hósdagur 5. januar 2006síða 10

10 Nr. 4 - 5. januar 2006 Í hesum árum hendir sera nógv og spennandi innan føroyska listaheimin. Innan bókmentir: stórar spennandi og øðrvísi skaldsøgur, hartil yrkingasøvn í hópatali. Innan tónleikin er stór menning á klassiska so væl sum á rútmiska økinum. Tjóðpallur er farin til verka og týdning­ urin av hesum fyri pallistina kann valla yvirmetast. Innan myndlistina hava Føroyar staðið sterkar í mong ár. Henda listagrein hevur verið eyðkend av oljumálningum og økið hevur verið dominerað av monnum. Tó so, at sein­ astu árini eru fleiri ungar listakvinnur komnar væl við. Myndlistaøkið hevur verið rakt av ósemjum millum listafólkini um leiðsluna av Listasavni Føroya. Henda ósemja er tó ikki verri enn so, at vit í fjør fingu fleiri framúrskarandi listaframsýningar eitt nú á Skipasmiðjuni, í Lista­savninum og í tí frálíka Gallerí Fokus. Nevndin, ið skal koma við tilmæli um Mentanarvirðisløn landsins hevur í 2005 sett fokus á ein sera áhugaverdan og spennandi part av myndlistini nevniliga tólistina, ið er ein partur av tekstillistini. Var tað ein djørv og røtt avgerð at lata Heiðursgávu landsins til Emil Juul Thomsen, so kann tað sama við røttum verða sagt um avgerðina at mæla mentamálaráðharranum til lata mentanar­virðis­ lønina til Titu Vinther. Við hesi avgerð hevur tilmælis­ nevndin sett fokus á ein part av myndlisitni, sum vit ikki gáa so nógv um í føroyska gerandisdegnum. Og kortini er hetta tann listagreinin, sum kanska mest er í ætt við føroyska fólkamentan. Hetta er fyrstu ferð, Mentanarvirðisløn Landsins verður latin eini kvinnu, og øll eiga at fegnast um, at føroyskar listakvinnur nú skriva seg inn í hendan partin av okkara listasøgu, sum móttakarin Tita málbar seg her í blaðnum í gjár. Í grundgevingini fyri at lata Titu Vinter Mentanarvirðisløn Landsins, sigur Virðislønarnevndin millum annað: ”Ment­ anar­virðisløn Landsins verður latin Titu Vinther fyri hennara slóðbrótandi arbeiði innan vevlist í Føroyum. Hóast hon ikki er uppvaksin í Føroyum, fær hon nógv­ an íblástur úr føroysku náttúruni, og er hon ein sonn undangongukvinna og serfrøðingur í plantuliting og at nýta tilfar úr føroysku náttúruni yvirhøvur. Eisini hevur hon torað at brúkt annað tilfar enn tað vanliga og siðbundna; bæði menniskjahár og hestahár eru komin undir hennara kønu hendur og eru tvinnað og spunnin inn í listaverkini. Listarverkið “Santa Pæturs nót”, sum er vevað úr menniskjahárum, hevur fingið sera góð um­mæli bæði her heima og í øðrum londum. Fleiri av verkum hennara eru at síggja í Listasavni Føroya. Tita hevur megnað at lyft vevingina upp á eitt hægri listarligt støði, frá handverki til list, og á tann hátt hevur hon slóðað veg og veitt íblástur til aðrar kvinnur innan hesa listargrein”. Hetta eru sanniliga beinrakin og vælvald orð, sum vit her kunnu taka fult út undir við. Avgerðin um at heiðra Titu Vinther fer at hava stóran týdning fyri tólistina. Hetta fer at seta fokus á hesa elligomlu føroysku listagrein og fer vónandi at geva teimum ungu, sum dyrka hetta økið nýtt mót og nýggja íblástur. Nevnd og landsstýrismaður hava sett fokus á eitt sera týdningarmikið og spennandi listaøki, sum higartil at kalla hevur livað í skugganum. Heiðurin er tí so at siga galdandi fyri alt økið og tað er bara gott um at siga. Vit ynskja Titu Vinther tilukku! DAGSINS MEINING Sosialurin Fokus á tóvirki og tekstillist VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. – Nýskipanaruppskot Sambandsfloksins sigur, at vit skulu staðfesta, at Føroyar eru ein sjálvstýrandi tjóð í ríkinum, sigur formaður Sambandsfloksins Sambandsflokkurin fegn­ ast um yvirlýsingina frá donsku stjórnini til ST, sum stað­festir, at Føroyar eru í ríkisfelagsskapi við Dan­ mark, og at tað er heima­ stýris­lóg­in, sum er grund­ar­ lagið undir lógini um víðk­ aðar uttanríkispolitiskar heim­ildir. Eisini fegnast Sam­bandsflokkurin um, at tað stendur í Circular Note til ST, at uttanríkispolitiska heimildarlógin er gjørd sam­bært sjálvsavgerðarætti føroyinga sambært altjóða rætti. Hvat er staðfest? Løgmaður hevur rætt tá hann sig­ur, at fráboðanin staðfestir okk­ara sjálvsavgerðarætt sam­bært altjóðarætti. Men frá­boð­an­in sig­ur tó einki um, at føroyingar til eina og hvørja tí avgerða okk­ara egnu ríkisrættarligu viður­ skifti. Fráboðanin sigur bert, at tann sáttmálin sum er gjørdur millum Føroyar og Danmark er gjørdur sam­ bært altjóða rætti. Fyri Sambandsflokkin hev­ ur tað ongantíð verði nak­ar trupuleiki, hvat onnur halda, siga og meina um okkum føroyingar, tá talan er um sjálvsavgerðarætt. Sam­ bands­flokkurin hevur ta greiðu støðu, at føroyingar eru eitt fólk, ein tjóð, og at vit til eina og hvørja tíð avgera sjálv okkara framtíðarstøðu í ríkisfelagsskapinum. Heimastýrislógin er grundarlagið Bæði staðfestingin av at vit eru partur av danska ríkinum, og staðfestingin av lógini um uttanríkispolitiskar heim­­ildir, byggja á heima­ stýrislógina. Tað er hetta, sum verður staðfest í yvir­ lýs­ingini til ST. Harum­framt verður staðfest, at sjálvs­­av­ gerðarættur føroy­inga sam­ bært altjóðarætti er gald­­andi í mun til tær heim­­ildir sum lógin um uttan­ríkispolitiskar heimildir gev­ur okkum. Um danska stjórnin í stað­ in hevði sent ta føroysku lóg­ina við teimum føroysku við­merkingum til ST, so hevði tað ikki broytt støðuna viðvíkjandi okkara sokallaða “ómissandi framhaldandi sjálvs­avgerðarætti sambært altjóðarætti”. Fólkið ræður Tær grundgevingar sum vórðu nýttar í sambandi við, at ætlaða fólkaatkvøðan í 2000 varð avlýst, nevniliga møguleikin fyri, at vit fóru at lima okkum inn í danska ríkið í allar ævir, kunnu ikki vera galdandi longur, tí lógin um uttanríkispolitiskar heimildir, sum nú er fráboða ST, staðfestir við sjey tumma seymi, at vit eru í ein­um ríkisfelagsskapi, og at leist­ urin undir honum er heima­ stýrislógin. Sambandsflokkurin stað­ festir sostatt, at fráboðanin til ST er ein staðfesting av Nýskipanaruppskoti Sam­ bands­floksins, sum sigur, at vit eru ein sjálvstýrandi tjóð í ríkinum, at vit virka undir heimastýrislógini, og at vit verða verandi í ríki­num so leingi sum ein meiri­luti av Føroya fólki ynskir at so skal vera. Hetta er fult í trá við ta fatan, sum Sam­ bandsflokkurin hevur av viður­skiftunum millum Før­ oyar og Danmark. – Hvør kennir ikki tvør­ ballið aftur? Sig við tvørballið, at veðrið er gott. Nei, sigur tvørballið, veðrið er ringt Sig við tvørballið, at blóman er vøkur. Nei sigur tvørballið, blóman er ljót. Sig við tvørballið, at vit duga væl. Nei, sigur tvør­ ballið, vit duga onki. Sig við tvørballið, at vit ráða í Føroyum. Nei, sigur tvørballið, danir ráða í Føroy­ um. Sig við tvørballið, at før­ oyingar hava sjálvs­av­gerð­ ar­rætt lýstan í ST. Nei, sigur tvørballið, danir hava sjálvsavgerðarrætt. Sjálvs­ avgerðarrætturin er eitt snis­álop á eina full­veldis­ tilgongd, sigur tvør­ball­ið (skil, hvør í skilja kann). Mær tykir, at leiðari Tjóð­veldisfloksins seinastu tíðina er heldur negativur, eins og eitt turt, súrt tvørball. Uppgávan hjá honum tykist vera at sáða mistreysti og undirlutakenslur í føroy­ing­ ar. Sjálvt um ikki alt er gott í hesum landi, so mugu vit standa saman fyri at royna at koma framá. Vit mugu halda fast í, at blóman er vøkur, at luftin er frísk, og at vit hava eitt gott land at búgva í. Eitt land, sum vit royna at gera okkara ítarsta fyri at gera enn betri. Um vit skulu koma framá, má skaðiligi hugburðurin hjá tvørballinum á vestfallið. Tí tá gerst blóman enn vakrari og luftin enn frískari. Nýskipanaruppskot Sambandsfloksins staðfest í ST Sambandsflokkurin KAJ LEO JOHANNESEN Løgtingsmaður MARJUS DAM Tvørballið