týsdagur 3. januar 2006síða 11

Nr. 2 - 3. januar 2006 11 Leila Solmunde Formaður í MBF Nýggjársdag bar ÙF tíðindini, at Ráðið fyri brekað hevur fingið nýggjan formann, og tillukku við valinum Barbara á Tjaldrafløtti. Sum formaður í MBF og føddur limur í ráðnum, gleðir tað meg at vit hava fingið atkomuviðirskiftir á dagsskrá, í eina virkisætlan, sum Ráðið fyri brekað hevur gjørt. Eina ætlan sum greitt tilskilar, hvørji mál vit skulu taka upp og royna at loysa, og ikki minst hvussu vit loysa tey. At vit, sum eru rørslutarn­ að í Føroyum, í áravís hava víst á, at í Føroyum eru at­komu­viðurskiftini til al­mennar og kommunalar bygningar vánalig, og tá vit, sum umboða MBF í ráðnum vísti á hesi truplu viðurskifti, sum hesi fólk virka undir, tók ráðið fult undir við, at seta hetta málið á dagsskrá og fáa tað upp á hægsta polit­ iska stig. Tí er tað at gleðast um, at ein ætlan liggur á økinum, um hvussu vit kunnu loysa henda trupulleika, og at polit­iski myndugleikin er kunn­aður um, hvussu vit vilja hava hesi viðurskiftir lógarfest sum krav, tá nýggir bygningar verða bygdir ella tá tað almenna skal út at leiga á privata marknaðinum. Mín vón er, at vit í 2006 síggja hesi viðurskiftir tryggjaði í byggi- og býarskipanarlógini, og ein eftirlitsmyndugleiki verður settur í verk, sum tryggjar at hesi krøv verða yvirhildin. Eitt sum eg kundi hugsa mær at trivið eitt sindur í er støðan á samferðsluøkinum. Ongin ivi er um, at vit í 2006 fara at hoyra meiri um tær ætlanir sum liggja á tunn­ilsøkinum í Føroyum, tí beint áðrenn tingið fór til hús undan jólum, vóru ikki minni enn tríggjar tunn­ ils­ætlanir samtyktar sum langtíðarætlanir. Í MBF fegnast vit um teir báðar tunlarnar sum hava avloyst og koma at av­loysa ferjurnar, sum ikki vóru hóskandi fyri fólk við brekið. Somuleiðis er tað eitt framstig at Smyril og Teistin eru í tí atkomuliga hópinum, sum kann verða til gang fyri øll fólk, og ikki minst borgaran við breki. Tíverri hoyra vit ikki so nógv um, hvørjar ætlanir eru á ferjusambandinum til tær smærri oyggjarnar. Eg sakni eina langtíðarætlan, har man raðfestir hvørjar ferj­ur skulu skiftast út í kom­andi árum, so vit kunnu fáa nútíðarhóskandi ferj­ur, sum lúka tey krøv allir borgarar hava í einum nú­tíðarsamfelag, sum skal verða eitt av heimsins fremstu um 10 ár. Vit kunnu taka eitt dømi, um hvussu trupult tað er at ferðast við teimum smáu ferjunum. Um tú sum borg­ ari í Nólsoy hevur eitt rørslu­ brek, og skalt yvir fjørðin til Havnar til arbeiðis, ørindir ella hvat tú nú skalt til, mást tú berast umborð á Rituna. Tað er eisini komið fyri, at fólk er heysa umborð við krana. Hetta má sigast at verða ein skelkandi uppliving at møta, og ein niðurgerðing av einum menniskja við rørslubrekið, at tú eins og farmur skal heysast umborð í eina ferju. Tá tað eru slíkar umstøður sum tú møtir, er lættari at setast aftur. At hava slíkan flutningsmøguleika í 2006, er slett ikki nøktandi fyri fólk sum búgva í hesum økinum. Tað kundi verið huga­ligt fyri íbúgvarnar í útjað­ara­økj­ un­um at sæð eina ætlan yvir hvørjar raðfestingar politiski myndugleikin hevur gjørt sær á samferðsluøkinum, so tey sum hava trupulleika at koma fram vegna vánaliga atkomu, kundi avgjørt um tað nú er vert at seta búgv í oynni, ella um ein skal hugsa um at flyta vegna vánaligu atkomuviðurskiftini til hesar ferjur, sum í dag er einasta flutningsmøguleiki fyri hesar íbúgvar. Somuleiðis eru buss­ arnir hjá Bygdaleiðum ikki serliga atkomuligir. Høg trin, smala gongdir og trappur er tann veruleiki sum fólk møta tá tey koma í bussin. Hetta er ikki bert trupult fyri fólk við breki, men eisini fyri tey sum eru frísk men hava okkurt at bera, hava barnavogn o.s.fr. Okkara vón er, at vit fara at síggja eina ætlan á sam­ ferðsluøkinum, har smáu ferjurnar og bussarnir hjá Bygdaleiðum taka at­komu­ viðurskiftini fyri rørslu­tarnað og onnur í størsta álvara og sum ein menniskjarætt. Tað sum er gott fyri fólk við breki, er eisini gott fyri onnur fólk sum ferðast runt í samfelagnum. Tí koma ábøtur øllum til góðar. Hans Pauli Strøm, lands­ stýrismaður í almanna og heilsu­málum sigur í Sosial­inum frá 30 des. 05, at ætlanin er í 2006 at leggja eina virkisætlan fyri brekað, hesum heilsa vit væl­ komnum. Í 2006 hevur MBF 25 ár á baki, og koma vit í árinum at taka upp ymisk viðurskiftir sum vit ynskja politiska myndugleikan at fremja, so vit kunnu hava eitt samfelag sum er fyri øll. Vit síggja fram til eina virkisætlan á økinum fyri fólk við brekið, so vit vita hvussu langt er til hvørt átakið, sum skal fremjast. Við vón um eitt gott samstarv og eitt ár har borgarin í við breki kann føla at hansara viðurskiftir verða tikin við í allari sam­ felagsráðlegging, ynski eg øllum eitt gott nýggjár. Helgi Abrahamsen Ein ið nevnir seg við dul­ nevn­inum ”Ein føroyingur, sum skammast” skrivar í Dimmalætting 27. de­ sember, at hann hevur lis­ ið eina blað­grein, har eg skal hava sagt, at út­lend­ ingalógin er góð, tí hon er donsk. Víðari sigur hann, at sambandsmenn vilja ikki, at lógin verður før­ oysk, tí ”tað er ikki teirra politikkur, at vit skulu hava nakað at siga í okkara egna landi”. Eg ætli mær ikki í blað­ kjak við dulnevndar per­ sónar, men eg haldi, at hes­in føroy­ing­urin sum sig­ur seg skamm­ast, átti at skammast upp­aftur meira, eftir at hava skrivað hasa greinina. Føroysk ella donsk lóg Eg havi ikki sagt, at allar lóg­ir eru góðar, bara tær eru danskar. Tað hevði ver­ið tápuligt av mær at pá­staðið nakað tílíkt. Hin­vegin, so er tað líka tápu­ligt at pá­standa, at allir trupulleikar á út­­lend­ ingaøkinum fara at rætta seg av sær sjálvum, um lógin verður føroysk. Spurn­ ingurin er ikki um lóg­ar­ teksturin er skrivaður á før­ oyskum ella á donskum, so einfalt er málið ikki. Tað sum eg segði Eg vísti á í umrøddu grein­ini, at donsku mynd­ ug­leikarnir hava fyri lang­ari tíð síðani boðað Inn­lendismálaráðnum frá, at teir eru til reiðar at broyta lógina, um ynski kem­ur úr Føroyum um hetta, men mær vitandi, er framvegis einki ynski farið avstað úr Føroyum hesum viðvíkjandi. Eg vísti somuleiðis á, at trupul­leikin kann ikki hava ligið í teirri donsku lógini, tí Jógvan við Keldu pástendur, at meðan hann sat í Tinganesi ruddaði hann upp í málinum, og tað ber ikki til at rudda í Tinganesi, um óruddið ligg­ ur í Keypmannahavn. Eis­ ini vísti eg á andsøgnina í at siga, at trupulleikin er, at Innlendismálaráðið er undi­ rmannað, og so ætlar man at loysa trupulleikan við at yvirtaka málsøkið (tað vil siga, at Innlendismálaráðið skal fáa uppaftur meira at gera). Hetta var í stuttum tað, sum eg segði í greinini, og tað er óneyðugt hjá øðrum at leggja mær onnur orð í munn­in. Sjálvandi kunnu allar lógir broytast Hesin ”føroyingurin sum skamm­ast” skrivar, at danska lógin er góð fyri danir, men at hon hóskar ikki til okkara viðurskifti, og so sigur hann: ”so tað mátti borið til at broytt hana, so hon kundi verið nýtt her eisini”. Her eri eg púra samdur! Hetta var júst tað, sum eg royndi at vísa á í greinini, og tað er gleðiligt at síggja, at í hvussu so er onkur hevur skilt boðskapin. Sjálvandi kann lógin broytast, eisini uttan at málsøkið verður yvir­tikið. Nakrir spurningar Eg fari til seinast at spyrja ”føroyingin sum skamm­ ast”, hvat hann byggir pástandin á, tá hann sigur, at tað er Sambandsfloksins poli­tikk­ur, at vit skulu einki hava at siga í okk­ara egna landi? Hevur hann ongantíð hoyrt um Heima­ stýrislógina? Veit hann ikki, at henda lógin, sum Sambandsflokkurin av fullum huga tekur undir við, gevur føroyingum víð­ar heimildir at stýra landinum? Veit hann ikki, at vit hava eitt løgting og eitt landsstýri í Føroyum, hvørs heimildir eru grund­aðar á hesa lógina? Hevur hann ikki hoyrt um Ný­skipanaruppskot Sam­­bands­floksins, sum er grundarlagið undir nýggju yvirtøkulógini og uttan­ríkis­ politisku heim­ildarlógini? Hví verða slíkir leysir pá­standir í heilum slongdir út til almenningin, meðan tey sum koma við teimum krógva seg aftanfyri dul­ nevnd lesarabrøv? Hví ikki heldur vísa seg sum ein mann, og standa við síni orð? Útlendingaøkið enn eina ferð Svar til »ein føroying, sum skammast« Atkomuviðirskifti og ítøkiligar ætlanir Birita Lamhauge Jóansdóttir Ålborg Eivind O. Simonsen Viby J Kennir tú frásøgnina um Lot? Hendan spurning set­ir Jenis av Rana í einum les­ arabrævi í bløðunum herfyri. Boðskapurin í hesi frásøgn tykist – ífylgi Jenis – at vera, at hetta er ein søga um kærleika Guðs og samstundis er hetta ein ávaring um, hvat kann henda einum samfelag, sum vendir Guðs orði bakið. Alt gott um hetta. Nú kenna vit eisini frá­ søg­una um Lot, men tá vit lesa hesa frásøgn, so er tað nakrar heilt aðrar støður, ið vit øtast um, og hetta eru støður, sum vanliga ikki verða viðgjørdar, og tí halda vit, at vit eiga at draga hesar støður fram. Tað fyrsta, sum vit leggja merki til er hetta, at Lot – ein gudsrøkin og rættlatin maður – er sinnaður at geva døtur sínar til allar mennirnar í bý­num, so at hesir kunnu hóp­neyðtaka tær (1. Mós 19:8). Fyri okkum er hetta ein heldur løgin kærleiki at hava til síni børn. Ikki tí, hesin ’faðirkærleiki’ er onki ein­dømi í bíbluni. Í Dóm­ara­bókini kapitul 19 lesa vit um ein annan pápa – eisini gudsrøkin og rætt­ latin – sum fær vitjan av ein­um fremmandum manni og hjákonu hansara. Hesin pápin himprast heldur ikki við, at geva dóttur sína til øll mannfólkini, so hesir kunnu hópneyðtaka hana. Dótt­urin slapp tó undan, men hjá­kon­ an bleiv neyðtikin alla nátt­ ina og seinni skorin í 12 stykk­ir. Tað næsta, sum vit leggja merkis til, í frásøgnini um Lot, er eitt annað dømi um hendan serliga ’kærleika’ mill­um Lot og hansara døtr­ ar. Tað er tá døtrar Lots gera av, at tær vilja hava samlegu við pápa sínum fyri at gerast við barn. Tær realisera sína ætlan og gerast av sonnum eisini við barn – við sínum egna pápa. Hvat sigur bíbli­an til all­an hendan ólevnað? Ikki eitt orð. Ongin fordøming av hes­um. Tað einasta, sum skrivað verður um Lot er, at ”… Lot var ein rættvísur maður” (2. Pæt 2:7). Jenis skrivar eisini ”Frá­ søgnina um Sodoma og Go­morra boðar ein Gud, sum gjølla fylgir við Skaparverki sínum. Nágreiniliga visti Hann, hvat fyrifórst í bý­un­ um báðum - og tað píndi Hann”. Hetta passar ikki, og Jenis veitir sjálvur tað skrift­ stað, sum mótsigur hansara útsøgn. ” rópið um Sodoma og Gomorra, tað er stórt, og synd teirra er ógvuliga svár. Eg fari tí nú niður at vita, um tað er so, at tey hava borið seg so illa at, sum tað ljóðar, eftir rópinum, ið komið er til Mín, ella ikki - Eg vil hava tað at vita!” (1. Mós 18:20-21). Ella v.ø.o. ”Eg havi hoyrt nógv ræðuligt um hesar býir, men nú eri eg also noyddur at koma nið­ur og sjálvur kanna, um tað veruliga er so”. Vildi ein al­vitandi gud havt fyri neyð­ ini at kanna tílíkt? Hetta er so tað, sum vit eisini fáa burturúr við at lesa frásøguna um Lot. Onnur, ið lesa hesa frásøgn, leggja bara dent á søguna um, at tey homoseksuellu vóru oydd vegna sín – í Guds eyg­um – ótespiliga livihátt. Lot og hansara ótespiliga atferð verður tagd í hel. Tað virkar fyri okkum, sum man tilvitað velur tær frásøgnir burturúr bíbliuni, sum einum sjálvum dámar, meðan man letur restina liggja. Tað er frá­ søgan um Lot og tey homo­ sexuellu, sum skal forteljast; tann VERULIGA søgan um Lot verður fjald. Um vit kenna Jenis rætt so skrivar hann hetta fyri at vísa á, at vit føroyingar ikki eiga at viðtaka lógir sum loyva hesum ólevnaði. Vit eiga ikki so mikið sum at viðtaka lógir, ið gera tað ólógligt at speireka og dis­kriminera hesar minni­ luta­bólkar. Bíblian er jú greið í síni niðurstøðu hes­ um viðvíkjandi. Tað er tó soleiðis, at bíblian eisini er reiðuliga greið í nógvum øðr­um viðurskiftum. Viður­ skifti, sum eins og tann veru­liga søgan um Lot, ikki altíð vera søgd frá ella havd á lofti. Vit hava í øðrum les­­arabrøvum víst á, at tað longu nú finnast nógvar lóg­ir í føroyska lóggávuni, sum als ikki samsvara við bíbliunnar orð. Dømini vóru m.a. um neyðtøku (5. Mós 22:28-29) og trælahald (3. Mós 25:44). Vit fingu tó aldrin eitt svar uppá, hví (kristnir) politikarar í Før­ oyum ikki stríðast sum úlvar á skóg fyri at broyta lógirnar soleiðis, at tað ikki bara er í spurninginum um tey sam­kyndu, at okkara lógir eru í samsvar við bíbliuna. Kanska Jenis er maður fyri at geva okkum eitt svar?!? Frásøgan um Lot