk. har hann vil vera við, at herurin í Turkalandi mótarbeiðir teimum polit­ isku royndunum at demo­ krati­­sera land­ið. Hetta er ikki fyrstu fe­rð, at mynd­ ug­leikarnir eru misnøgdir við orðalagið hjá Pamuk. Herfyri varð hann stevndur, tí hann hevði sagt, at turk­ isku myndugleikarnir tora ikki at tosa um hópmorðið á meiri enn eina millión armenar næstseinasta ald­ ar­skiftið, og at turkiski her­ urin hevur beint fyri fleiri túsund kurdum seinnu árini. Tann 53 ára gamli Or­han Pamuk hevur fleiri ferðir verið nevndur sum møguligur Nobel- vinnari í bókmentum, og tað hevur vakt stóran ans nógvastaðni, at turkisku mynd­­ugleikarnir aftur hótta við at draga hann fyri rættin. - Hetta er sera álvarssamt. Turkaland stríðist fyri at sannføra onnur um, at landið hevur talifrælsi, men fleiri rithøvundar og útgevarar verða hóttir við fongsulsrevsing, siga teir sína hugsan, sigur Kjell Olaf Jensen hjá norska fe­lagsskapinum PEN við Dag­bladet. Tosa tvørtur um markið Fyri fyrstu ferð í 60 ár kunnu fyritøkur í Suðurkorea tosa í telefon við fólk hinumegin markið ímillum tey bæði koreonsku londini. Alt tele­ fonsamband bleiv kvett, tá sovjetskir hermenn hersettu tann norðara partin av Korea í 1945. Sambandið verður rokn­ að sum ein byrjan, og møgu­leikarnir eru eisini rættiliga avmarkaðir, tí tær suðurkoreonsku fyri­ tøkurnar kunnu bara tosa við fólk og fyritøkur í norð­ur­koreanska býnum Kae­song. Suðurkoreanski ráð­ harr­in í samskiftismálum sigur, at hansara stjórn fer at virka fyri, at vanligt telefonsamband verður ímillum londini bæði. Hann leggur afturat, at roynd­in við sambandinum við Kaesong hevur longu víst, at tørvur er á fleiri møgu­leikum. Fyri fyrstu ferð síðani 1945 ber til at tosa í telefon tvørtur um markið ímillum tey bæði koreonsku londini. UTTAN ÚR HEIMI Veturin komin í Evropa Soleiðis sá út í Danmark gjáramorgunin Mynd: Reuters Bob Geldof politiskur ráðgevi Nú verður Bob Geldof ráðgevi hjá konservativa andstøðuflokkinum í Bretlandi